ਉੱਪਾਡਾ ਜਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀ
ਉੱਪਾੜਾ ਜਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Uppada Jamdani saree ਜਾਂ ਸਾੜੀ) ਇੱਕ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਸਾੜੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਪਾੜਾ ਵਿੱਚ ਬੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ (ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਐਕਟ, 1999 ਦੁਆਰਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[1] ਉੱਪਾਡਾ ਜਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
[ਸੋਧੋ]ਉੱਪਾਡਾ ਜਾਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਮਦਾਨੀ ਨਾਮ ਇੱਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਫੁੱਲਦਾਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਜਮਦਾਨੀ ਬੁਣਾਈ ਸ਼ੈਲੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਪਾਡਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਮਦਾਨੀ ਬੁਣਾਈ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਮਦਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਬੁਣਾਈ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀ। 1972 ਵਿੱਚ, ਉੱਪਾਡਾ ਦੇ ਬੁਣਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ।[2]
ਜਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀ ਦਾ ਕੱਪੜਾ
[ਸੋਧੋ]ਉੱਪਾਡਾ ਜਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੱਪੜਾ ਹੈ ਜੋ [ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ] ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਾੜੀਆਂ, ਗਾਊਨ, ਸਕਾਰਫ਼ ਆਦਿ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਪਾਡਾ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਜਾਮਦਾਨੀ ਬੁਣਾਈ ਤਕਨੀਕ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬੁਣਾਈ
[ਸੋਧੋ]ਉੱਪਾਡਾ ਜਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀ ਬੁਣਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10-60 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2-3 ਬੁਣਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੇ 10 ਘੰਟੇ ਬਿਤਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਲੇਸ (ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਜ਼ਰੀ ਅਕਸਰ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾੜੀ ਬੁਣਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਵਿਛਾਉਣਾ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੁਣਨਾ, ਲੂਮਿੰਗ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ,[2] ਉੱਪਾਡਾ ਅਤੇ ਕੋਠਾਪੱਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਗਭਗ 3000 ਲੂਮ ਜਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।[3]
ਸਾੜੀ
[ਸੋਧੋ]ਸਥਾਨਕ ਬੁਣਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਾੜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਤੀ ਬਾਡੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਪੱਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਣਕਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਮਾਚਿਸ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ, ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਾਮਦਾਨੀ ਸਾੜੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂਚੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਰਮ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[2]
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]- ਜਮਦਾਨੀ
- ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮਸਲਿਨ ਵਪਾਰ
- ਇਲਕਲ ਸਾੜੀ
- ਨਵਲਗੁੰਡ ਡੁਰੀਜ਼
- ਮੈਸੂਰ ਰੇਸ਼ਮ
- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ |
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "Registration Details of Geographical Indications" (PDF). Intellectual Property India, Government of India. Retrieved 14 May 2019.
- 1 2 3 10టీవీ, బృందం. "కళ కోల్పోతున్న చేనేత కార్మికులు". 10tv.in. Archived from the original on 8 September 2015. Retrieved 5 February 2016.
{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "jamdani".