ਖਾਜ (ਨਾਵਲ)

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਖਾਜ  
30aped4.jpg
ਲੇਖਕਜਸਬੀਰ ਮੰਡ
ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖਖਾਜ
ਦੇਸ਼ਭਾਰਤ
ਭਾਸ਼ਾਪੰਜਾਬੀ
ਵਿਧਾਨਾਵਲ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਲੋਕ ਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ[1]
ਪੰਨੇ275
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂਔੜ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਥਾ[2]
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦਬੋਲ ਮਰਦਾਨਿਆ (ਨਾਵਲ)

ਖਾਜ ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ ਦਾ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਸੰਤਾਲੀ ਅਤੇ ਚੁਰਾਸੀ ਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡ ਨੇ ਨਾਵਲੀ ਕਲਾ-ਜੁਗਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪਲਾਟ[ਸੋਧੋ]

ਇਹ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਆਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਲੀ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਅਤੇ 80ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਢਾਹੇ ਅਕਹਿ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅੱਬਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈ ਸਾਦੀਆ ਇਸ ਸੰਤਾਪੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਕੁਰਾਲੀ, ਰੋਪੜ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਸਦੇ ਨੀਮ-ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੇ ਦੂਹਰੇ ਦੁਖਾਂਤ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਵਾਰ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਹੋ ਗਏ। ਰੀਵਿਊਕਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਗੀ ਅਨੁਸਾਰ:

"ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚੁੰਨੀਆਂ ਥੱਲੇ ਵੈਰਾਗਮਈ ਵੈਰਾਨੀ ਹਰ ਘਰ, ਹਰ ਗਲੀ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈ। ਜਦ ਸਾਦੀਆ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਚੌਰਾਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ।’ ਜਾਂ ਠਾਣੇਦਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ- ‘ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਅਤਿਵਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗੋਲੀ ਦਾ ਜੁਆਬ ਗੋਲੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ।’ ਅੱਬਾ ਨੇ ਕਿਹਾ- ‘ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੁਗਲਾਂ ਵੇਲੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ।’ ਜਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ‘ਸਿੱਖ ਬਣ ਕੇ ਬੁਰਾ ਬਣਨਾ ਬੜਾ ਔਖਾ।’ ‘ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਐਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣੀ।’"[1]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]