ਐਮ. ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਐਮ. ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ (ਜਨਮ 10 ਮਈ 1931) ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਿੰਗਲ, ਪਾਠ ਆਲੋਚਨਾ, ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੰਪੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ [1] ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [2] ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕਸਾਰ ਸਿਵਲ ਕੋਡ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। [3]

ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ ਨੇ 1953 ਵਿਚ ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ (ਆਨਰਜ਼) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1957 ਵਿਚ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖ ਪੰਪ ਕਵੀ ਮੱਟੂ ਮੌਲਿਆ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਿਖਿਆ। ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁਨਮਪੂ, ਪੂਟੀਨਾ, ਰਾਘਵਾਚਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਐਸ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਇਆ। ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਨਾਮਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਉੱਤੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਡਾਕਟੋਰਲ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕੰਨੜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਸੀ[4] ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ 1964 ਵਿਚ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਕੈਰੀਅਰ [4][ਸੋਧੋ]

ਮੂਰਤੀ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੰਨੜ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਸ਼ਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਕੰਮ ਕੰਨੜ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਕੰਨੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ[ਸੋਧੋ]

ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਕੰਨੜ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੰਪੀ ਵਿਚ ਕੰਨੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Archived copy". Archived from the original on 1 June 2012. Retrieved 2010-04-16. 
  2. "Archive News". The Hindu. Retrieved 2016-12-01. 
  3. "Archive News". The Hindu. Retrieved 2016-12-01. 
  4. 4.0 4.1 "The Hindu : Pampa Award for Chidananda Murthy". Hinduonnet.com. Retrieved 2016-12-01.