ਇਸਮਾਈਲ ਸੁਲੇਮਾਨਜੀ ਖੱਤਰੀ
ਇਸਮਾਈਲ ਸੁਲੇਮਾਨਜੀ ਖੱਤਰੀ | |
|---|---|
इसमाइल सुलेमानजी खत्री | |
 ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 2012 ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਪ ਗੁਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੱਤਰੀ (ਸੱਜੇ) | |
| ਜਨਮ | ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਮਾਈਲ 12 ਅਗਸਤ 1937 ਮਨਵਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ |
| ਮੌਤ | 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 (ਉਮਰ 76) ਬਾਗ, ਧਾਰ |
| ਕਬਰ | ਬਾਗ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਭਾਰਤੀ |
ਇਸਮਾਈਲ ਸੁਲੇਮਾਨਜੀ ਖੱਤਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ismail Sulemanji Khatri; 12 ਅਗਸਤ 1937 – 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੀਗਰ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਘ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਕਾਢ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈਂਡ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।[1]
ਉਸਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਆ ਕੇ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਲਗਭਗ 200-300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬਲਾਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਜਾਲੀ ਪੈਟਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਬਲਾਕ ਬਣਾਏ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ-ਅਧਾਰਤ ਰੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ। ਸਫਲਤਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬੈੱਡ ਸ਼ੀਟਾਂ, ਸਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਛਪਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।[2]
ਪੁਰਸਕਾਰ
[ਸੋਧੋ]- 2013 ਦੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਲਈ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ
- 2010 ਦਾ ਸ਼ਿਲਪ ਗੁਰੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
- 1984 ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ।
- ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ 1978
- ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਤਵਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 1976
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "The man behind the craft". The Hindu. February 17, 2003. Archived from the original on 3 January 2015. Retrieved 5 January 2015.
- ↑ Chari, Pushpa (20 October 2011). "The Bagh story…". The Hindu (in Indian English).