ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਪਰਸਾਈ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
Nuvola apps ksig.png
ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਪਰਸਾਈ
ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1922
ਜਮਾਨੀ ਪਿੰਡ , ਹੋਸ਼ੰਗਾਬਾਦ ਜਿਲਾ, ਮਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ
ਮੌਤ 10 ਅਗਸਤ 1995
ਜਬਲਪੁਰ
ਕਿੱਤਾ ਲੇਖਕ

ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਪਰਸਾਈ (ਹਿੰਦੀ: हरिशंकर परसाई) ( 22 ਅਗਸਤ 1922 – 10 ਅਗਸਤ 1995) ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਜਮਾਨੀ, ਹੋਸ਼ੰਗਾਬਾਦ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਅੰਗ ਨੂੰ ਵਿਧਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਲਕੇ–ਫੁਲਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਾਰ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਅੰਗ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁਦਗੁਦੀ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਮਾਜਕ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਮਣੇ–ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵੱਖ ਰਹਿ ਸਕਣਾ ਲਗਪਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਖਲੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਾਡੀ ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨਤੀਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਿਸਦੇ ਮਧਵਰਗੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਫੜਿਆ ਹੈ। ਸਾਮਾਜਕ ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਜੀਵਨ–ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖਿੱਲੀ ਉੜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ–ਮੁੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ–ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਪਣਾਪਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਲਾਂਗ ਸ਼ਰਧਾ ਕਾ ਦੌਰ ('विकलांग श्रद्धा का दौर') ਦੇ ਲਈ 1982 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।[੧]

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ[੨][ਸੋਧੋ]

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ[ਸੋਧੋ]

  • ਹੰਸਤੇ ਹੈਂ ਰੋਤੇ ਹੈਂ
  • ਜੈਸੇ ਉਨਕੇ ਦਿਨ ਫਿਰੇ

ਨਾਵਲ[ਸੋਧੋ]

  • ਰਾਨੀ ਨਾਗਫਨੀ ਕੀ ਕਹਾਨੀ
  • ਤਟ ਕੀ ਖੋਜ

ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ[ਸੋਧੋ]

  • ਤਬ ਕੀ ਬਾਤ ਔਰ ਥੀ
  • ਭੂਤ ਕੇ ਪਾਂਵ ਪੀਛੇ
  • ਬੇਇਮਾਨੀ ਕੀ ਪਰਤ
  • ਵੈਸ਼ਣਵ ਕੀ ਫਿਸਲਨ
  • ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਕਾ ਜਮਾਨਾ
  • ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਮੁਝੇ ਭੀ ਹੈ
  • ਸਦਾਚਾਰ ਕਾ ਤਾਬੀਜ
  • ਵਿਕਲਾਂਗ ਸ਼ਰਧਾ ਕਾ ਦੌਰ
  • ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਚੰਦਨ ਘਿਸੈਂ
  • ਹਮ ਏਕ ਉਮ੍ਰ ਸੇ ਵਾਕਿਫ ਹੈਂ

ਹਵਾਲੇ