ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ
| ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ | |
|---|---|
 | |
| ਧਰਮ | |
| ਮਾਨਤਾ | ਸਿੱਖ |
| ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | ਰੂਪਨਗਰ |
| ਤਿਉਹਾਰ | ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ |
| ਟਿਕਾਣਾ | |
| ਟਿਕਾਣਾ | ਆਨੰਦਪਰ ਸਾਹਿਬ |
| ਰਾਜ | ਪੰਜਾਬ |
| ਦੇਸ਼ | ਭਾਰਤ |
| ਗੁਣਕ | 31°13′54″N 76°30′19″E / 31.2317°N 76.5054°E |
| ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ | |
| ਕਿਸਮ | ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾ |
| ਸ਼ੈਲੀ | ਸਿਖ ਵਾਸਤੂਕਲਾ |
| ਸੰਸਥਾਪਕ | ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ |
| ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ |
| ਸਿੱਖ ਧਰਮ |
|---|
 |
ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਹੈ। ਵਿਰਾਸਤ-ਏ-ਖਾਲਸਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੰਜ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।[1]
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੰਜ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 25 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਇਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਕਿਲ੍ਹੇ
[ਸੋਧੋ]ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਲ੍ਹਾਃ [2]
- ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਹੁਣ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤ)
- ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ)
- ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਸਟੀਲ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ)
- ਹੋਲਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ)
- ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਜਿੱਤ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ)
- ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕਿਲਾ)
ਸਾਰੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਬਣਤਰਾਂ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਗੈਲਰੀ
[ਸੋਧੋ]-
ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ 'ਪਟਿਆਲਵੀ' ਦੁਆਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰ, ਮਈ 1934 ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀ ਗਈ। -
ਖੁਦਾਈ, ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਢਾਹੁਣ ਦੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਸਵੀਰ। -
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ (ਫਰੈਸਕੋ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਲਗਭਗ 1820-1830 ਦਾ ਦਹਾਕਾ, ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ। ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਗ (1988) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਕਿਲ੍ਹੇ (ਕਿਲਾ) ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਟੁਕੜੀ ਨਾਲ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "Hola Mohalla Celebrations to begin with full Pomp & Show from Today". Rozana Spokesman (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2023-03-06. Retrieved 2024-06-23.
- ↑ "Gurdwara Qila Lohgarh Sahib Anandpur | Discover Sikhism". www.discoversikhism.com. Retrieved 2024-06-24.
