ਕਵੂ

ਕਵੂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਬਾਰ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਮ ਹੈ।[1] ਕਵੂ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਨਾਚ ਥੀਅਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

ਸੱਪ ਦੇ ਝੁੰਡ
[ਸੋਧੋ]
ਸਰਪਾ ਕਵੂ (ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ) ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਸ (ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ) ਨਾਗਾ ਰਾਜਾ (ਸੱਪ ਦਾ ਰਾਜਾ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਗਾ ਦੇਵਤਿਆਂ (ਸੱਪਾ ਦੇਵਤੇ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨੰਬੂਦਿਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਸਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਸਾਰਪਾ ਕਵੂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਚਿਤ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਰਲ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੇਰਲ (ਨੰਬੂਦਰੀਸ) ਨੂੰ "ਦਾਨ" ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਾਨਸ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਲਈ ਸਰਪਕਾਵ (ਸੱਪ ਦੇ ਜੰਗਲ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜੰਗਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੰਨਾਰਾਸਲਾ (ਅਲਾਪੁੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀਪਾੜੂ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਅਤੇ ਵੇਟ੍ਟਿਕੋਟੂ (ਅਲਾਪੁਝਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਯਾਮਕੁਲਮ ਦੇ ਨੇੜੇ) ਵਿਖੇ ਦੇਵੀ ਮਾਨਸ, ਅਨੰਤਾ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵੀ ਮਾਨਸ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੇਰਲ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।
ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ
[ਸੋਧੋ]ਕਵੂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੋਵ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ।


ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ M. Jayarajan, Sacred Groves of North Malabar Archived 2009-03-26 at the Wayback Machine., Kerala Research Programme on Local Level Development, Centre for Development Studies, Thiruvananthapuram (ISBN 81-87621-95-8)