ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਭਾਰਤ
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ | |
|---|---|
ਉੱਪਰੋਂ, ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ: ਤਾਜ ਮਹਿਲ, ਕਿਨੌਰ ਕਿਲਾਸ਼, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲਦਾਖ, ਥਰ ਖੁਰੀ, ਹਰਿਆਣਾ | |
 | |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਰਾਜ | |
| ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | |
| ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |
| ਸਭਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ (2011) | |
| ਖੇਤਰ | |
• ਕੁੱਲ | 836,566 km2 (3,23,000 sq mi) |
| ਆਬਾਦੀ (2011) | |
• ਕੁੱਲ | 36,87,91,165 |
| • ਘਣਤਾ | 440/km2 (1,100/sq mi) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | IST (UTC+05:30) |
| ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | |
.jpeg)
.jpg)
.jpg)
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਢਿੱਲਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ (ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਕਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ[1] ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼,[2][3][4][5] ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ,[6][lower-alpha 1] ਲੱਦਾਖ,[lower-alpha 2] ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਿੱਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੁਜਰਾਤ, ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਜ, ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[7][8][9] ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮਤਲ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਿੱਬਤ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਿਨਚਿਆਂਙ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।[lower-alpha 3] ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, "ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ" ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ 77ਵੇਂ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਪੂਰਬ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ 24ਵੇਂ ਪੈਰਲਲ ਉੱਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।[9][10]
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਾਮਰਾਜ ਆਇਆ। ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਘੁਰਿਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਥਾਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੇ ਗਠਨ (1947) ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1586 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਜਿੱਤ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1849 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਪੂਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਟ੍ਰੈਕਟ (ਉਰਫ਼ ਸ਼ਕਸਗਮ ਘਾਟੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਾਰਾਕੋਰਮ ਟ੍ਰੈਕਟ ਚੀਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ।[11]
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Mitigation, Management and Control of Floods in South Asia Volume One. UN Habitat.
Inland drainage in India is mainly ephemeral and almost entirely in the arid and semiarid part of northwestern India, particularly in the Great Indian Desert of Rajasthan,
- ↑ Haddix, Kimber. Marital Strategies in a Polyandrous Tibetan Community in Northwest Nepal.
In many areas of northwestern India, especially in Himachal Pradesh and Uttar Pradesh such as Jaunsar Bawar, Kumaon and Garhwal districts, sex ratios that were significantly
- ↑ Buckley, Michael. Tibet.
in northwest India, there are about 21,000 in Himachal Pradesh, 6,500 in Uttar Pradesh, and 5,000 in Ladakh; in central India, about 8,000; in south India, approximately 30,000; in northeast India, an estimated 8,000; while 14,300 live
- ↑ Noble, Allen. India: Cultural Patterns And Processes.
Because they are primarily milk producers, the greatest numbers of water buffalo are found in northwest India, from the Punjab to Uttar Pradesh, in places where there are lower densities of human population and greater availability of feed.
- ↑ Byerlee, Derek. Dryland Wheat in India.
the traditional wheat belt of northwestern India (Uttar Pradesh, Punjab, and Haryana) also recorded above average growth in wheat area.
- ↑ Rao, M.S.V.; Srinivasan, V.; Raman, S. (September 1970). Forecasting Manual Part Iii Discussion Of Typical Synoptic Weather Situations 3.3: Southwest Monsoon -Typical Situations Over Northwest India. India Meteorological Department . p. 1.
- ↑ Tavernini, Maria. "Severe drought threatens delicate ecosystem in Gujarat". Al Jazeera (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2024-04-16.
- ↑ Dixit, Mayank; Ram Bansal, Abhey; Mangalalampally, Ravi Kumar; Singha Roy, Ketan; Teotia, Satybir Singh (2022-08-01). "Dynamically Triggered Events in a Low Seismically Active Region of Gujarat, Northwest India, during the 2012 Mw 8.6 Indian Ocean Earthquake". The Bulletin of the Seismological Society of America. 112 (4): 1908–1920. Bibcode:2022BuSSA.112.1908D. doi:10.1785/0120210142. ISSN 0037-1106.
- ↑ 9.0 9.1 A Brief History of India Emiliano Unzer "In cultural and religious terms, India was home to Hinduism, Buddhism, Jainism, Sikhism among others, and sheltered the Zoroastrians from the Persian lands to the west, as well as the place where Islam flourished since the 7th century through Gujarat and Sindh in northwest India."
- ↑ Ramaswamy, C. (1987). Meteorological Aspects of Severe Floods in India, 1923-1979. Meteorological monograph: Hydrology. India Meteorological Department. p. 17. Retrieved 2024-04-07.
- ↑ Shaksgam valley: How Pakistan 'unlawfully' ceded Indian territory to China
- ↑ India also claims the territory of Pakistan-administered Azad Kashmir as a part of Jammu and Kashmir.
- ↑ India also claims the territory of Pakistan-administered Gilgit-Baltistan and Chinese-administered Aksai Chin as a part of Ladakh.
- ↑ India also claims to have a border with Afghanistan to the northwest due to its claim on Kashmir, the relevant part of which is controlled by Pakistan. (See Borders of India#Land borders of India.)