ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ (ਜਾਂ ਤਿਰੰਗਾ) ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ, ਕੇਸਰੀ, ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਖਿਤਿਜ ਪੱਟੀਆਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲ਼ਾ ਇਕ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ ਝੰਡਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਪਿੰਗਲੀ ਵੈਂਕਿਆ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।[੧][੨] ਇਸਨੂੰ ੧੫ ਅਗਸਤ ੧੯੪੭ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ੨੨ ਜੁਲਾਈ ੧੯੪੭ ਨੂੰ ਮੁਨੱਕਦ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ-ਸਭਾ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।[੩] ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀ ਚੌੜਾਈ ਦੀਆਂ ਖਿਤਿਜੀ ਪੱਟੀਆਂ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕੇਸਰੀ, ਵਿਚਲੇ ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਗੂੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੱਟੀ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੋੜਾਈ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ੨:੩ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਗੂੜੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੨੪ ਓਏ ਹਨ। ਇਸ ਚੱਕਰ ਦਾ ਵਿਆਸ ਤਕਰੀਬਨ ਚਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਝੰਡਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਕ ਝੰਡਾ ਖਾਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।[ਸਰੋਤ ਚਾਹੀਦਾ] ਇਹ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਹੱਥੀਂ ਕੱਤੇ ਗਏ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾਂ ਸਹਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਾਬੂ ਹੈ।[੪]
ਰੰਗ [ਸੋਧ]
ਹੇਂਠ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਰੰਗ ਹਨ। ਝੰਡੇ ਦੇ ਰੰਗ ਕੇਸਰੀ, ਚਿੱਟਾ, ਹਰਾ, ਅਤੇ ਨੀਲਾ ਹੈ।[੫]
| Scheme | HTML | CMYK | Textile color | Pantone |
|---|---|---|---|---|
| ਕੇਸਰੀ | #FF9933 | 0-50-90-0 | ਕੇਸਰੀ | 1495c |
| ਚਿੱਟਾ | #FFFFFF | 0-0-0-0 | ਚਿੱਟਾ | 1c |
| ਹਰਾ | #138808 | 100-0-70-30 | ਗਹਿਰਾ ਹਰਾ | 362c |
| ਨੀਲਾ | #000080 | 100-98-26-48 | ਗਹਿਰਾ ਨੀਲਾ | 2755c |
ਇਤਿਹਾਸ [ਸੋਧ]
-
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਝੰਡਾ (1801).svg
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਝੰਡਾ
-
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ
-
ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਨੀਲਾ ਚਿੰਨ, ਨੇਵੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।
-
ਬਰਲਿਨ ਕਮੇਟੀ ਝੰਡਾ, ਭੀਕਾਜੀ ਕਾਮਾ ਦੁਆਰਾ 1907 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
-
ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਝੰਡਾ ਵਰਤਿਆ।
-
ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਰਖੇ ਵਾਲਾ 1921 ਵਿੱਚ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਝੰਡਾ।
-
1931 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੌਜ਼ ਦੇ ਯੁਧ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਝੰਡਾ।
-
ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਝੰਡਾ, ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ਼ ਵਲੋਂ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ [ਸੋਧ]
| ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੀਡੀਆ ਹੈ। |
ਹਵਾਲੇ, ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਸਰੋਤ
|