ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾੱਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਕਨਫਿੱਕਰ ਕੀੜੇ ਦਾ ਫੈਲਣਾ

ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾੱਮ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਾਲਵੇਅਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।[1] ਅਕਸਰ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਚੇ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾੱਮ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਸਿਰਫ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾੱਮ ਸਿਰਫ ਫੈਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿੰਨਾ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਰਿਸ ਵਾੱਮ ਅਤੇ ਮਾਈਡੂਮ,ਇਹ " ਪੇ -ਲੋਡ-ਮੁਕਤ" ਵਾੱਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਜਾਣਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਕੰਪਿਊਟਰ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮੌਰਿਸ ਕੀੜਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕੀਟ

ਅਸਲ ਸ਼ਬਦ "ਵਾੱਮ" ਜੌਨ ਬਰੂਨਰ ਦੇ 1975 ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਿ ਸ਼ੌਕਵੇਵ ਰਾਈਡਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ, ਨਿਕਲਸ ਹੈਫਲਿੰਗਰ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾੱਮ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।[2]

2 ਨਵੰਬਰ, 1988 ਨੂੰ, ਕੌਰਟਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਰਾਬਰਟ ਟੱਪਨ ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾੱਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ,ਜੋ ਕਿ ਮੌਰਿਸ ਵਾੱਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਇਹ ਵਾੱਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।[3] ਮੌਰਿਸ ਦੀ ਅਪੀਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਐਸ ਕੋਰਟ ਆਫ ਅਪੀਲਜ਼ ਨੇ ਹਰੇਕ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਾੱਮ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ $200 ਤੋਂ $53,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।[4] ਮੋਰਿਸ ਖੁਦ 1986 ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।[5]

ਨੁਕਸਾਨ[ਸੋਧੋ]

ਵਾੱਮ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ " ਪੇਲੋਡ " ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ,ਖਤਰਨਾਕ ਪੇਲੋਡਸ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਿਸਟਮ ਉੱਪਰ ਫਾਇਲ ਨੂੰ ਹਟਾ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਇੰਕ੍ਰਿਪਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀੜਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੇਲੋਡ ਇੱਕ ਬੈਕਡੋਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ "ਜ਼ੌਮਬੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਅਕਸਰ ਬੋਟਨੇਟਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਤਰਨਾਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਪੈਮ ਭੇਜਣਾ ਜਾਂ ਡੀਓਐਸ ਹਮਲੇ ਆਦਿ।[6][7][8][9][10]

ਕੁਝ ਵਾੱਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਕਸਨੈੱਟ (ਜੂਨ 2010 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ), ਪਹਿਲੇ "ਵਾੱਮ" ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਡੈਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।[11]

ਵਿਰੋਧੀ[ਸੋਧੋ]

ਵਾੱਮ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨਿਯਮਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਪਡੇਟਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ[12] (ਵੇਖੋ " ਪੈਚ ਮੰਗਲਵਾਰ "), ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾੱਮ ਉਸ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਈਮੇਲ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ,[13][14] ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਐਂਟੀ-ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਾਇਰਵਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ:

  • ਰਾਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਵਿਚਾਂ ਵਿੱਚ ਏ.ਸੀ.ਐੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋ
  • ਪੈਕਟ-ਫਿਲਟਰ
  • ਟੀਸੀਪੀ ਰੈਪਰ / ਏਸੀਐਲ ਸਮਰੱਥ ਨੈਟਵਰਕ ਸੇਵਾ ਡੈਮਨ
  • ਅਨੁਕੂਲ

ਲਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ।[15][16] ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਸ਼ੀਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੱਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਨਵੇਂ ਵਾੱਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।[17]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਨੀਲੀਕੀਪ
  • ਬੋਟਨੇਟ
  • ਕੋਡ ਸ਼ਿਕਾਰਾ (ਕੀੜਾ)
  • ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਿਗਰਾਨੀ
  • ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਾਇਰਸ
  • ਈਮੇਲ ਸਪੈਮ
  • ਫਾਦਰ ਕ੍ਰਿਸਮਸ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੀੜਾ)
  • ਸਵੈ-ਨਕਲ ਮਸ਼ੀਨ
  • ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਘੁਟਾਲਾ - ਇੱਕ ਜਾਅਲੀ "ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ" ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਬੇਲੋੜੇ ਫੋਨ ਕਾਲ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
  • ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਟਾਈਮਲਾਈਨ
  • ਟਰੋਜਨ ਘੋੜਾ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ)
  • XSS ਕੀੜਾ
  • ਜੂਮਬੀਨ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ)

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Barwise, Mike. "What is an internet worm?". BBC. Retrieved 9 September 2010. 
  2. Brunner, John (1975). The Shockwave RiderFree registration required. New York: Ballantine Books. ISBN 978-0-06-010559-4. 
  3. "The Submarine". 
  4. "Phage mailing list". securitydigest.org. 
  5. Dressler, J. (2007). "United States v. Morris". Cases and Materials on Criminal Law. St. Paul, MN: Thomson/West. ISBN 978-0-314-17719-3. 
  6. Ray, Tiernan (February 18, 2004). "Business & Technology: E-mail viruses blamed as spam rises sharply". The Seattle Times. 
  7. McWilliams, Brian (October 9, 2003). "Cloaking Device Made for Spammers". Wired. 
  8. "Mydoom Internet worm likely from Russia, linked to spam mail: security firm". www.channelnewsasia.com. 31 January 2004. Archived from the original on 2006-02-19. 
  9. "Uncovered: Trojans as Spam Robots". Hiese online. 2004-02-21. Archived from the original on 2009-05-28. Retrieved 2012-11-02. 
  10. "Hacker threats to bookies probed". BBC News. February 23, 2004. 
  11. Bronk, Christopher; Tikk-Ringas, Eneken (May 2013). "The Cyber Attack on Saudi Aramco". Survival (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 55 (2): 81–96. ISSN 0039-6338. doi:10.1080/00396338.2013.784468. 
  12. "USN list". Ubuntu. Retrieved 2012-06-10. 
  13. "Threat Description Email-Worm". Archived from the original on 2018-01-16. Retrieved 2018-12-25. 
  14. Threat Description Email-Worm: VBS/LoveLetter
  15. Sellke, S. H.; Shroff, N. B.; Bagchi, S. (2008). "Modeling and Automated Containment of Worms". IEEE Transactions on Dependable and Secure Computing. 5 (2): 71–86. doi:10.1109/tdsc.2007.70230. 
  16. "A New Way to Protect Computer Networks from Internet Worms". Newswise. Retrieved July 5, 2011. 
  17. Moskovitch, Robert; Elovici, Yuval; Rokach, Lior (2008). "Detection of unknown computer worms based on behavioral classification of the host". Computational Statistics & Data Analysis. 52 (9): 4544–4566. doi:10.1016/j.csda.2008.01.028. 

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]