ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਮੁਹੱਮਦ ਰਫ਼ੀ
ਜਾਣਕਾਰੀ
ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ
ਜਨਮ 24 ਦਸੰਬਰ 1924
ਕੋਟਲਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸਿੰਘ, ਜਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ
ਮੌਤ 31 ਜੁਲਾਈ 1980 (ਉਮਰ 55)
ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ
ਰੂਪਾਕਾਰ ਫ਼ਿਲਮੀ, ਕਲਾਸੀਕਲ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਕੱਵਾਲੀ, ਠੁਮਰੀ
ਪੇਸ਼ਾ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 1944–1980

ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨਮੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ।[੧] ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਛੇ ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਡੱਸਟ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਬੈੱਸਟ ਸਿੰਗਰ ਆੱਫ਼ ਦ ਮਿਲੇਨੀਅਮ" ਕਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਪੈਂਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਭਾ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਭਜਨ, ਕੱਵਾਲੀਆਂ, ਰੁਮਾਂਟਿਕ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਉਦਾਸ ਆਦਿ ਰੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਪਣੇ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਦੋਗਾਣਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹਨਾਂ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲੁਗੂ, ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਸਿੰਧੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ, ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੇਨੀ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਾਏ।

ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ[ਸੋਧੋ]

ਰਫ਼ੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਰੇਡੀਓ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਗ਼ਮਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਗੁੱਲ ਬਲੋਚ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਜ਼ੀਨਤ ਬੇਗਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰੋਜ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਹਿਗਲ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਕ਼ਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਮਜਮਾ, ਬਿਜਲੀ ਫੇਲ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸਹਿਗਲ ਨੇ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੀ ਵਕ਼ਤ ਰਫ਼ੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਭਰਾ ਵੀ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੌਕ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮਜਮੇ ਦੀ ਨਰਾਜਗੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਰਫ਼ੀ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕ਼ਾ ਦਿੱਤਾ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸੁੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜੌਹਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਫ਼ੀ ਨੂੰ ਪਰਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਆਉਣ ਦੀ ਦਾਵਤ ਦਿੱਤੀ। ਬਸ ਇੱਥੇ ਵਲੋਂ ਰਫ਼ੀ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ । ਹਿੰਦ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗ਼ਮੇ ਗਾਏ। ਫਿਲਮ ਜੁਗਨੂੰ ਵਿੱਚ ਮਲਿਕਾ ਤਰੰਨਮ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਇਹ ਗੀਤ ਯਹਾਂ ਬਦਲਾ ਵਫਾ ਦਾ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਕੇ ਸਿਵਾ ਕਯਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਹਾ ਯਾਦਗਾਰ ਨਗ਼ਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]