ਅਰਬੀਅਨ ਜੈਸਮੀਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਜੈਸਮੀਨ ਸਾਂਬੈਕ ( ਅਰਬੀਅਨ ਜੈਸਮੀਨ ਜਾਂ ਸਾਂਬੈਕ ਜੈਸਮੀਨ )[1] ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਫੈਲੀ, ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਜੈਸਮੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ।[2][3] ਇਸਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ- ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ, ਮਾਲਦੀਵ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਆਈਲੈਂਡ, ਚਿਆਪਾਸ, ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਫਲੋਰੀਡਾ, ਬਹਾਮਾਸ, ਕਿਊਬਾ, ਹਿਸਪੈਨੀਓਲਾ, ਜਮੈਕਾ, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਐਂਟੀਲਜ਼ ਵਿੱਚ।[4] [5][6]

ਜੈਸਮੀਨਮ ਸਾਂਬੈਕ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਝਾੜੀ ਜਾਂ ਵੇਲ ਹੈ ਜੋ 0.5 to 3 ਮੀ (1.6 to 9.8 ਫ਼ੁੱਟ) ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਤਰ ਅਤੇ ਜੈਸਮੀਨ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੋਗਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ sampaguita ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,[7] ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ melati Putih ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਰਣਨ[ਸੋਧੋ]

ਜੈਸਮੀਨਮ ਸਾਂਬੈਕ ਇੱਕ ਸਦਾਬਹਾਰ ਵੇਲ ਜਾਂ ਝਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 0.5 to 3 ਮੀ (1.6 to 9.8 ਫ਼ੁੱਟ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।[8] ਇਹ ਕਿਸਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਆਟੋਪੋਲੀਪਲੋਇਡੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜੈਸਮੀਨਮ ਸਾਂਬੈਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਟਿੰਗਜ਼, ਲੇਅਰਿੰਗ, ਮਾਰਕੌਟਿੰਗ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[9][10][11]

ਪੱਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, 4 to 12.5 cਮੀ (1.6 to 4.9 ਇੰਚ) ਲੰਬੇ ਅਤੇ 2 to 7.5 cਮੀ (0.79 to 2.95 ਇੰਚ) ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਾਈਲੋਟੈਕਸੀ ਉਲਟ ਹੈ ਜਾਂ ਤਿੰਨ, ਸਧਾਰਨ (ਪਿੰਨੇਟ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਜੈਸਮੀਨਾਂ ਵਾਂਗ) ਹੈ।[12] ਪੱਤੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰਵਿਘਨ (ਚਮਕਦਾਰ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। [13]

ਫੁੱਲ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ 3 ਤੋਂ 12 ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[14] ਉਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਕੋਰੋਲਾ 2 to 3 cਮੀ (0.79 to 1.18 ਇੰਚ), 5 ਤੋਂ 9 ਲੋਬਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 6 ਤੋਂ 8 ਵਜੇ), ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 12 ਤੋਂ 20 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[15] ਫਲ ਇੱਕ ਜਾਮਨੀ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਬੇਰ ਵਰਗੇ 1 cਮੀ (0.39 ਇੰਚ) ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[16]

ਨਰਮ ਰੰਗਤ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਜੈਸਮੀਨ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Jasminum sambac (L.) Aiton, Oleaceae". Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER). 18 October 2006. Retrieved 8 May 2011. 
  2. "Jasminum sambac". Missouri Botanical Garden. Retrieved 25 November 2019. 
  3. Olveros-Belardo, Luz; Smith, Roger M.; Ocampo, Milagros P. (990). "Some Components of the Absolute of the Rowers of Jasminum sambac (l.) Ait." (PDF). Transactions of the National Academy of Science and Technology. 12 (6): 129–140. 
  4. Fernando C. Sanchez Jr.; Dante Santiago; Caroline P. Khe (2010). "Production Management Practices of Jasmine (Jasminum sambac (L.) Aiton) in the Philippines" (PDF). Journal of the International Society for Southeast Asian Agricultural Sciences. 16 (2): 126–136. Archived from the original (PDF) on 28 June 2011. Retrieved 8 May 2011. 
  5. Kew World Checklist of Selected Plant Families
  6. Biota of North America Program
  7. Pangilinan Jr., Leon (3 October 2014). "In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols". National Commission for Culture and the Arts. Retrieved 8 January 2019. 
  8. Baby P. Skaria (2007). Aromatic Plants: Vol.01. Horticulture Science Series. Horticulture science. The families and genera of vascular plants. 1. New India Publishing. p. 182. ISBN 978-81-89422-45-5. 
  9. Fernando C. Sanchez Jr.; Dante Santiago; Caroline P. Khe (2010). "Production Management Practices of Jasmine (Jasminum sambac (L.) Aiton) in the Philippines" (PDF). Journal of the International Society for Southeast Asian Agricultural Sciences. 16 (2): 126–136. Archived from the original (PDF) on 28 June 2011. Retrieved 8 May 2011. Fernando C. Sanchez Jr.; Dante Santiago; Caroline P. Khe (2010).
  10. "Jasminum sambac (Linnaeus) Aiton, Hort. Kew. 1: 8. 1789.". Flora of China. Retrieved 8 May 2011. 
  11. Kenneth W. Leonhardt; Glenn I. Teves (2002). "Pikake A Fragrant-Flowered Plant for Landscapes and Lei Production" (PDF). Ornamentals and Flowers. College of Tropical Agriculture and Human Resources (CTAHR), University of Hawai'i at Manoa. Retrieved 8 May 2011. 
  12. B.K. Banerji; A.K. Dwivedi. "Fragrant world of Jasmine". Floriculture Today, National Botanical Research Institute. Archived from the original on 7 December 2010. Retrieved 8 May 2011. 
  13. "Jasminum sambac (Linnaeus) Aiton, Hort. Kew. 1: 8. 1789.". Flora of China. Retrieved 8 May 2011. "Jasminum sambac (Linnaeus) Aiton, Hort.
  14. Kenneth W. Leonhardt; Glenn I. Teves (2002). "Pikake A Fragrant-Flowered Plant for Landscapes and Lei Production" (PDF). Ornamentals and Flowers. College of Tropical Agriculture and Human Resources (CTAHR), University of Hawai'i at Manoa. Retrieved 8 May 2011. Kenneth W. Leonhardt; Glenn I. Teves (2002).
  15. Fernando C. Sanchez Jr.; Dante Santiago; Caroline P. Khe (2010). "Production Management Practices of Jasmine (Jasminum sambac (L.) Aiton) in the Philippines" (PDF). Journal of the International Society for Southeast Asian Agricultural Sciences. 16 (2): 126–136. Archived from the original (PDF) on 28 June 2011. Retrieved 8 May 2011. Fernando C. Sanchez Jr.; Dante Santiago; Caroline P. Khe (2010).
  16. "Jasminum sambac (Linnaeus) Aiton, Hort. Kew. 1: 8. 1789.". Flora of China. Retrieved 8 May 2011. "Jasminum sambac (Linnaeus) Aiton, Hort.