ਗੋਂਡੀਆ
ਗੋਂਡੀਆ (ਜਿਸਨੂੰ ਗੋਂਡੀਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਾਠੀ ਉਚਾਰਨ: [ɡon̪d̪iaː]) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਂਡੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ।[1] ਗੋਂਡੀਆ ਨੂੰ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।[2] [ਅਸਫ਼ਲ ਤਸਦੀਕ] ਗੋਂਡੀਆ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਬਿਰਸੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਗੋਂਡੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਂਡੀਆ ਦਾ ਮਾਲਕ ਇੱਕ ਪੋਂਵਰ ਰਾਜਪੂਤ ਸੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, 1876-78 ਦੇ ਮਹਾਂ ਅਕਾਲ ਨੇ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ (93 ਮੀਲ) ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰੇਲਵੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਗਪੁਰ ਨੂੰ ਰਾਜਨੰਦਗਾਓਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਸੀ। ਗੋਂਡੀਆ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਸੰਬਰ 1888 ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਾਈਨ ਦੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 1887 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਨਾਗਪੁਰ ਰੇਲਵੇ (BNR) ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1902 ਵਿੱਚ BNR ਨੂੰ ਗੋਂਡੀਆ ਤੋਂ ਜਬਲਪੁਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੈਨਪੁਰ ਤੋਂ ਮੰਡਲਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੈਨਪੁਰ ਤੋਂ ਸਿਓਨੀ ਅਤੇ ਛਿੰਦਵਾੜਾ ਤੱਕ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਲਿੰਕਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਵਪਾਰ ਨਾਲ, ਗੋਂਡੀਆ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਇਆ।[1]
1877 ਵਿੱਚ ਦਾਰੇਕਾਸਾ ਗੁਫਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ "ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸ" ਸੰਦਰਭ ਪੁਸਤਕ "ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟ੍ਰਾਂਸ" (23) ਹੋਈ।
ਸਥਾਨ
[ਸੋਧੋ]ਗੋਂਡੀਆ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਰੋਰਾ ਹੀ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਗੋਂਡੀਆ ਨਗਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ 1920 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੋਂਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 10 ਵਾਰਡ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 20,000 ਤੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 7.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਸੀ। ਗੋਂਡੀਆ ਵਿੱਚ 42 ਵਾਰਡ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਬਾਦੀ 2 ਲੱਖ ਤੱਕ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਡਵਾ, ਕਟੰਗੀ, ਫੁਲਚੂਰ, ਨਾਗਰਾ, ਕਰਨਜਾ, ਮੁਰੀ, ਪਿੰਡਕੇਪਰ ਅਤੇ ਖਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ [ਕਦੋਂ?] ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ 20 ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਗੋਂਡੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 543 ਅਤੇ 753 ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ
[ਸੋਧੋ]2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਂਡੀਆ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 132,889 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 66,756 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 66,133 ਔਰਤਾਂ ਸਨ। 0 ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 12,835 ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਖਰਤਾ (7 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਦੀ) 93.70% ਸੀ।[1]