ਬਾਘ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਟਾਈਗਰ ਤੋਂ ਰੀਡਿਰੈਕਟ)
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਟਾਈਗਰ
A Bengal Tiger (P. tigris tigris) in India's Bandhavgarh National Park.
A Bengal Tiger (P. tigris tigris) in India's Bandhavgarh National Park.
ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ
ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ
ਜਗਤ: Animalia
ਸੰਘ: Chordata
ਵਰਗ: Mammalia
ਗਣ: Carnivora
ਕੁਲ: Felidae
ਵੰਸ਼: ਪੇਨਥੇਰਾ (Panthera)
ਜਾਤੀ: P. tigris
ਦੋਨਾਂਵੀਆ ਨਾਂ
Panthera tigris
(Linnaeus, 1758)
Historical distribution of tigers (pale yellow) and 2006 (green).[੨]
Historical distribution of tigers (pale yellow) and 2006 (green).[੨]
Subspecies

P. t. bengalensis
P. t. corbetti
Panthera tigris jacksoni
P. t. sumatrae
Panthera tigris altaica
Panthera tigris amoyensis
P. t. balica
P. t. sondaica

ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ
Felis tigris Linnaeus, 1758[੩]

Tigris striatus Severtzov, 1858

Tigris regalis Gray, 1867

ਟਾਈਗਰ ਬਿੱਲੀ ਪਰੀਵਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਨਥੇਰਾ (Panthera) ਦੀ ਜੀਨਸ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿੱਲੀ ਹੈ।

ਟਾਈਗਰ ਦਿਆਂ ਕਿਸਮਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਟਾਈਗਰ ਦਿਆਂ ਅੱਠ ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ੨ ਅਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗਾ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਘਟ ਗਈ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸਾਈਬੀਰੀਆ, ਈਰਾਨ, ਅਫ਼ਗਾਨੀਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਟਾਈਗਰ ਦਿਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹੇਂਠ ਜਨ-ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ:

  • ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ (Panthera tigris tigris) ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਣ, ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਈਗਰ ਖੁਲੇ ਘਾ ਵਾਲੇ ਮੇਦਾਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਰ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਭਾਰ ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ੨੦੫ ਤੋਂ ੨੨੭ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਨਾਰ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗ-ਭੱਗ ੧੪੧ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[੪] ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਥੋੜੇ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਰ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਭਾਰ ੨੩੫ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[੪] ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਗਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ੧,੪੧੧ ਸੀ, ਜੋ ੧੦ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ੬੦% ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।[੫] ੧੯੭੨ ਤੋਂ, ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਲਈ ਪਰੋਜੇਕਟ ਟਾਈਗਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿਤਾ ਸੀ।
ਹਿੰਦ-ਚੀਨੀ ਟਾਈਗਰ
  • ਹਿੰਦ-ਚੀਨੀ ਟਾਈਗਰ (Panthera tigris corbetti), ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਰਬੇਟਜ਼ ਟਾਈਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਮਬੋਡੀਆ, ਚੀਨ, ਲਾਓਸ, ਬਰਮਾ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਟਾਇਗਰ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਨਰ ਦਾ ਭਾਰ ੧੫੦ ਤੋਂ ੧੯੦ ਕਿਲੋਗਰਾਮ, ਅਤੇ ਨਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ੧੧੦ ਤੋਂ ੧੪੦ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਬਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦ-ਚੀਨੀ ਟਾਈਗਰਾਂ ਦੀ ਜਨ-ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ੧੨੦੦ ਤੋਂ ੧੮੦੦ ਤੱਕ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸੇਂਕੜੇ ਹੀ ਜੰਗਲੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਘਟਣ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਘਟਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭਵਿਖ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Malayan tiger
  • The Malayan tiger (Panthera tigris jacksoni), exclusively found in the southern part of the Malay Peninsula, was not considered a subspecies in its own right until 2004. The new classification came about after a study by Luo et al. from the Laboratory of Genomic Diversity Study,[੬] part of the National Cancer Institute of the United States. Recent counts showed there are 600–800 tigers in the wild, making it the third largest tiger population, behind the Bengal tiger and the Indochinese tiger. The Malayan tiger is the smallest of the mainland tiger subspecies, and the second smallest living subspecies, with males averaging about 120 kg and females about 100 kg in weight. The Malayan tiger is a national icon in Malaysia, appearing on its coat of arms and in logos of Malaysian institutions, such as Maybank.
Sumatran tiger
  • The Sumatran tiger (Panthera tigris sumatrae) is found only on the Indonesian island of Sumatra, and is critically endangered.[੭] It is the smallest of all living tiger subspecies, with adult males weighing between 100–140 kg (220–308 lb) and females 75–110 kg (154–242 lb).[੮] Their small size is an adaptation to the thick, dense forests of the island of Sumatra where they reside, as well as the smaller-sized prey. The wild population is estimated at between 400 and 500, seen chiefly in the island's national parks. Recent genetic testing has revealed the presence of unique genetic markers, indicating that it may develop into a separate species,[specify] if it does not go extinct.[੯] This has led to suggestions that Sumatran tigers should have greater priority for conservation than any other subspecies. While habitat destruction is the main threat to existing tiger population (logging continues even in the supposedly protected national parks), 66 tigers were recorded as being shot and killed between 1998 and 2000, or nearly 20% of the total population.
ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰ
  • ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰ (Panthera tigris altaica), ਇਸ ਨੂੰ ਅਮੁਰ, ਮੇਨਚੂਰੀਅਨ, ਆਲਟੈਕ, ਕੋਰੀਅਨ, ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨੀ ਟਾਈਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮੁਰ ਅਤੇ ਉਸਾਉਰੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਪਰਾਈਮੋਰਸਕੀ ਕਰਾਏ ਅਤੇ ਖਾਬਰੋਵਸਕ ਕਰਾਏ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਰ ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ੧੯੦-੨੩੦ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ[੪] ਅਤੇ ਭਾਰ ਤਕਰੀਬਨ ੨੨੭ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖਲ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੀਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰਾ ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰ ੨੮੪ ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸੀ।[੧੦] ਛੇ ਮਹਿਨੇ ਦਾ ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਲੈਪਰਡ ਜਿਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਜਨ-ਸੰਖਿਆ ੪੫੦-੫੦੦ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਨ ੨੦੦੯ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਨੇਟਿਕ ਰੀਸਰਚ ਦੇ ਦੂਆਰਾ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਕੇਸਪੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆਈ ਟਾਈਗਰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸਪੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਨੂੰ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਸਮਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[੧੧][੧੨]
South China tiger
  • The South China tiger (Panthera tigris amoyensis), also known as the Amoy or Xiamen tiger, is the most critically endangered subspecies of tiger and is listed as one of the 10 most endangered animals in the world.[੧੩]ਫਰਮਾ:Clarify me One of the smaller tiger subspecies, the length of the South China tiger ranges from 2.2–2.6 m (87–104 in) for both males and females. Males weigh between 127 and 177 kg (280–390 lb) while females weigh between 100 and 118 kg (220–260 lb). From 1983 to 2007, no South China tigers were sighted.[੧੪] In 2007 a farmer spotted a tiger and handed in photographs to the authorities as proof.[੧੪][੧੫] The photographs in question, however, were later exposed as fake, copied from a Chinese calendar and photoshopped, and the “sighting” turned into a massive scandal.[੧੬][੧੭][੧੮]

In 1977, the Chinese government passed a law banning the killing of wild tigers, but this may have been too late to save the subspecies, since it is possibly already extinct in the wild. There are currently 59 known captive South China tigers, all within China, but these are known to be descended from only six animals. Thus, the genetic diversity required to maintain the subspecies may no longer exist. Currently, there are breeding efforts to reintroduce these tigers to the wild.

ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ[ਸੋਧੋ]

Wikimedia Commons
Wikimedia Commons

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Chundawat, R.S., Habib, B., Karanth, U., Kawanishi, K., Ahmad Khan, J., Lynam, T., Miquelle, D., Nyhus, P., Sunarto, Tilson, R. & Sonam Wang (2008). Panthera tigris. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Retrieved on 9 October 2008.
  2. "Wild Tiger Conservation". Save The Tiger Fund. http://www.savethetigerfund.org. Retrieved on 2009-03-07. 
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Linn1758
  4. ੪.੦ ੪.੧ ੪.੨ Sunquist, Mel and Fiona Sunquist. 2002. Wild Cats of the World. University Of Chicago Press, Chicago
  5. Wade, Matt (February 15, 2008), "Threat to a national symbol as India's wild tigers vanish", The Age (Melbourne): 9 
  6. "Laboratory of Genomic Diversity LGD". http://home.ncifcrf.gov/ccr/lgd/. 
  7. Cat Specialist Group (1996). Panthera tigris ssp. sumatrae. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. www.iucnredlist.org. Retrieved on 11 May 2006. Database entry includes a brief justification of why this subspecies is critically endangered and the criteria used.
  8. *Nowak, Ronald M. (1999) Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9
  9. Cracraft J., Feinstein J., Vaughn J., Helm-Bychowski K. (1998) Sorting out tigers (Panthera tigris) Mitochondrial sequences, nuclear inserts, systematics, and conservation genetics. Animal Conservation 1: 139–150.
  10. Graham Batemann: Die Tiere unserer Welt Raubtiere, Deutsche Ausgabe: Bertelsmann Verlag, 1986.
  11. "The Caspian Tiger - Panthera tigris virgata". http://www.tigerhomes.org/animal/curriculums/caspian-tiger-pc.cfm. Retrieved on ੧੨ ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੦੭. 
  12. "The Caspian Tiger at www.lairweb.org.nz". http://www.lairweb.org.nz/tiger/caspian.html. Retrieved on ੧੨ ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੦੭. 
  13. www.china.org.cn Retrieved on 6 October 2007
  14. ੧੪.੦ ੧੪.੧ "绝迹24年华南虎重现陕西 村民冒险拍下照片". News.xinhuanet.com. http://news.xinhuanet.com/newscenter/2007-10/13/content_6873252.htm. Retrieved on 2009-03-07. 
  15. "Rare China tiger seen in the wild". BBC News. 2007-10-12. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7042257.stm. Retrieved on ੭ ਮਾਰਚ ੨੦੦੯. 
  16. "South China tiger photos are 'fake'". China Daily. 2007-11-17. http://www.chinadaily.com.cn/china/2007-11/17/content_6261263.htm. Retrieved on ੭ ਮਾਰਚ ੨੦੦੯. 
  17. "South China tiger photos are fake: provincial authorities". China Daily date=2008-06-29. http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-06/29/content_6803353.htm. Retrieved on ੭ ਮਾਰਚ ੨੦੦੯. 
  18. "Farmer's photo of rare South China tiger is exposed as fake". The Times date=2008-06-30. http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/china/article4237441.ece. Retrieved on ੭ ਮਾਰਚ ੨੦੦੯.