ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਅਤਿਸ਼ਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Atiśa
In this twelfth-century Tibetan depiction, Atiśa holds a long, thin palm-leaf manuscript with his left hand and making the gesture of teaching with his right hand. Produced in a Kadam monastery in Tibet, currently held in the Metropolitan Museum of Art.[1]
ਨਿੱਜੀ
ਜਨਮਅੰ. 982 CE
Vikrampura, Bengal
ਮਰਗਅੰ. 1054 CE
Nyêtang, Tibet
ਧਰਮBuddhism
ਸਿੱਖਿਆ
ਧਰਮਾ ਨਾਮBuddhism
Senior posting
ਅਧਿਆਪਕJñanasrimitra
ਵਿਦਿਆਰਥੀ

ਅਤਿਸ਼ਾ ਦੀਪਾਂਕਰਾ ਸ਼੍ਰੀਜਨਨਾ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਸੀ।[2][3] ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵਿਕਰਮਸ਼ਿਲਾ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਯਾਨ ਅਤੇ ਵਜਰਿਆਨਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੁਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਅਤਿਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਚੇਲੇ ਡਰੋਮਟਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਦਮ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਨੁਵਾਦ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।[4] 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕਦਮ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਗੇਲੁਗ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੱਠਾਂ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।[5]

ਜੀਵਨੀ

[ਸੋਧੋ]

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

[ਸੋਧੋ]

ਅਤਿਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 982 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਕਰਮਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਜਰਿਆਓਗਿਨੀ ਵਿੱਚ, ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਪਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।[6][7] ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀ।[8][9] ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।[10]

ਅਧਿਐਨ

[ਸੋਧੋ]

ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤੰਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਜਗੀਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹੁਲਗੁਹਿਆਵਾਜਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਹੁਲਗੁਹਿਹੇਵਾਜਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਤਿਸ਼ ਨੂੰ ਹੇਵਜਰ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅਵਧੂਤੀਪਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਯੋਗਾ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਣਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ।[10]

ਤਿੱਬਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਧਗਯਾ ਵਿੱਚ ਐਬਟ ਸ਼ਿਲਰਕਸ਼ਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਠਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਸਾਂਘਿਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬੋਧੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ, ਸ਼ਿਵਵਾਦ, ਤੰਤਰੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਠ-ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਵੰਸ਼-ਵੰਸ਼ ਸਨ ਅਸੰਗਾ ਅਤੇ ਵਾਸੂਬੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਡੂੰਘੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਵੰਸ਼, ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰਕੀਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਡੂੱਘੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਵੰਨ, ਅਤੇ ਤਿਲੋਪਾ ਅਤੇ ਨਰੋਪਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰਤ ਡੂੰਘੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਵੰਸ।[11]ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੇ ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਕਰਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਰੋਪਾ ਅਤੇ ਜਿਤਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।[12] ਉਸ ਨੇ ਓਦਾਂਤਪੁਰੀ ਦੇ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਧਰਮਰਕਸ਼ਿਤਾ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।[10]

ਵਿਕਰਮਸ਼ਿਲਾ

[ਸੋਧੋ]

ਅਤਿਸ਼ਾ ਵਿਵਿਕਰਮਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਯੁਕਤ ਭਿਕਸ਼ੂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਤਿੱਬਤੀ ਜੀਵ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮਸ਼ਿਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਗੁਗੇ ਦੀ ਤਿੱਬਤੀ ਰਾਜ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਲਾ ਬਲਾ ਮਾ ਯੇ ਸ਼ੀਸ 'ਓਡ ਨੇ ਵਿਕਰਮਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਗੇ ਆਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ "ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ" ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਸਕਣ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੇ 1040 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਕਰਮਸ਼ਿਲਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਅਬੋਟ, ਰਤਨਾਕਰ ਨੇ ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਿਸ ਆ ਜਾਵੇ।[10]

ਸੁਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

[ਸੋਧੋ]
1993 ਵਿੱਚ ਰਾਲੁੰਗ ਮੱਠ ਵਿਖੇ ਅਤਿਸ਼ਾ ਦੀ ਮੂਰਲ।

ਤਿੱਬਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਵਿਜੈ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੁਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ 1025 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਿਸ ਆਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਸੁਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ। ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਅਤਿਸ਼ ਨੂੰ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਬੋਧੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਜਾਂ ਵਿਗੜਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਵਿਕਰਮਸ਼ੀਲਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਜਾਂ ਮਠਾਠ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮਰਾਟ ਧਰਮਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਓਦੰਤਪੁਰੀ ਨੂੰ "ਪੋਸ਼ਣ" ਦਿੱਤਾ ਸੀ।[15]

ਆਤਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁਵਰਨਾਭੂਮੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਰਮਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਤਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਬਲੂ ਐਨਨਲਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੇਸ਼ੇ-ਓ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗੁਗੇ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਤਸੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਰਮਸ਼ੀਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਤਿਸ਼ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਪੜਾਉਣ ਲਈ ਆਵੇ।

ਨਕਤਸੋ ਅਤੇ ਗਿਆ ਲੋਤਸਾਵਾ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਪੁਰੰਗ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਲੁੰਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। (ਗਿਆ ਲੋਤਸਾਵਾ ਦੀ ਟੋਲੰਗ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਪਾ ਲੋਤਸਵਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਟੋਲੰਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਨ ਰਚਨਾ, ਬੋਧੀਪਥਪ੍ਰਦੀਪ, ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਲਈ ਲੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੱਠ-ਸੱਤ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਾਠ ਤਿੰਨ ਵਾਹਨਾਂ, ਹੀਨਯਾਨ, ਮਹਾਯਾਨ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਯਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਬੋਧੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਮਰੀਮ, ਜਾਂ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਲਈ ਮਾਡਲ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਂਗਖਾਪਾ ਦੀਆਂ ਲਾਮਰੀਮ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸੀ।[13] ਇੱਥੇ ਅਤਿਸ਼ਾ ਡ੍ਰੋਮਟਨ, ਜਾਂ ਡ੍ਰੋਮਟਨਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਤਿਸ਼ਾ ਦੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[14]

ਜੈਮਗਨ ਕੌਂਗਟਰੂਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੇ ਸਾਮੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਪੇਕਰ ਕੋਰਡਜ਼ੋਲਿੰਗ ਵਿਖੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, "ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਜਰਿਆਣ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਰਾਜਿਆਂ, ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।"[15]

ਵਿਰਾਸਤ

[ਸੋਧੋ]

2004 ਵਿੱਚ, ਅਤਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੀ. ਬੀ. ਸੀ. ਦੇ ਸਰਬ ਮਹਾਨ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ 18 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।[16][17][18]

ਲਿਖਤਾਂ

[ਸੋਧੋ]

ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ

  • ਬੋਧੀਪਥਪ੍ਰਦਾ (ਵਾਈਲੀਃ ਬਾਇਆਂਗ ਚੁਬ ਲਾਮ ਗੀਏ ਗਰੋਨ ਮਾ)
  • ਬੋਧੀਪਥਪ੍ਰਦੀਪਪੰਜਿਕਨਾਮਾ (ਬੋਧੀਪਥਾਪ੍ਰਦੀਪ/ਬਾਇਆਂਗ ਚੁੱਬ ਲਾਮ ਗੀਈ ਸਰਗੌਨ ਮਾ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ)
  • ਚਰਯਾਮਗ੍ਰਹਿਪ੍ਰਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆਤਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਕੁਝ ਕਿਰਤਨ ਬਾਣੀਆਂ ਹਨ।
  • ਸੱਤਿਆਦਵਯਾਵਤਾਰਾ
  • ਬੋਧਿਸੱਤਵਮਾਨਯਾਵਾਲੀ
  • ਮੱਧਮਕਰਣਪ੍ਰਦੀਪ
  • ਮਹਾਯਾਨਪਥਸਾਦਨਾਸੰਗ੍ਰਹਿ
  • ਸ਼ੀਕਸਾਸਮੁਕਾਇਆ ਅਭਿਸ਼ਮਿਆ
  • ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਮਿਤਾਪਿੰਦਰਥਪ੍ਰਦੀਪ
  • ਏਕਵੀਰਾਸਧਨ
  • ਵਿਮਲਾਰਤਨਲੇਖਾ, ਗੌਡ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਯਪਾਲ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਚਿੱਠੀ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

[ਸੋਧੋ]
  • ਨੀਥਾਂਗ ਡ੍ਰੋਲਮਾ ਮੰਦਰ
  • ਬਿਕ੍ਰਮਪੁਰ ਵਿਹਾਰ

ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. ↑ "Portrait of Atiśa [Tibet (a Kadampa monastery)] (1993.479)". Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. October 2006. Retrieved 11 January 2008.
  2. ↑ "Reincarnation". Dalailama. The Dalai Lama. Archived from the original on 14 May 2015. Retrieved 20 May 2015.
  3. ↑ "Atisha: A Guide for Readers". Shambhala Pubs (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2022-06-02. Retrieved 2026-06-19.
  4. ↑ POV. "Tibetan Buddhism from A to Z - My Reincarnation - POV". PBS. Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 24 August 2017.
  5. ↑ "Kadam - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region". The Treasury of Lives (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 11 December 2018.
  6. ↑ "Dipankar Srijnan, Atish". Banglapedia (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ).
  7. ↑ "ATĪŚA ou ATĪSHA". Encyclopædia Universalis (in ਫਰਾਂਸੀਸੀ).
  8. ↑ "Atisa Dipamkara". The Treasury of Lives (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ).
  9. ↑ "ATĪŚA ou ATĪSHA". Encyclopædia Universalis (in ਫਰਾਂਸੀਸੀ).
  10. 1 2 3 4 Roesler, Ulrike. "Atiśa and the Bka' gdams pa Masters". Brill's Encyclopedia of Buddhism Online.
  11. ↑ Buswell 2014.
  12. ↑ "Ratnākaraśānti". Encyclopedia of Buddhism Online.
  13. ↑ "Atisa Dipamkara". The Treasury of Lives (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 11 December 2018.
  14. ↑ "Dromton Gyelwa Jungne". The Treasury of Lives (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 11 December 2018.
  15. ↑ Tulku & Helm 2006.
  16. ↑ "Listeners name 'greatest Bengali'" (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਬਰਤਾਨਵੀ)). 14 April 2004. Retrieved 24 February 2018.
  17. ↑ "International : Mujib, Tagore, Bose among 'greatest Bengalis of all time'". The Hindu. 17 April 2004. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 24 February 2018.
  18. ↑ "The Daily Star Web Edition Vol. 4 Num 313". The Daily Star. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 24 February 2018.

ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

[ਸੋਧੋ]
  • . Princeton, New Jersey. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help); Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  • ਖੇਨਪੋ ਕੋਨਚੋਗ ਗਿਆਲਤਸਨ, ਮਹਾਨ ਕਾਗਯੂ ਮਾਸਟਰਜ਼ਃ ਦ ਗੋਲਡਨ ਲੀਨੇਜ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਸਨੋ ਲਾਇਨ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
  • ਗੇਸ਼ ਸੋਨਮ ਰਿੰਚੇਨ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਲਈ ਅਤਿਸ਼ਾ ਦਾ ਲੈਂਪ, ਬਰਫ ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
  • . Ithaca, New York. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help); Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  • . Boston. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)
  • . Boston. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

[ਸੋਧੋ]
"https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=ਅਤਿਸ਼ਾ&oldid=845162" ਤੋਂ ਲਿਆ