ਐਕਚੁਰੀ
ਇੱਕ ਐਕਚੁਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: actuary) ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਉੱਨਤ ਗਣਿਤਿਕ ਹੁਨਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ।[1] ਇਹ ਜੋਖਮ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਦੇਣਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[2] ਐਕਚੁਅਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।[3] ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਨਾਮ ਐਕਚੁਰੀਅਲ ਸਾਇੰਸ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੀਮੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ,[4][5][6] ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।[7] 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਐਕਚੂਅਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਹੁਨਰ, ਵਪਾਰਕ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਐਕਚੂਅਰੀਆਂ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੋਖਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਕੇ ਕਿ ਕੀ ਸੰਭਾਵੀ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਜੋਖਮਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐਕਚੂਅਰੀਆਂ ਬਣਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਸਮੇਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਖਾਸ ਹਨ, ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਧੂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋਖਮ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸੰਰਚਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।[8]
ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[9][10] ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ, 2010 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਐਕਚੁਰੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[11][12]
ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
[ਸੋਧੋ]
17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1662 ਵਿੱਚ, ਜੌਨ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਮਕ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਡਰਾਪਰ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦਰ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਮੂਹ, ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਪੈਟਰਨ ਸਨ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਮੂਲ ਜੀਵਨ ਸਾਰਣੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਿਆਜ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਲਈ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਜਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਐਡਮੰਡ ਹੈਲੀ ਸੀ। [7] ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਹੈਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਰਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਵਾਰਸ਼ਿਕੀ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।[13]
ਕਾਲਪਨਿਕ ਐਕਚੁਰੀ
[ਸੋਧੋ]ਐਕਚੁਰੀਆਂ ਸਾਹਿਤ, ਥੀਏਟਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਮੇਤ ਗਲਪ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਗਣਿਤ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਕੰਬ-ਓਵਰ ਹਨ", ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਐਕਚੁਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੋਈ ਹੈ।[14]