ਬਿਜਲਾਣੂ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਬਿਜਲਾਣੂ
A glass tube containing a glowing green electron beam
ਕਰੂਕਸ ਟਿਊਬ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਦਾ ਕਣਮਈ ਸੁਭਾਅ ਦਰਸਾਇਆ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਰਾਹੀਂ ਕਾਟੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦਾ ਇੱਕ-ਰੁਖ਼ਾ ਖ਼ਾਕਾ ਟਿਊਬ ਦੇ ਸੱਜੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਅਕਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।[੧]
ਬਣਤਰ ਮੂਲ ਕਣ[੨]
ਅੰਕੜੇ ਫ਼ਰਮੀਆਨਿਕ
ਪੀੜ੍ਹੀ ਪਹਿਲੀ
ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੁਰੂਤਾ, ਬਿਜਲੀ-ਚੁੰਬਕੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ
ਚਿੰਨ੍ਹ e−, β−
ਵਿਰੋਧੀ-ਕਣ ਪਾਜ਼ੀਟਰਾਨ (ਐਂਟੀ-ਬਿਜਲਾਣੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
ਮੱਤ ਸਥਾਪਤ ਰਿਚਰਡ ਲੇਮਿੰਗ (੧੮੩੮–੧੮੫੧),[੩]
ਜਾਰਜ ਜਾਨਸਟੋਨ ਸਟੋਨੀ (੧੮੭੪) ਅਤੇ ਹੋਰ[੪][੫]
ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਜ. ਜ. ਥਾਮਸਨ (੧੮੯੭)[੬]
ਭਾਰ ੯.10938291(40)×10−੩੧ kg[੭]
੫.4857990946(22)×10−੪ u[੭]
[੧,੮੨੨.8884845(14)]−1 u[note ੧]
੦.510998928(11) MeV/c2[੭]
ਬਿਜਲਈ ਚਾਰਜ −੧ e[note ੨]
−੧.602176565(35)×10−੧੯ C[੭]
−੪.80320451(10)×10−੧੦ esu
ਚੁੰਬਕੀ ਸੰਵੇਗ −1.00115965218076(27) μB[੭]
ਘੁਮਾਈ ਚੱਕਰ

ਬਿਜਲਾਣੂ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟਰਾਨ (ਚਿੰਨ੍ਹ:e−) ਰਿਣ-ਰਾਸ ਮੂਲ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਣ ਹੈ।[੮]

ਇੱਕ ਬਿਜਲਾਣੂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਉਪ-ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੂਲ ਕਣ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦ ਹੈ।[੨] ਇਸਦਾ ਭਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ੧/੧੮੩੬ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।[੯] ਇਸਦੀ ਭੀਤਰੀ ਕੋਣੀ ਗਤੀ-ਮਾਤਰਾ ħ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਧ-ਸੰਖਿਅਕ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਫ਼ਰਮੀਆਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕਣ ਪਾਜ਼ੀਟਰਾਨ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਿਜਲਾਣੂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰਜ ਉਲਟੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬਿਜਲਾਣੂ ਕਿਸੇ ਪਾਜ਼ੀਟਰਾਨ ਨਾਲ਼ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਾਮਾ-ਕਿਰਨ ਫੋਟਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Dahl (1997:122–185).
  2. ੨.੦ ੨.੧ Eichten, E.J.; Peskin, M.E.; Peskin, M. (1983). "New Tests for Quark and Lepton Substructure". Physical Review Letters 50 (11): 811–814. doi:10.1103/PhysRevLett.50.811. Bibcode1983PhRvL..50..811E. 
  3. Farrar, W.V. (1969). "Richard Laming and the Coal-Gas Industry, with His Views on the Structure of Matter". Annals of Science 25 (3): 243–254. doi:10.1080/00033796900200141. 
  4. Arabatzis, T. (2006). Representing Electrons: A Biographical Approach to Theoretical Entities. University of Chicago Press, 70–74. ISBN 0-226-02421-0. 
  5. Buchwald, J.Z. (2001). Histories of the Electron: The Birth of Microphysics. MIT Press, 195–203. ISBN 0-262-52424-4. 
  6. Thomson, J.J. (1897). "Cathode Rays". Philosophical Magazine 44: 293. http://web.lemoyne.edu/~GIUNTA/thomson1897.html. 
  7. ੭.੦ ੭.੧ ੭.੨ ੭.੩ ੭.੪ P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2011), "The 2010 CODATA Recommended Values of the Fundamental Physical Constants" (Web Version 6.0). This database was developed by J. Baker, M. Douma, and S. Kotochigova. Available: http://physics.nist.gov/constants [Thursday, 02-Jun-2011 21:00:12 EDT]. National Institute of Standards and Technology, Gaithersburg, MD 20899.
  8. "JERRY COFF". http://www.universetoday.com/73323/what-is-an-electron/. Retrieved on 10 September 2010. 
  9. "CODATA value: proton-electron mass ratio". 2006 CODATA recommended values. National Institute of Standards and Technology. http://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?mpsme. Retrieved on 2009-07-18. 


Cite error: <ref> tags exist for a group named "note", but no corresponding <references group="note"/> tag was found, or a closing </ref> is missing