ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਨਾਮ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਗਲ ਸੂਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਜਿਲੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਂਜ ਹੀ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਗੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ।

ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਖੋਜਕਾਰ ਮੈਕਫਾਰਸਨ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਆਰਿਆ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ ਵੀ ਇੱਥੇ ਗੜ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਗੋਂਡ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗੋਂਡ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੋਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕੋ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਾਇਕ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਗੜ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਅਨਾਰਿਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਦਾਈ, ਮਾਈ, ਦਾਊ ਆਦਿ ਵੀ ਗੋਂਡੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਇੱਥੇ ਗੋਂਡ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੜ ਵੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਹਏ ਬੰਸਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇਸਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ ਨਾਮ 1000 ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਪੁਰਾਨਾ ਹੈ।

ਤਾਲਿਕਾਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਛੱਤੀਸਗੜ ਨਾਮ ਸੂਚਤ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਾਲਿਕਾਵਾਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨੇਕ ਤਾਲਿਕਾਵਾਂ ਰਤਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੀ ਹਨ। ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੇਟਿਲਮੇਂਟ ਆਫੀਸਰ ਚਿਸ਼ੋਲਮ ਨੇ ਸੰਨ 1869 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਤਾਕਿਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਦੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੱਜਿਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਸੀ - ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਰਤਨਪੁਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਰਾਇਪੁਰ ਰਾਜ। ਹਰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਅਰਥਾਤ ਪੂਰੇ ਛੱਤੀ ਗੜ ਸਨ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

ਰਤਨਪੁਰ ਰਾਜ ਰਾਏਪੁਰ ਰਾਜ
ਰਤਨਪੁਰ ਰਾਏਪੁਰ
ਮਾਰੋ ਪਾਟਨ
ਬਿਜੈਪੁਰ ਸਿਮਗਾ
ਖਰੋਦ ਸਿੰਗਾਰਪੁਰ
ਕੋਟਾਗੜ ਲਵਨ
ਨਵਾਗੜ ਅਮੇਰਾ
ਸੋਂਦੀ ਦੁਰਗ
ਓਖਰ ਸਾਰਡਾ
ਮੁੰਗੇਲੀ ਸਹਿਤ ਪੰਡਰਭੱਠਾ ਸਿਰਸਾ
ਸੇਮਰਿਆ ਮੋਹਦੀ
ਚਾਂਪਾ ਖੱਲਾਰੀ
ਬਾਫਾ ਸਿਰਪੁਰ
ਛੁਰੀ ਫਿੰਗੇਸ਼ਵਰ
ਕੇਂਡਾ ਰਾਜਿਮ
ਮਾਤੀਨ ਸਿੰਗਨਗੜ
ਉੱਪਰੌਰਾ ਸੁਅਰਮਾਲ
ਪੇਂਡਰਾ ਟੇਂਗਨਾਗੜ
ਕੁਰਕੁੱਟੀ ਅਕਲ ਵਾਰਾ

ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਛੱਤੀਸਗੜ ਅੰਗਰਜੋਂ ਦੇ ਆਧਿਪਤਿਅ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੱਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੀ ਵਿਲਕਸ਼ਣਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕਰ ਹੈਰਾਨੀ - ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਸੀ . ਯੂ . ਵਿਲਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨਦੀ ਦੇ ਕਛਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਾ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਪੋਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਜੀਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂਹੈ।