ਕਟਕ
ਕਟਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੜੀਸਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ । ਇਹ ਕਟਕ ਜਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ । ਕਟਕ ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਇਤਹਾਸ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਸਾਲ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਯਾਦਾ ਪੁਰਾਨਾ ਹੈ । ਕਰੀਬ ਨੌਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਤੱਕ ਕਟਕ ਉੜੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਦੀ ਵਯਾਵਯਾਾਇਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕੇਸ਼ਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਬਣੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਿਵਿਰ ਕਟਕ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁਖਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪਾਰਾਦੀਪ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦੇ ਕਿਲੇ , ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਸਮਗੱਰੀ |
[ਸੋਧ] ਮੁੱਖ ਸੈਰ ਥਾਂ
[ਸੋਧ] ਬਾਰਾਬਤੀ ਕਿਲਾ
ਇਹ ਕਟਕ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਯਟਨ ਸਥਲ ਹੈ । ਮਹਾਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਬਣਾ ਇਹ ਕਿਲਾ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਲੋਂ ਤਰਾਸ਼ੇ ਗਏ ਦਰਵਾਜੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਂ ਮੰਜਿਲਾ ਮਹਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਗੰਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 14ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ । ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਕਿਲੇ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਤੱਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਸਟੇਡਿਅਮ ਹੈ । ਪੰਜ ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇਸ ਸਟੇਡਿਅਮ ਵਿੱਚ 30000 ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਯਾਦਾ ਲੋਕ ਬੈਠ ਸੱਕਦੇ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਖੇਲ ਮੁਕਾਬਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਜੁਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
[ਸੋਧ] ਪਰਮਹੰਸਨਾਥ ਮੰਦਿਰ
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਕਟਕ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿਸਸਵਲੋਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਛਿਦਰ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਸਵਇਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਿਦਰ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਮੁਖਯ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ । ਇਸਨੂੰ ਅਨੰਤ ਗਰਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
[ਸੋਧ] ਕਦਮ - ਈ - ਰਸੂਲ
ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਖ ਮਸਜਦ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਸੀ ਨੂੰ ਧਯਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ । ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਮੁਖਯ ਪਰਿਸਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਸਜਿਦਾਂ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਨਵਾਬਤ ਖਾਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਸਾਰੀ 18ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । ਇੱਕ ਗੁਬਦ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੈਗੰਬਰ ਮੋਹੰਮਦ ਦੇ ਪਦ ਚਿਹਨ ਇੱਕ ਗੋਲ ਪਤਥਰ ਉੱਤੇ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ।
[ਸੋਧ] ਨਦੀ ਕੰਡੇ ਦੀਵਾਰ
11ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਮਰਾਕਤ ਕੇਸ਼ਰੀ ਨੇ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਤਥਰ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਬਣਵਾਈ ਸੀ । ਇਸ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾੜੋਂ ਦੇ ਕਹਰ ਵਲੋਂ ਬਚਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ । ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਤਤਕਾਲੀਨ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਦਾ ਚੰਗੇਰੇ ਨਮੂਨਾ ਹੈ । ਇਹ ਵਿਖਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਨੀਕ ਕਿੰਨੀ ਉਂਨਨਹੀਂਤ ਸੀ ।
[ਸੋਧ] ਸਲੀਪੁਰ ਬ੍ਰਾਂਚ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ
ਬ੍ਰਾਂਚ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1979 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ । ਇਸ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ , ਸ਼ਸਤਰਾਂ , ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਦਾ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਵਾਜਾ ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਕਾਗਜ ਅਤੇ ਤਾੜ ਪੱਤਰ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਪਾਂਡੁਲਿਪੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ । ਸਮਾਂ : ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ , ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੰਦ
[ਸੋਧ] ਆਵਾਗਾਉਣ
ਇੱਥੇ ਦਾ ਨਜਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਪਟਨਾਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ ( 30 ਕਿਮੀ . ) ਹੈ ।
[ਸੋਧ] ਰੇਲ ਰਸਤਾ
ਕਟਕ ਦਿਲਲਈ , ਕੋਲਕਤਾ , ਮੁਂਬਈ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ । ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨਨਹੀਂ ਭੱਜਿਆ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਲਈ ਨੇਮੀ ਟਰੇਨਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ।
[ਸੋਧ] ਸੜਕ ਰਸਤਾ
ਕਟਕ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ , ਕੋਣਾਰਕ , ਨਗਰੀ , ਕੋਲਕਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿਸਸਾਂ ਵਲੋਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਜਰਿਏ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ।
