ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਘ
ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਘ ਮੀਨਾਕਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Kudrat Singh Meenakar; 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1924 - 21 ਮਾਰਚ 2002) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜੌਹਰੀ ਸੀ ਜੋ ਕੁੰਦਨ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ, ਉਸਨੂੰ ਸਵਰਨਕਾਰ, ਜਾਂ ਸੁਨਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
[ਸੋਧੋ]ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਪਰੰਪਰਾ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਨਰ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਉਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਨਵੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟਸ, ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਜੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਸ਼ਿਲਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ; ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਨੂੰ ਅੰਬਰ ਦੇ ਕੱਛਵਾਹਾ ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਬਰ - ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਧੂੰਧਰ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਸਨ ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵੀ ਸਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੂਰਵਜ
[ਸੋਧੋ]16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦੇ ਪੁਰਖੇ ਨੂੰ ਅੰਬਰ ਦੇ ਕਛਵਾਹਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਧੁੰਧਰ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੱਛਵਾਹਾ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਸੂਬੇਦਾਰ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਅੰਬਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ
[ਸੋਧੋ]ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੱਚੇ
[ਸੋਧੋ]ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੁਦਰਤ, ਮਾਸਟਰ ਕਰਾਫਟ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ।
ਸਨਮਾਨ
[ਸੋਧੋ]ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ
[ਸੋਧੋ]- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1965 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਸਟਰ ਕਰਾਫਟ ਪਰਸਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਸਟਰ ਕਰਾਫਟ ਪਰਸਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ
[ਸੋਧੋ]- Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine.