ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਲਾਸੇਨ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਲਾਸੇਨ (22 ਅਕਤੂਬਰ 1800-8 ਮਈ 1876) ਨਾਰਵੇਈ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੌਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।[1][2]
ਜੀਵਨੀ
[ਸੋਧੋ]ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਬਰਗਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਬਰਗਨ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਓਸਲੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਾਈਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਬੋਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਿੱਥੇ ਲਾਸਨ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਯੂਜੀਨ ਬਰਨੌਫ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ਐਸਾਈ ਸੁਰ ਲੇ ਪਾਲੀ (ਪੈਰਿਸ, 1826) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।[1]
ਬੌਨ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਅਰਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਦਾ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਅਰਬੀ ਨੋਟਿਸਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਸੀ (ਕਮੈਂਟਾਰੀਓ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕਾ ਹਿਸਟੋਰੀਆ ਡੀ ਪੈਂਟਾਪੋਟਾਮੀਆ ਇੰਡੀਕਾ, ਬੌਨ, 1827)। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟਡੋਜ਼ੈਂਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1830 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ 1840 ਵਿੱਚ ਆਮ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਾਸਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬੌਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1864 ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਬੋਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਲਟਰ ਫ੍ਰੀਡਹੌਫ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।[1]
ਕੰਮ
[ਸੋਧੋ]1829-1831 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ ਵਿਲਹੈਲਮ ਵੌਨ ਸ਼ਲੇਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿਤੋਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਐਨੋਟੇਟਡ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਆਉਣਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਸਨ ਨੇ ਵੌਨ ਸ਼ਲੇਗਲ ਨੂੰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਮਾਇਣ (1829-1838) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕੈਨਟੋ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। 1832 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਵਭੂਤੀ ਦੇ ਨਾਟਕ, ਮਾਲਤੀਮਾਧਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਕਟ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਾਂਖਯ-ਕਾਰਿਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਲਾਤੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। 1837 ਵਿੱਚ ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਗੀਤਾਤਮਕ ਨਾਟਕ, ਗੀਤਗੋਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਲੈਂਗੂਏ ਪ੍ਰੈਕਟਿਕਾ ਦੇ ਉਸਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਉਸਦੇ ਐਂਥੋਲੋਜੀਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕਾ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। 1846 ਵਿੱਚ ਲਾਸਨ ਨੇ ਸ਼ਲੇਗਲ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ "ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ" ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। [1]
ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੋਢੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ Beiträge zur Deutung der Eugubinischen Tafeln (1833) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ Umbrian ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes (7 ਖੰਡ, 1837–1850), ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਕਲਮ ਦੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੇਲੂਚੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸਕੈਚ, ਅਤੇ ਲਾਇਸੀਅਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।[1]
- ↑ "Christian Lassen". Store norske leksikon. Retrieved December 1, 2020.
- ↑ "Christian Lassen". Norsk Biografisk Leksikon. Archived from the original on ਦਸੰਬਰ 9, 2024. Retrieved December 1, 2020.