ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ
ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ (Pashto: توره بوړه, "ਕਾਲੀ ਗੁਫਾ") ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਪਿਨ ਘਰ (ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜ) ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੰਗਰਹਾਰ ਦੇ ਪਚੀਰ ਅਵ ਅਗਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੈਬਰ ਦੱਰੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (30 ਮੀਲ) ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6 ਮੀਲ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਪਿਨ ਘਰ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸਨ ਜੋ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਕਰਕੇ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚਸੀਆਈਏ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅਫਗਾਨ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨਾਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ
[ਸੋਧੋ]ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਦਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਸ਼ੈਲ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸਟ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਫੌਜੀ ਅੱਡਾ
[ਸੋਧੋ]ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1980 ਵਿੱਚ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ "ਸ਼ਕਵਾਲ" ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਕੇਜੀਬੀ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਯੂਨਿਟ "ਕਸਕਾਦ" ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜਾਂ ਦੀ 40ਵੀਂ ਫੌਜ ਦੀ 66ਵੀਂ ਮੋਟਰਾਈਜ਼ਡ ਰਾਈਫਲ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਨਲ ਵੈਲੇਨਟਿਨ ਗੇਰਾਸਿਮੇਂਕੋ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਇਕ ਰਹੱਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਅੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਸ਼ੀਰ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।"।
18-19 ਜੂਨ, 1981 - ਨੰਗਰਹਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਤੋਂ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ 66ਵੀਂ ਮੋਟਰਾਈਜ਼ਡ ਰਾਈਫਲ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ 11ਵੀਂ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਪੈਦਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਬੇਸ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨਾਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,[1] ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਅਭੁੱਲ ਗੁਫਾ ਕਿਲ੍ਹਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2,000 ਆਦਮੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ, ਇੱਕ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ, ਦਫ਼ਤਰ, ਇੱਕ ਹੋਟਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਸਟੋਰ, ਟੈਂਕ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੰਗ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। [2]
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਡੋਨਾਲਡ ਰਮਸਫੇਲਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਫਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਨੇਤਾ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਛੁਪਣਗਾਹ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਨਵਰੀ 2002 ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 6 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਐਬਟਾਬਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਲਾਲ ਟਾਊਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਉਪਨਗਰ, ਚੱਕ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।[3] ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ 2007 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੇ ਯੂਰਪ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ ਵਿਖੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।[4]
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬੇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।[5] ਜਦੋਂ NBC ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਤਾਂ ਰਮਸਫੇਲਡ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ"।[6] [7]
ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਆਈਏ-ਯੂਐਸ ਸਪੈਸ਼ਲ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਟੀਮ ਨੂੰ ਲੇਜ਼ਰ ਮਾਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।[8] ਜਦੋਂ ਟੋਰਾ ਬੋਰਾ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਥਿਤ "ਕਿਲ੍ਹੇ" ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਟੋਰਾ ਬੋਰਾ ਛੋਟੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 200 ਲੜਾਕੂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉੱਨਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ।[7] [9]
2002 ਵਿੱਚ ਪੀਬੀਐਸ ਦੇ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਲ ਡਿਟੈਚਮੈਂਟ ਅਲਫ਼ਾ (ਓਡੀਏ) 572 ਦੇ ਇੱਕ ਸਟਾਫ ਸਾਰਜੈਂਟ ਨੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ:
Again, with the caves, they weren't these crazy mazes or labyrinths of caves that they described. Most of them were natural caves. Some were supported with some pieces of wood maybe about the size of a 10-foot by 24-foot room, at the largest. They weren't real big. I know they made a spectacle out of that, and how are we going to be able to get into them? We worried about that too, because we see all these reports. Then it turns out, when you actually go up there, there's really just small bunkers, and a lot of different ammo storage is up there. – Jeff, Staff Sgt. ODA 572[10]
ਇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਦਰੋਹ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।[11] 2017 ਵਿੱਚ, ਤੋਰਾ ਬੋਰਾ 'ਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਆਫ਼ ਇਰਾਕ ਐਂਡ ਦ ਲੇਵੈਂਟ - ਖੋਰਾਸਨ ਪ੍ਰਾਂਤ (ISIL-K) ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ,[12] ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਫਗਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। [13][14]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Weaver, Mary Anne (2005-09-11). "Lost at Tora Bora". The New York Times.
- ↑ Steve Rose, "Hunt for bin Laden - Tora Bora", The Guardian, retrieved September 8, 2011.
- ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedrumsfeld - ↑ Eric Schmitt & Thom Shanker (May 5, 2011), "Long Pursuit of Bin Laden, the '07 Raid, and Frustration", The New York Times, retrieved September 8, 2011.
- ↑ "Floorplan of Bin Laden's mountain fortress". truthseekers.cultureunplugged.com. Archived from the original on 5 March 2016. Retrieved 13 August 2018.
- ↑ Rose, Steve (May 4, 2011). "did Osama bin Laden build such a drab HQ?". Guardian.
- ↑ 7.0 7.1 Edward Jay Epstein (December 11, 2001), Lair of bin Laden, archived from the original on ਜੂਨ 17, 2024, retrieved September 8, 2011.
- ↑ "The CIA Museum". Archived from the original on 2021-01-03. Retrieved 2014-04-23.
- ↑ Matthew Forney (December 11, 2001). "The Tora Bora Caves". Time..
- ↑ "Against Terror: Interview: U.S. Special Forces ODA 572", Frontline, PBS, July 9, 2002
- ↑ Iaccino, Ludovica (15 June 1017). "Isis unable to stay in Osama Bin Laden's Tora Bora fortress for long". International Business Times. Retrieved 20 June 2017.
- ↑ Nordland, Rod; Abed, Fahim (14 June 2017). "ISIS Captures Tora Bora, Once Bin Laden's Afghan Fortress". The New York Times. Retrieved 16 June 2017.
- ↑ "Afghan Official: Afghan Security Forces Recaptured Tora Bora". The New York Times. Associated Press. 17 June 2017. Retrieved 20 June 2017.
- ↑ "Afghan Official: Afghan security forces recaptured Tora Bora". Fox News. 17 June 2017.