ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਪਹਾੜ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਪਹਾੜ

ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਪਹਾੜ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ੨੩ਵੀਂ ਸਰਵੋੱਚ ਸਿੱਖਰ ਹੈ । [੧] ਇਸਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋੱਚ ਸਿੱਖਰ ਕੰਚਨਜੰਘਾ ਹੈ । ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਸਿਖਰ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਸ਼੍ਰੰਖਲਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀਗੰਗਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਿਗੰਗਾ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ੭੮੧੬ ਮੀਟਰ ( ੨੫ , ੬੪੩ ਫੀਟ ) ਹੈ । ਇਸ ਸਿੱਖਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । [੨] ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । [੩] ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਮੈਸਿਫ ਦੇ ਦੋ ਨੋਕ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਨੋਕ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਈਸਟ ਕਹਾਂਦਾ ਹੈ । [੧] ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਰਿਜ ਖੇਤਰ ਹੈ । ਇਸ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫਤਹਿ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ੧੯੩੬ ਵਿੱਚ ਨੋਇਲ ਆਡੇਲ ਅਤੇ ਬਿਲ ਤੀਲਮੇਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ । ਪਹੜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਸਿਖਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ । ਇਹ ਸਿਖਰ ੨੧੦੦੦ ਫੁੱਟ ਵਲੋਂ ਉੱਚੀ ਕਈ ਸਿਖਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਇਹ ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਨੇਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ੧੯੮੮ ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਅਮਾਨਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ।

ਪਰਵਤਾਰੋਹਣ[ਸੋਧੋ]

ਇਸ ਹਿਮਸ਼ਿਖਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਕਾਫ਼ੀ ਤੀਰਛੇ ਹਨ । ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੜੀ ਚੜਾਈ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਨਾ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਾਰਜ ਹੈ । ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਇੱਛਕ ਪਰਵਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ੧੯੩੪ ਤੱਕ ਇਸ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਠੀਕ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਇਆ ਸੀ । ਇਸਦਾ ਰਸਤਾ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਅੰਵੇਸ਼ਕੋਂ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ।

  • ੧੯੩੬ ਵਿੱਚ ਬਰਿਟਿਸ਼ - ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਆਨ ਨੂੰ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਇਲ ਆਡੇਲ ਅਤੇ ਬਿਲ ਤੀਲਮੇਨ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਈਸਟ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ੧੯੩੯ ਵਿੱਚ ਪੋਲੇਂਡ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ।
  • ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਉੱਤੇ ਦੂਜਾ ਸਫਲ ਅਭਿਆਨ ਇਸਦੇ ੩੦ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ੧੯੬੪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਏਨ . ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਈ । ਇਸਦੇ ਰਸਤਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖਤਰਨਾਕ ਦੱਰੇ ਅਤੇ ਹਿਮਨਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।
  • ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਸਿਖਰ ਇੱਕ ਹੀ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਛੂਹਣ ਦਾ ਗੌਰਵ ਭਾਰਤ - ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਭਿਆਨ ਨੂੰ ੧੯੭੬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ।
  • ੧੯੮੦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ।
  • ੧੯੮੧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰੇਖਾ ਸ਼ਰਮਾ , ਹਰਸ਼ਵੰਤੀ ਬਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਐਤਵਾਲ ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾਈ ।
  • ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਵੱਲ ਗਲੇਸ਼ਿਅਰ ਯਾਨੀ ਹਿਮਨਦ ਹਨ । ਇਸ ਹਿਮਨਦੋਂ ਦੀ ਬਰਫ ਖੁਰਕੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ।

ਪਿੰਡਾਰਗੰਗਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਹ ਨਦੀ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਅਲਕਨੰਦਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਣਦੇ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦੀਆਂਲੋਕਕਥਾਵਾਂਵਿੱਚ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । [੧] ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਸਿਖਰ ਦੇ ਸਾਏ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰੂਪਕੁੰਡ ਤੱਕ ਹਰ ਇੱਕ ੧੨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਰਾਜਜਾਤ ਯਾਤਰਾਸ਼ਰਾੱਧਾਲੁਵਾਂਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ । [੨][੩] ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਔਲੀ , ਬਿਨਸਰ ਜਾਂ ਕੌਸਾਨੀ ਆਦਿ ਸੈਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਅਵਿਨਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ , ਸ਼ੇਰਪਾ ਤੇਨਜਿੰਗ ਅਤੇ ਏਡਮੰਡ ਹਿਲੇਰੀ ਨਾਮਕ ਪਰਵਤਾਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਏਵਰੇਸਟ ਨੂੰ ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਤਹਿ ਕਰਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਵਤਮਾਲਾ ਦੀ ਕੁੱਝ ਅਤੇ ਸਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਫਤਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਇੱਕ ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੇਰਪਾ ਤੇਨਜਿੰਗ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਏਵਰੇਸਟ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾਦੇਵੀ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਖਾ ਹੈ ।


ਸੰਖੇਪ[ਸੋਧੋ]

  1. ੧.੦ ੧.੧ ੧.੨ नन्दादेवी पीक।ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲਾਈਵ।੧੪ ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੦੯
  2. ੨.੦ ੨.੧ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਰੂਹ ਵਾਪਸ ਘਰ ਪਰਤ ਆਈ ਅਤੇ...।.ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਸ। ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ
  3. ੩.੦ ੩.੧ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਕੁੰਡ

ਬਾਹਰੀ ਸੋਂਮੇ[ਸੋਧੋ]