ਮੋਹਾਲੀ

ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ ਤੋਂ
ਜੰਪ ਕਰੋ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
Mohali
Mohali
Location of Mohali
in Punjab and India
Coordinates 30°47′N 76°41′E / 30.78°N 76.69°E / 30.78; 76.69
ਦੇਸ਼ Flag of India.svg ਭਾਰਤ
State Punjab
District(s) Mohali
Population 123484 (2001)
Time zone IST (UTC+5:30)
Area
Elevation

੩੧੬ m (੧,੦੩੭ ft)

ਮੋਹਾਲੀ (Mohali) ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ , ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ , ਦਾ ੧੮ਵਾਂ ਜਿਲਾ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਨਾਮ ਗੁਰੂ ਗੋਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਿਏਸ਼ਠ ਪੁੱਤ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ( ਏਸ ਏ ਏਸ ਨਗਰ ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਮੋਹਾਲੀ , ਚੰਡੀਗੜ ਅਤੇ ਪੰਚਕੁਲਾ ਮਿਲ ਕਰ ਚੰਡੀਗੜ ਤਰਿਨਗਰੀ ਕਹਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ , ਪਰ ਹਾਲ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵੱਖ ਜਿਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।

ਸਮਗੱਰੀ

[ਸੋਧ] ਇਤਹਾਸ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਨ , ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ ਬੰਨ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ੧੯੬੬ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਪਰਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਅੱਜ ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਗੁਆਂਢੀ ਇਲਾਕੇ ਹਨ , ਬਸ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਕੇਂਦਰਸ਼ਾਸਿਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਮੂਲ ਪਰਕਲਪਨਾ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਹੀ ਨਕਲ ਹੈ , ਇਸਦੇ ਲਈ ਵੱਖ ਤੋਂ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ । ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਾਸ ਕੇਵਲ ਫੇਜ ਸੱਤ ਤੱਕ ਸੀ । ਫੇਜ ੮ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ੧੯੮੦ ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ , ਅਤੇ ਫੇਜ ੮ ਵਿੱਚ ੧੯੯੦ ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਸ ਅੱਡਿਆ ਬਣਾ । ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੋ ਲੱਖ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ , ਜੋ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ੧ / ੫ ਹੈ । ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਈ ਬਹਿਰਸਰੋਤੀਕਰਣ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣਾ ਰਹੀ ਹਨ , ਤਾਂਕਿ ਇਸ ਨਗਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮੋਕੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਉਠਾ ਸਕਣ ।

ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਪੰਚਕੁਲਾ ( ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ , ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ) ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਦੋ ਉਪਗਰਹੀ ਨਗਰ ਹਨ । ਇਸ ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ ਤਰਿਨਗਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

[ਸੋਧ] ਹਾਲਤ

ਮੋਹਾਲੀ ਚੰਡੀਗੜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਇਹ ਲੱਗਭੱਗ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲਾ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਫਤੇਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਹਨ । ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਤੇਜੀ ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮੋਹਾਲੀ ਚੰਡੀਗੜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਮਿਲ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ ।

ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਥਾਂ ਹਨ ਚੰਡੀਗੜ , ਪੰਚਕੁਲਾ , ਜੀਰਕਪੁਰ , ਪਿੰਜੌਰ , ਖਰੜ , ਕੁਰਾਲੀ , ਰੋਪੜ , ਅਤੇ ਮੋਰਿੰਦਾ

[ਸੋਧ] ਮੌਸਮ

ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਪ - ਉਸ਼ਣਕਟਿਬੰਧੀਏ ਮਹਾਦਵੀਪੀਏ ਮਾਨਸੂਨਮੌਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ , ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਠੰਡ , ਅਮੂਮਨ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ - ਬੇਸ਼ੀ ਹੈ ( - ੧ °ਤੋਂ . ਤੋਂ 44 °ਤੋਂ ) । ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਬੀ ਕਦੇ ਦਿਸੰਬਰ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਔਸਤ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਵਰਖਾ ੬੧੭ ਮਿਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ । ਕਦੇ ਕਦੇ ਪਸ਼ਚਮ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੀਂਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ

ਗਰੀਸ਼ਮ : ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ੪੪°ਤੋਂ . ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਆਮਤੌਰ ਪਰ ਤਾਪਮਾਨ 35°ਤੋਂ . ਤੋਂ ੪੨°ਤੋਂ . ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਸ਼ਰਦ : ਸ਼ਰਦ ਰਿਤੁ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ੩੬° ਤੋਂ . ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਆਮਤੌਰ ਪਰ ਤਾਪਮਾਨ ੧੬° ਅਤੇ ੨੭° ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ , ਹੇਠਲਾ ਤਾਪਮਾਨ ੧੩° ਤੋਂ . ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਸੀਤ : ਸਰਦੀਆਂ ( ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ) ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ( ਅਧਿਕਤਮ ) ੭° ਤੋਂ . ਤੋਂ ੧੫° ਤੋਂ ਅਤੇ ( ਹੇਠਲਾ ) - ੨° ਤੋਂ . ਤੋਂ ੫° ਤੋਂ . ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਬਸੰਤ : ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ( ਅਧਿਕਤਮ ) ੧੬° ਤੋਂ . ਅਤੇ ੨੫° ਤੋਂ . ਅਤੇ ( ਹੇਠਲਾ ) ੯° ਤੋਂ . ਅਤੇ ੧੮° ਤੋਂ . ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।

[ਸੋਧ] ਜਨਸੰਖਿਆ

੨੦੦੧ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ , [੧]ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਜਨਸੰਕਿਆ ੧ , ੨੩ , ੨੮੪ ਸੀ । ਪੁਰਖ ੫੩ % ਵੱਲ ਔਰਤਾਂ 4੭ % ਸਨ । ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਦਰ ੮੩ % ਹੈ ਜੋ ਕਿ ੫੯ . ੫ % ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ । ਪੁਰਖ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ੮੫ % ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ੮੧ % ਹੈ । ੧੦ % ਜਨਸੰਖਿਆ ੬ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ।

[ਸੋਧ] ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ

ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖਤ: ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ ।

[ਸੋਧ] ਨਗਰ ਨਿਯੋਜਨ

ਚੰਡੀਗੜ ਨੂੰ ਸੇਕਟਰੋਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਕਰਣ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ੮੦੦ ਮੀ x ੧੨੦੦ ਮੀ ਦੇ ਸੇਕਟਰ ਕੱਟੇ ਗਏ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਹੁਣੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ , ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਕਟਰ ੬੨ , ਜੋ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਕੇਂਦਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡਿਅਮ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਸਬੰਧੀ ਚੰਗੇ ਜੁੜਾਵ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹਨ ।

ਹਾਲ ਕੀਤੀ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਮਹਾਂ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ੧੧੪ ਸੇਕਟਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਗਿਆ ਹੈ ।

[ਸੋਧ] ਕ੍ਰਿਕੇਟ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡਿਅਮ

੧੯੯੨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਏਸੋਸਿਏਸ਼ਨ ( ਪੀਸੀਏ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ - ਇਸਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦਲਦਲ ੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ । ਪੀਸੀਏ ਨੇ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ , ਇੱਕ ਤਰਣਤਾਲ , ਸਵਾਸਥ ਕਲੱਬ , ਟੇਨਿਸ ਕੋਰਟ , ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ , ਭੋਜਨਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਖ਼ਾਨਾ ਅਤੇ [ http : / / www . cricketnet . co . in ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਨੇਟ ] ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ।

ਸਰਕਾਰੀ / ਪੁਡਾ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੀਸੀਏ ਨੂੰ ਕੌੜੀਆਂ ਦੇ ਭਾਵ ਆਵੰਟਿਤ ਕਰਣ ਸਬੰਧੀ ਵਿਵਾਦ ਹੁਣੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੌਦਾ ਤੱਦ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਈਏਸ ਬਿੰਦਰਾ , ਪੀਸੀਏ ਦੇ ਆਜੀਵਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੇਵਾਰਤ ਆਈਏਏਸ ਅਫਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਰਵੇਸਰਵਾ ਵੀ ਸਨ ।

ਪੰਜਾਬ - ਆਧਾਰਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਿਕੇਟਰ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ , ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ , ਦਿਨੇਸ਼ ਮੋਂਗਿਆ , ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੀਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।

[ਸੋਧ] ਨਿਗਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਵੇਸ਼

ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਕਾਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਟੀਏਲ ਪੰਜਾਬ ਟਰੈਕਟਰ ਲਿਮਿਟੇਡ , ਆਈਸੀਆਈ ਪੇਂਟਸ ਅਤੇ ਗੋਦਰੇਜ ਸਮੂਹ , ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾਂ ਰਹੀ ਹਨ ।

ਤਸਵੀਰ:QuarkCity.png
ਕਵਾਰਕ , ਮੋਹਾਲੀ

ਇੰਫੋਸਿਸ , ਜੋ ਕਿ ਜਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਆਈ ਟੀ ਸੇਵਾ ਦਾਤਾ ਹੈ , ਦਾ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਸੀ , ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ ਟੇਕਨਾਲਾਜੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ । ਵੱਡੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਲ , ਕਵਾਰਕ , ਫਿਲਿਪਸ , ਸੇਬਿਜ ਇੰਫੋਟੇਕ , ਏਸਸੀਏਲ ( ਸੇਮਿਕੰਡਕਟਰ ) , ਅਤੇ ਪਨਕਾਮ ਇੱਥੇ ਆਈਆਂ ਹਨ । ਡੇਂਵਰ - ਆਧਾਰਿਤ ਕਵਾਰਕ ਨੇ ੫੦ ਕਰੋਡ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਕੀਤੀ ਨਮੂਨਾ:Convert/LoffAoffDbSonNa ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ੩੦ % ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ , ਅਤੇ ੧੦ % ਦੁਕਾਨਾਂ , ਦਵਾਖ਼ਾਨਾ , ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਇਲਾਕੇ ਹਨ । ਇਸਦੇ ਜਰਿਏ ੨੫ , ੦੦੦ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ੧ ਲੱਖ ਪਰੋਕਸ਼ ਨੌਕਰੀਆਂ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ।

[ http : / / www . quarkcity . com ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ ] ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ:Convert/LoffAoffDbSonNa , ਬਹੁ - ਪ੍ਰਯੋਗੀਏ ਵਿਕਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਕ ਖੇਤਰ ( ਏਸਈਜੀ ) ਹੈ । ਕਵਾਰਕਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਈ ਕੋਰਬੁਜਿਏ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਹੀ ਤਰੱਕੀ ਹੈ , ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੀਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ੨੬੫ ਕਿਮੀ ( ੧੬੬ ਮੀਲ ) ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ ।

[ਸੋਧ] ਜਿਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ

[ਸੋਧ] ਰੋਚਕ ਸਥਾਨ

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਲਈ ਰੋਚਕ ਸਥਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ -

[ਸੋਧ] ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਥਾਂ

[ਸੋਧ] ਸਿੱਖਿਆ

[ਸੋਧ] ਸੰਸਥਾਵਾਂ

[ਸੋਧ] ਸੰਦਰਭ

Commons-logo.svg
ਵਿਕਿਪੀਡਿਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਉਪਰ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ।।
  1. "Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)". Census Commission of India. http://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999. Retrieved on 2008-11-01. 
ਨਿੱਜੀ ਟੂਲ
ਨਾਂ-ਥਾਂ:

ਬਦਲ
ਕਾਰਵਾਈ
ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ
ਟੂਲਬਾਕਸ
ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ