ਅਰਿੰਜਯਾ ਚੋਲ
| ਅਰਿੰਜਯਾ ਚੋਲ | |
|---|---|
| ਪਰਕੇਸਰੀ ਵਰਮਨ, ਅਰਿਕੁਲਕੇਸਰੀ | |
| ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ | 956–957 |
| ਪੂਰਵ-ਅਧਿਕਾਰੀ | ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ |
| ਵਾਰਸ | ਪਰਾਂਤਕ ਚੋਲ ਦੂਜਾ |
| ਜਨਮ | 897 ਤੰਜਾਵੁਰ |
| ਮੌਤ | 957 ਆਰੁਰ (ਤਿਰੂਵਰੁਰ) |
| ਮਹਾਰਾਨੀ | ਕਲਿਆਣੀ ਵਿਮਨ ਕੁੰਦਾਵੀਆਰ ਕੋਥਾਈ ਪਿਰਾਤੀਆਰ |
| ਔਲਾਦ | ਪਰਾਂਤਕ ਚੋਲ ਦੂਜਾ (ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ) |
| ਰਾਜਵੰਸ਼ | ਚੋਲ |
| ਪਿਤਾ | ਪਰਾਂਤਕ ਪਹਿਲਾ |
| ਮਾਤਾ | ਚੇਰ, ਪਾਲੂਵੇੱਟਾਰਾਈਅਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ[1] |
| ਧਰਮ | ਹਿੰਦੂ |
ਅਰਿੰਜਯਾ ਚੋਲ ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਾਂਤਕ ਪਹਿਲਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਚੋਲ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਲਗਭਗ 956 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[2] ਅਰਿੰਜਯਾ ਚੋਲ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ (ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮਦੁਰੰਤਕ ਉੱਤਮ ਚੋਲ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਰਿੰਜਯਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।[3]
ਹਾਲੀਆ ਵਿਦਵਤਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਰਿੰਜਯਾ ਇੱਕ ਚੇਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ (ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਜਦਿੱਤਿਆ ਦਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।[4] ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਦੀਆਂ ਅੰਬਿਲ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਿੰਜਯਾ ਦੀ ਮਾਂ ਪਲੂਵੇੱਟਾਰਾਈਅਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੇਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।[5]
ਹੋਰ ਨਾਂ
[ਸੋਧੋ]ਅਰਿੰਜਯਾ ਨੂੰ ਅਰਿਕੁਲਕੇਸਰੀ, ਅਰਿਕੇਸਰੀ, ਜਾਂ ਅਰਿੰਦਮਾ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਲਵਰ ਅਰਿਕੁਲਕੇਸਰੀਦੇਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[6]
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ
[ਸੋਧੋ]ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਰਿੰਜਯਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਅਰਿੰਜਯਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਰਿੰਜਯਾ ਦੇ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਐਪੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਬੂਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਜੋ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ।[7]
ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਰਾਜਪਾਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਦਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਿੰਜਯਾ ਨੂੰ ਵਾਰਸ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਚੋਲ ਤਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਲਾਈਨ ਲਈ ਗੰਦਾਰਦਿੱਤਿਆ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ
[ਸੋਧੋ]ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੂਰਬੀ ਚਾਲੁਕੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵੈਦੁੰਬਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕਲਿਆਣੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।[8] ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਣੀ ਬੂਥੀ ਅਦਿੱਤੀਆ ਪਿਦਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਤੇਨਾਵਨ ਇਰੁਕੁਵੇਲ ਉਰਫ਼ ਮਾਰਵਨ ਬੂਥੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।[9] ਉਸ ਨੇ ਤਿਰੂਚੇਂਦੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੇਨਾਵਨ ਇਰੁਕੁਵੇਲ ਉਰਫ਼ ਬੂਥੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੂਵਰ ਕੋਇਲ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੂਥੀ ਵਿਕਰਮਕੇਸਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[10]
ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ
[ਸੋਧੋ]ਅਰਿੰਜਯਾ ਦੀ ਮੌਤ ਲਗਭਗ 957 ਵਿੱਚ ਅਰੁਰ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਿਰੂਵਰੁਰ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਮੇਲਪਾਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਤੋਂ, ਗਿਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਰਾਜਾ ਚੋਲ ਪਹਿਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਅਰਿੰਜਯਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਿੰਜਯਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਅਰੁਰ ਤੁੰਜੀਨਾ ਦੇਵਨ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[3]
ਅਰਿੰਜਯਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉ ਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰਾਂਤਕ ਚੋਲ ਦੂਜਾ (ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ) ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਮਾਨ ਕੁੰਡਵੀਆਰ ਅਤੇ ਕੋਡਾਈ ਪਿਰਾਤੀਅਰ ਉਸ ਦੇ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਾਂਤਕ ਦੂਜਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਅਰਿੰਜਯਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ S. Swaminathan. The early Chōḷas history, art, and culture. Sharada Pub. House, 1998. p. 78.
- ↑ S. Swaminathan. The early Chōḷas history, art, and culture. Sharada Pub. House, 1998. p. 78.
- ↑ 3.0 3.1 International Association of Tamil Research, International Institute of Tamil Studies (1978). Journal of Tamil Studies, Issues 14-18. International Institute of Tamil Studies. p. 53.
- ↑ George Spencer, ‘Ties that Bound: Royal Marriage Alliance in the Chola Period’, Proceedings of the Fourth International Symposium on Asian Studies (Hong Kong: Asian Research Service, 1982), 723.
- ↑ S. Swaminathan. The early Chōḷas history, art, and culture. Sharada Pub. House, 1998. p. 78.
- ↑ Archaeological Survey of India, India. Dept. of Archaeology (1982). Epigraphia Indica, Volume 15. Manager of Publications. p. 51.
- ↑ N. Subrahmanian (1978). History of Tamilnad: To A.D. 1565. Koodal Publishers. p. 165.
- ↑ International Association of Tamil Research, International Institute of Tamil Studies (1976). Journal of Tamil Studies, Issues 9-10. International Institute of Tamil Studies. p. 78.
- ↑ Museums Association of India (1964). Journal of Indian Museums, Volumes 17-20. Museums Association of India. p. 13.
- ↑ D. Raphael (1996). Temples of Tamil Nadu, Works of Art. Fast Print. Service. p. 226.
ਨੋਟਸ
[ਸੋਧੋ]- Nilakanta Sastri, K. A. (1935). The CōĻas, University of Madras, Madras (Reprinted 1984).
- Nilakanta Sastri, K. A. (1955). A History of South India, OUP, New Delhi (Reprinted 2002).