ਕਨਿਸ਼ਕਾ ਕਾਸਕੇਟ
ਕਨਿਸ਼ਕ ਤਾਬੂਤ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kanishka casket) ਜਾਂ ਕਨਿਸ਼ਕ ਰਿਲੀਕੁਆਰੀ, ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਰਿਲੀਕੁਆਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਾਂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ 127 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਮਰਾਟ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਰਣਨ
[ਸੋਧੋ]ਇਹ 1908-1909 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸ਼ਾਹ-ਜੀ-ਢੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਦਗਾਰੀ ਕਨਿਸ਼ਕ ਸਟੂਪ (ਜਿਸਨੂੰ 7ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਟੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਦਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਰਮਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਇਹ ਤਾਬੂਤ ਅੱਜ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤਾਬੂਤ ਖਰੋਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
| ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ | ਮੂਲ ( ਖਰੋਸ਼ਠੀ ਲਿਪੀ (ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ) | ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ |
|---|---|---|---|
| ਲਾਈਨ 2 | 𐨐𐨞𐨁𐨮𐨿𐨐𐨤𐨂𐨪𐨅 𐨞𐨒𐨪𐨅 𐨀𐨩𐨎 𐨒𐨢𐨐𐨪𐨎𐨜𐨅 𐨨𐨱𐨪𐨗𐨯 𐨐𐨞𐨁 | Kaṇiṣkapure ṇagare ayaṃ gadhakaraṃḍe maharajasa Kaṇi- | ਕਨਿਸ਼ਕਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਧੂਪਦਾਨ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦਾ ਹੈ। |
| ਲਾਈਨ 4 | 𐨮𐨿𐨐𐨯 𐨬𐨁𐨱𐨪𐨅 𐨨𐨱𐨯𐨅𐨣𐨯 𐨯𐨎𐨓𐨪𐨐𐨿𐨮𐨁𐨟𐨯 𐨀𐨒𐨁𐨭𐨫𐨣𐨬𐨐𐨪𐨿𐨨𐨁𐨀𐨣 | ṣkasa vihare Mahasenasa Saṃgharakṣitasa agiśalanavakarmiana | ਮੱਠ ਦੇ ਫਾਇਰ ਹਾਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਮਹਾਸੇਨਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਕਸ਼ਿਤਾ, |
| ਲਾਈਨ 3 | 𐨡𐨅𐨩𐨢𐨪𐨿𐨨𐨅 𐨯𐨪𐨿𐨬𐨯𐨟𐨿𐨬𐨣 𐨱𐨁𐨟𐨯𐨂𐨱𐨪𐨿𐨠 𐨧𐨬𐨟𐨂 | deyadharme sarvasatvana hitasuhartha bhavatu | ਦਾਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੋਵੇ। |
| ਲਾਈਨ 1 | 𐨀𐨕𐨪𐨿𐨩𐨣 𐨯𐨪𐨿𐨬𐨯𐨿𐨟𐨁𐨬𐨟𐨁𐨣 𐨤𐨿𐨪𐨟𐨁𐨒𐨿𐨪𐨱𐨅 | acaryana sarvastivatina pratigrahe | ਸਰਵਸਤਿਵਾਦਿਨ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ। |
ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਲਿਖਤ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਗਸੀਲਾਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਸਟੂਪਾਂ (ਕੈਤਿਆ) 'ਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਬੋਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਸੇਵਕ (ਦਾਸ) ਅਗਿਸਾਲੋਸ, ਮਹਾਂਸੇਨ ਦੇ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੁਪਰਡੈਂਟ" ("ਦਾਸ ਅਗਿਸਾਲ ਨਵ-ਕਰਮੀ ਅਨਾ*ਕਨਿਸਕਸਾ ਵਿਹਾਰ ਮਹਾਸੇਨਸਾ ਸੰਘਾਰੇਮੇ")। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਾਬੂਤ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਫਾਈ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਡਿੰਗ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ, ਨਾਮ ਅਗਨੀਸ਼ਾਲਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਠ ਦਾ ਰਿਫੈਕਟਰੀ ਹੈ।
ਤਾਬੂਤ ਦੇ ਢੱਕਣ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਕਮਲ ਦੇ ਚੌਂਕੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਢੱਕਣ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਉੱਡਦੇ ਹੰਸ, ਜਾਂ ਹਮਸਾ ਦੇ ਇੱਕ ਫਰੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਛੜ ਰਹੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਚੁੰਝ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਬੂਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਾਣ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਨਿਸ਼ਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਸੇ ਈਰਾਨੀ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਹੀ ਹਸਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੋਧੀਸਤਵ ।
ਕਰੂਬੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਮਾਲਾ ਆਮ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
1910 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਰਮਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਜ ਮਾਂਡਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸੱਚੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ
[ਸੋਧੋ]-
ਇੰਦਰ, ਬੁੱਧ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤਿੱਕੜੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ। -
ਕਨਿਸ਼ਕ ਦਾ ਵੇਰਵਾ, ਸੂਰਜ-ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ-ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। -
ਕਨਿਸ਼ਕ ਤਾਬੂਤ ਵਿੱਚ ਕਨਿਸ਼ਕ (ਵੇਰਵਾ) -
ਪਵਿੱਤਰ ਹੰਸ, ਜਾਂ ਹਮਸਾ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦਾ ਵੇਰਵਾ। -
1910 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਰਮਾ ਦੇ ਮਾਂਡਲੇ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਸਤੂਪ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Organ, R.M. (1964). "The Restoration of the Relic Casket from Shāh-jī-kī-ḍherī". The British Museum Quarterly. 28 (1/2): 46–51. doi:10.2307/4422850. ISSN 0007-151X. JSTOR 4422850.