ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ
ਨਿਰਮਾਣ1960; 66 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ (1960)
ਕਿਸਮਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ
ਮੰਤਵਖੋਜ
ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰLos Baños, ਲਾਗੁਨਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼
ਗੁਣਕ14°10′12″N 121°15′25″E / 14.170°N 121.257°E / 14.170; 121.257
ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ
ਡਾ. ਯਵੋਨ ਪਿੰਟੋ[1]
ਮਾਨਤਾਵਾਂCGIAR
ਬਜਟUS$56.262 ਮਿਲੀਅਨ (2022) [2]
ਵੈੱਬਸਾਈਟwww.irri.org

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ( IRRI/ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲਾਸ ਬਾਨੋਸ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸਤਾਰਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ।[3][4] IRRI ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।[5]

ਇਹ ਸੰਸਥਾ 1960 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਚੌਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਨਕ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗੀ ਖੋਜ, ਭਾਈਵਾਲੀ, ਅਤੇ IRRI ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।[6]

IRRI ਦੁਨੀਆ ਦੇ 15 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ CGIAR ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰਜ਼ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ।[7]

ਸ਼ੁਰੂਆਤ

[ਸੋਧੋ]

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1960 ਵਿੱਚ ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਰੌਕਫੈਲਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।[8] ਇਹ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ, ਪਰਉਪਕਾਰ, ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ, ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ, ਗੈਰ-ਸਟਾਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ "ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ 'ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੌਲ-ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਜਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।"[9]

19 ਮਈ 1995 ਨੂੰ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝੌਤਾ।

ਪ੍ਰਭਾਵ

[ਸੋਧੋ]
ਐਨਸੀ ਬ੍ਰੈਡੀ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ - 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ "ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ" ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ। ਡੀਐਲ ਉਮਾਲੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।

IRRI 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ "ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ "ਅਰਧ-ਬੌਣੀਆਂ" ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ (ਡਿੱਗਣ) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਸੀ। IRRI ਦੀਆਂ ਅਰਧ-ਬੌਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ IR8 ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ,[10] ਜਿਸ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।[11] IRRI ਵਿਖੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ IR ਕਿਸਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਰਕਬੇ ਦਾ 60% ਹਿੱਸਾ IRRI-ਉਤਪੰਨ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਲਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।[12]

2011 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 1985 ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ IRRI ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਾਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਕਸ਼ਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ IRRI ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਾਰਜ ਨੇ 1.46 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ 13% ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।[13]

IRRI, ਚਾਈਨੀਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਅਤੇ BGI (ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਜਿੰਗ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਨੇ "ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੌਲਾਂ ਦੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਣਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚੌਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"[14]

ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ IRRI ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। 1964 ਤੋਂ 15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ IRRI ਵਿਖੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।[15]

ਗੋਲਡਨ ਚੌਲ

[ਸੋਧੋ]

IRRI "ਗੋਲਡਨ ਰਾਈਸ " ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟਾਂ ਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜੀਨ ਪਾਏ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬੀਟਾ ਕੈਰੋਟੀਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਬੀਟਾ ਕੈਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਦੀ ਘਾਟ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਹਰ ਸਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 250,000 ਤੋਂ 500,000 ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਦੀ ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਗੁਆਉਣ ਦੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ"। ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਜੀਵ- ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ IRRI ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਨ-ਤੋੜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੋਲਡਨ ਰਾਈਸ ਦੇ ਫੀਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[16] ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਮੇਲਿੰਡਾ ਗੇਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ IRRI ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।[17]

ਖੋਜ

[ਸੋਧੋ]
ਆਈਆਰਆਰਆਈ ਵਿਖੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਡਰੋਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ।

IRRI ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਜ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:[18]

ਥੀਮ 1: ਨਵੀਂ ਉਤਪਾਦਕਤਾ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ

ਥੀਮ 2: ਸੁਧਰੀਆਂ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣਾ

ਥੀਮ 3: ਚੌਲ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨਕ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

ਥੀਮ 4: ਸੁਧਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਮਾਰਕੀਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੁੱਲ ਕੱਢਣਾ

ਥੀਮ 5: ਵਧੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿਕਲਪ

ਥੀਮ 6: ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਚੌਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਗਠਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਸਮਝਣਾ, ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਰਤਣਾ; ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਕਰਨਾ; ਸੁਧਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ; ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ; ਰਣਨੀਤਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ; ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ।[19]

2010 ਵਿੱਚ, ਗਲੋਬਲ ਰਾਈਸ ਸਾਇੰਸ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ (GRiSP) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ IRRI ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਫਰੀਕਾ ਰਾਈਸ ਸੈਂਟਰ (AfricaRice) ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਟ੍ਰੋਪੀਕਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰ (CIAT) ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ"।[20]

ਪੁਰਸਕਾਰ

[ਸੋਧੋ]

1969 ਵਿੱਚ, IRRI ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ ਲਈ ਰੈਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [21] ਰੈਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ 1957 ਵਿੱਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਸਥਿਤ ਰੌਕਫੈਲਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਫੰਡ ਦੇ ਟਰੱਸਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲੀਪੀਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ "ਫਿਲੀਪੀਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੈਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਲੇਰਾਨਾ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ"। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[22][23] ਰੈਮਨ ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਈਆਰਆਰਆਈ "ਵਿਸ਼ਵ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਤਨ" ਹੈ,[21] ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ:

ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਨਾਜ ਫਸਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸੂਝ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਨੇ "ਚਮਤਕਾਰ ਚੌਲਾਂ" ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ "ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।[24]

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, IRRI ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2010 BBVA ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟੀਅਰਜ਼ ਆਫ਼ ਨਾਲੇਜ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ "ਚੌਲ ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਘਟਾਉਣ" ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਅਤੇ "ਇਸਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਲਈ, ਜਿਸਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਵੀਆਂ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਈ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਉਪਜ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ" ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [25] IRRI ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਪਾਲਿਸੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਵਾਰਡ ਜਿਊਰੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ:

ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ IRRI ਦੀ ਸਫਲਤਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, IRRI ਨੇ ਇਸ ਮੂਲ ਫਸਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।[26]

ਸਹੂਲਤਾਂ

[ਸੋਧੋ]

ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ IRRI ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ 252 hectares (620 acres) ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੋਸ ਬਾਨੋਸ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਈਸ ਜੀਨਬੈਂਕ ਅਤੇ ਰਾਈਸਵਰਲਡ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵੀ ਹਨ। ਦ  ਚੌਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ 127,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਕਸੇਸ਼ਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।[27][28] ਦ  (INGER) 1975 ਵਿੱਚ IRRI ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਸ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ IRTP ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।[29] INGER ਐਕਸੈਸ਼ਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਗੁਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਨਵੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ/ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਪੈਨੋਰਾਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਇਕ ਜੋਸ ਰਿਜ਼ਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ UPLB ਰਾਹੀਂ ਹੁਣ UP ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ IRRI ਨੂੰ [30] [31] [32] ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਮਾਰਕੋਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਅਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।[33][34]

IRRI ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼

[ਸੋਧੋ]
2006 ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪੀਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਦਾ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼।

IRRI ਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਚੌਲ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ:

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

[ਸੋਧੋ]
  • ਬਨੌਏ ਰਾਈਸ ਟੈਰੇਸ
  • ਸਿੰਜਾਈ ਵਾਲੇ ਚੌਲ ਖੋਜ ਸੰਘ
  • ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ

ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. ↑ "Yvonne Pinto | About". Irri.org. 30 April 2024. Retrieved 2024-10-27.
  2. ↑ IRRI (2022). "IRRI website: 2022 Annual Report" (PDF). www.irri.org. Retrieved 20 May 2025.[permanent dead link]
  3. ↑ "IRRI website: About IRRI". Archived from the original on 14 October 2022. Retrieved 10 January 2014.
  4. ↑ "International Rice Research Institute on Google maps".
  5. ↑ "A bigger rice bowl". The Economist. 10 May 2014. Retrieved 7 December 2015.
  6. ↑ "IRRI - Our mission". Archived from the original on 29 November 2015. Retrieved 7 December 2015.
  7. ↑ "International Rice Research Institute celebrates its 50th Anniversary". Manila Bulletin. Manila Bulletin Publishing Corp. 9 December 2009. Archived from the original on 19 August 2012. Retrieved 30 May 2010.
  8. ↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
  9. ↑ "G.R. No. 89331 September 28, 1990 : KAPISANAN NG MANGGAGAWA AT TAC SA IRRI-ORGANIZED LABOR ASSOCIATION IN LINE INDUSTRIES AND AGRICULTURE, petitioner, vs SECRETARY OF LABOR AND EMPLOYMENT AND INTERNATIONAL RICE RESEARCH INSTITUTE, INC., respondents". Lawphil.net. Retrieved 26 June 2026.
  10. ↑ Rowlatt, Justin (2016-12-01). "IR8: The miracle rice which saved millions of lives". BBC News (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਬਰਤਾਨਵੀ)). Retrieved 2016-12-05.
  11. ↑ Hugo Restall (21 November 2014). "Growing a Second Green Revolution". Wsj.com. Retrieved 7 December 2015.
  12. ↑ Khush, Gurdev S. (2005). "IR varieties and their impact". Int. Rice Res. Inst. ISBN 9789712202063.
  13. ↑ "ACIAR report: International Rice Research Institute's contribution to rice varietal yield improvement in South-East Asia" (PDF). Aciar.gov.au. Retrieved 26 June 2026.
  14. ↑ Chandran, Nyshka (22 September 2015). "Asia scientists take big leap toward 'rice of the future'". Finance.yahoo.com. Retrieved 28 September 2015.
  15. ↑ "IRRI - Our facilities". Irri.org. Archived from the original on 28 ਨਵੰਬਰ 2015. Retrieved 7 December 2015.
  16. ↑ Hugo Restall (21 November 2014). "Growing a Second Green Revolution". Wsj.com. Retrieved 7 December 2015.Hugo Restall (21 November 2014).
  17. ↑ "Agricultural Development Golden Rice". Archived from the original on 3 February 2016. Retrieved 3 February 2016.
  18. ↑ Kenneth Lojo. "IRRI - Research". Archived from the original on 7 December 2015. Retrieved 7 December 2015.
  19. ↑ "IRRI brochure" (PDF). IRRI. Retrieved 13 August 2016.
  20. ↑ Media release: Improved rice availability and reduced environmental impact forecast through new Global Rice Science Partnership (Press release). Cgia.org. http://www.cgiar.org/newsroom/releases/news.asp?idnews=1111.
  21. 1 2 "International Rice Research Institute (IRRI) - Citation". Ramon Magsaysay Award Foundation. Archived from the original on 23 September 2015. Retrieved 19 May 2015.
  22. ↑ "BBC News - ASIA-PACIFIC - Activists share 'Asian Nobel Prize'". News.bbc.co.uk. Retrieved 7 December 2015.
  23. ↑ "Bureaucrat and whistle-blower Sanjeev Chaturvedi, Anshu Gupta of Goonj to get Ramon Magsaysay Award". Dnaindia.com.
  24. ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:The opening <ref> tag is malformed or has a bad name.
  25. ↑ "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards". Archived from the original on 7 January 2016. Retrieved 7 December 2015.
  26. ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:The opening <ref> tag is malformed or has a bad name.
  27. ↑ "IRRI - The International Rice Genebank". Irri.org. Archived from the original on 20 ਨਵੰਬਰ 2015. Retrieved 7 December 2015.
  28. ↑ Greenwood, Veronique (2022-03-31). "Why seed banks aren't just for doomsday". BBC Future. Retrieved 2022-04-09.
  29. ↑ "INGER (International Network for Genetic Evaluation of Rice)". International Rice Research Institute. 2020-05-15. Retrieved 2022-04-09.
  30. ↑ "UPLB and IRRI" (PDF). Books.irri.org.
  31. ↑ [permanent dead link]
  32. ↑ Dalisay, Jose. "Rebalancing the UP-IRRI partnership". Philstar.com.
  33. ↑ "Rizal clan seeks return of property 'grabbed' by Marcos | ABS-CBN News". Archived from the original on 2016-01-23. Retrieved 2026-02-21.
  34. ↑ "Workers Decry IRRI Immunity from Suit". Bulatlat.com. Retrieved 26 June 2026.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

[ਸੋਧੋ]

ਫਰਮਾ:CGIAR Centersਫਰਮਾ:Laguna Special Zones

"https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ_ਚੌਲ_ਖੋਜ_ਸੰਸਥਾ&oldid=843995" ਤੋਂ ਲਿਆ