ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ (ਕਵੀ)

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਰੀਡਿਰੈਕਟ)
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
Nuvola apps ksig.png
ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ
ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ 1920(1920-08-18)
ਲਮਡਿੰਗ, ਅਸਮ
ਮੌਤ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2002(2002-10-21) (ਉਮਰ 82)
ਕਿੱਤਾ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਟੀਕਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ


ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ (18 ਅਗਸਤ 1920 - 21 ਅਕਤੂਬਰ 2002) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ, ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਟੀਕਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰਭਜਨ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸੇਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਲੱਕੜਹਰਾ ਸਮੇਤ 17 ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ, ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਹਾਸ ਦੇ 19 ਕੰਮ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ, ਸੋਫੋਕਲੀਜ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਅਤੇ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣਵੇਂ ਟੋਟਿਆਂ ਸਮੇਤ 14 ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਨਾ ਧੁੱਪੇ ਨਾ ਛਾਵੇਂ ਲਈ 1969 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।


ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਲਮਡਿੰਗ, ਅਸਮ ਵਿੱਚ 18 ਅਗਸਤ, 1920 ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇਈ ਅਤੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ (ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਤਪਦਿਕ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਸੀ) ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗਵਾਲਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਕਾਨ ਖਰੀਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਤੱਦ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਸਾਂ 4 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ (ਮਾਸੀ) ਜੋ ਇਛਰਾ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਉਸਨੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਕਾਮੀ ਡੀ ਏ ਵੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਹੀਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਅਕ ਹੰਭਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਪੜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਮੀਉਪੈਥੀ ਕੇਮਿਸਟ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਰੀ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਸਿੰਘ ਨੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਬਿਨਾਂ ਕਾਲਜ ਗਏ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਨੋਂ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੀ ਐਚ ਡੀ ਥੀਸੀਸ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ।

ਰਚਨਾਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

  • ਲਾਸਾਂ
  • ਅਧਰੈਣੀ
  • ਨਾ ਧੁੱਪੇ ਨਾ ਛਾਵੇਂ
  • ਰੁੱਖ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ
  • ਮੱਥਾ ਦੀਵੇ ਵਾਲਾ
  • ਤਾਰ ਤੁਪਕਾ

ਆਲੋਚਨਾ ਪੁਸਤਕਾਂ[ਸੋਧੋ]

  • ਪਾਰਗਾਮੀ
  • ਰੂਪਕੀ
  • ਰਚਨਾ-ਵਿਰਚਨਾ
  • ਸਾਹਿਤ ਵਿਗਿਆਨ
  • ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ
  • ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜ਼ਜ਼ੀਰਾ
  • ਮੇਰੀ ਪਸੰਦ
  • ਪਿਆਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ

ਸਨਮਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]