ਚੋਲਾ ਆਰਟ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ

ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜੀ ਚੋਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ (ਲਗਭਗ 850 ਈਸਵੀ - 1250 ਈਸਵੀ) ਚੋਲ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Chola art and architecture) ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸੁਧਾਈ ਦਾ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਜਿੱਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਮਾਈ ਗਈ ਦੌਲਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਂਸੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

ਚੋਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਜੋ ਖੁਦ ਅਮਰਾਵਤੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। ਚੋਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਚੋਲ ਮੰਦਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਚਾਈਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਚੋਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚੋਲ ਮੰਦਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪੜਾਅ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਜੇਲਯ ਚੋਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸੁੰਦਰਾ ਚੋਲ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਰਾਜਰਾਜਾ ਚੋਲ ਅਤੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪੜਾਅ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਲੋਟੁੰਗਾ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਚਾਲੂਕਿਆ ਚੋਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਚੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ।

ਚੋਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਸਪਤਾਲ, ਜਨਤਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਹਿਲ ਜਿਸਨੂੰ ਆਦਿਤਿਆ ਕਰੀਕਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸੁੰਦਰ ਚੋਲ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਭੱਠੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ।

ਗੈਲਰੀ

ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ ਰੰਗਨਾਥਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਗਮ ਯੁੱਗ (500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ - 300 ਈਸਵੀ) ਦੇ ਸੰਗਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜੇਲਿਆ ਚੋਲੀਸ਼ਵਰਮ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
ਵਰਧਰਾਜਾ ਪੇਰੂਮਲ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।
ਕੋਰੰਗਾਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼।
ਗੰਗਾਈਕੋਂਡਾ ਚੋਲਾਪੁਰਮ
ਸਪੋਕਡ ਰੱਥ ਵ੍ਹੀਲ, ਐਰਾਵਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਿਰ, ਦਾਰਾਸੁਰਾਮ ਸੀ. 1200 ਈ
ਬ੍ਰਿਹਦੀਸਵਰਾ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਰਾਜਰਾਜਾ ਚੋਲ I ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿਖੇ ਨਟਰਾਜ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਚੋਲ ਮੂਰਤੀ

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ

ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੰਜਾਵੁਰ ਮਰਾਠਾ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਚੇਨਈ, ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਚੋਲ ਕਾਂਸੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਪਾਸਾਡੇਨਾ ਵਿੱਚ ਨੌਰਟਨ ਸਾਈਮਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ ਰਿਜਕਸਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ