ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਬੰਦਰਗਾਹ
ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੇਐਨਪੀਟੀ ਅਤੇ ਨ੍ਹਾਵਾ ਸ਼ੇਵਾ ਬੰਦਰਘਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਦਰਾ ਬੰਦਰਗਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਟੇਨਰ ਬੰਦਰਾਗਾ ਹੈ।[1][2] ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਅਥਾਰਟੀ (ਜੇ. ਐੱਨ. ਪੀ. ਟੀ. ਏ.) ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇਹ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ, ਰਾਏਗਡ਼੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਨੋਡਲ ਸ਼ਹਿਰ ਠਾਣੇ ਕ੍ਰੀਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।[3] ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਘਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਮ ਨਾਮ ਨ੍ਹਾਵਾ-ਸ਼ੇਵਾ (ਨਵਾਂ ਸ਼ੇਵਾ ਪਿੰਡ ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ) ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਸਮਰਪਿਤ ਮਾਲ ਲਾਂਘੇ ਦਾ ਟਰਮੀਨਲ ਵੀ ਹੈ।
ਜਨਵਰੀ 2023 ਤੱਕ, ਬੰਦਰਗਾਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ (ਏ. ਡੀ. ਬੀ.) ਅਤੇ ਨ੍ਹਾਵਾ ਸ਼ੇਵਾ ਫ੍ਰੀਪੋਰਟ ਟਰਮੀਨਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ (ਐੱਨ. ਐੱਸ. ਐੱਫ. ਟੀ. ਪੀ. ਐੱਲ.) ਦਰਮਿਆਨ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 13 ਕਰੋਡ਼ 10 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟਰਮੀਨਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ, ਇਸ ਦੀ ਕੰਟੇਨਰ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਮੌਜੂਦਾ ਬਰਥ ਅਤੇ ਯਾਰਡ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਉਪਕਰਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅੱਪਗਰੇਡ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਇਹ ਬੰਦਰਗਾਹ 26 ਮਈ 1989 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਟੇਨਰ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਣ ਗਈ, [1][2] ਜਿਸਨੇ 2016 ਅਤੇ 2021 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 4 ਮਿਲੀਅਨ TEUs (ਵੀਹ-ਫੁੱਟ ਬਰਾਬਰ ਯੂਨਿਟ) ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
JNP ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਾ-ਵਿਕਸਤ ਕਸਟਮ ਹਾਊਸ, 30 ਕੰਟੇਨਰ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 52 ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਟੇਨਰ ਡਿਪੂਆਂ ਨਾਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਮਰਪਿਤ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਕੋਰੀਡੋਰ (DFC) ਵਰਗੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਲ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ 27 ਤੋਂ 100 ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵਧਾਏਗਾ; ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਪਾਰਕ (MMLP) ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀਆਂ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰਨਾ। ਮੁੰਬਈ, ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਨੇੜਤਾ; ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਹੋਟਲ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕੇਂਦਰ, ਆਦਿ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ਿਪਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਤਤਪਰਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਨਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
2006 ਵਿੱਚ, ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੇ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਦੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਡੇਟਾ ਟੈਗਿੰਗ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ।[1]
JNPT ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਟੇਨਰ ਫਰੇਟ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਵੇਅਰਹਾਊਸਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, DRT, ਗੇਟਵੇ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਪਾਰਕ, ਆਲਕਾਰਗੋ, ਅਵਸ਼ਯ, ਕਾਂਟੀਨੈਂਟਲ ਵੇਅਰਹਾਊਸਿੰਗ, ਅਮੇਯਾ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ, ਟ੍ਰਾਂਸਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਕਨਟੈਗਰੇਟ ਐਂਟਰੇਪੋਟ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਪਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। JNPT ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪੋਰਟ ਡਿਲੀਵਰੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਡਲ ਹੈ।
ਨਵਾ ਸ਼ੇਵਾ ਫ੍ਰੀਪੋਰਟ ਕੰਟੇਨਰ ਟਰਮੀਨਲ
[ਸੋਧੋ]JNP ਟਰੱਸਟ (JNPT) ਕੰਟੇਨਰ ਟਰਮੀਨਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ JNPT ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ 3 ਬਰਥਾਂ ਵਾਲੀ 680 ਮੀਟਰ (2,230 ਫੁੱਟ) ਦੀ ਖੱਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੈ।[1]
2023 ਵਿੱਚ ਨਹਾਵਾ ਸ਼ੇਵਾ ਫ੍ਰੀਪੋਰਟ ਟਰਮੀਨਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਟਰਮੀਨਲ (NSFT ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ) ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2025 ਤੱਕ 1.8 ਮਿਲੀਅਨ TEUs ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।[1]
- ↑ Bureau&, Our. "Mundra pips JNPT to become India's biggest container port". www.thehindubusinessline.com (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2022-06-21.
- ↑ "Top 10: Mundra busiest container port in India & Australia". supplychaindigital.com (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 2022-02-15. Retrieved 2022-06-21.
- ↑ "Air India's Mumbai building to be sold to JNPT: Nitin Gadkari". Times of India. 3 July 2018. Retrieved 3 July 2018.
- ↑ "ADB, NSFTPL sign Rs 1000 crore loan agreement to upgrade India's Jawaharlal Nehru Port Container Terminal". Times Now. 24 January 2023.