ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ
| ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ | |
|---|---|
| ਵਾਤਾਪੀਕੋਂਡਨ ਮਾਮੱਲਨ | |
 ਮਾਮੱਲਾਪੁਰਮ ਵਿਖੇ ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ | |
| ਪੱਲਵ ਰਾਜਾ | |
| ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ | ਅੰ. 630 – ਅੰ. 668 |
| ਪੂਰਵ-ਅਧਿਕਾਰੀ | ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ I |
| ਵਾਰਸ | ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ II |
| ਜਨਮ | ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ, ਪੱਲਵ ਰਾਜ (ਮੌਜੂਦਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ) |
| ਮੌਤ | 668 ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ, ਪੱਲਵ ਰਾਜ (ਮੌਜੂਦਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ) |
| ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ | ਬੇਨਾਮ ਪਾਂਡਿਅਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ |
| ਔਲਾਦ | ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ ਦੂਜਾ |
| ਰਾਜਵੰਸ਼ | ਪੱਲਵ |
| ਪਿਤਾ | ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ |
| ਮਾਤਾ | ਅਣਜਾਣ |
| ਧਰਮ | ਹਿੰਦੂ |
| ਪੱਲਵ ਰਾਜਾ (200s–800s CE) | |
|---|---|
| ਵੀਰਕੁਰਚਾ | (??–??) |
| ਵਿਸ਼ਨੂੰਗੋਪਾ ਪਹਿਲਾ | (??–??) |
| ਵਿਸ਼ਨੂੰਗੋਪਾ ਦੂਜਾ | (??–??) |
| ਸਿੰਹਵਰਮਨ ਤੀਜਾ | (??–??) |
| ਸਿੰਹਵਿਸ਼ਨੂੰ | 575–600 |
| ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ | 600–630 |
| ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ | 630–668 |
| ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ ਦੂਜਾ | 668–670 |
| ਪਰਮੇਸਵਰਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ | 670–695 |
| ਨਰਸਿਮਹਾਵਰਮਨ ਦੂਜਾ | 695–728 |
| ਪਰਮੇਸਵਰਵਰਮਨ ਦੂਜਾ | 728–731 |
| ਨੰਦੀਵਰਮਨ ਦੂਜਾ | 731–795 |
| ਦੰਤੀਵਰਮਨ | 795–846 |
| ਨੰਦੀਵਰਮਨ ਤੀਸਰਾ | 846–869 |
| ਨ੍ਰਿਪੁਤੁੰਗਵਰਮਨ | 869–880 |
| ਅਪਰਾਜਿਤ ਵਰਮਨ | 880–897 |
ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਪੱਲਵ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਜਿ ਸਨੇ 630 ਤੋਂ 668 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।[1] ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ ਦੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਮੱਲਾਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਚ ਰੱਥ, ਇੱਕ ਅਖੰਡ ਚੱਟਾਨ-ਕੱਟ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਸ ਨੇ 642 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂਕਿਆ ਰਾਜਾ, ਪੁਲਕਸ਼ੀਨ ਦੂਜਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ। ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ ਨੂੰ ਮਾਮੱਲਨ[2][3] (ਮਹਾਨ ਪਹਿਲਵਾਨ) ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਮੱਲਾਪੁਰਮ (ਮਹਾਬਲੀਪੁਰਮ) ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, 640 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ ਨੇ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਅੱਪਰ, ਸਿਰੁਥੋਂਡਰ ਅਤੇ ਤਿਰੂਗਣਾਨਸੰਬੰਦਰ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਨਯਨਾਰ ਸੰਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।[4]
ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿੰਦਰਵਰਮਨ ਦੂਜਾ 668 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ।
ਫ਼ੌਜੀ ਜਿੱਤਾਂ
[ਸੋਧੋ]ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਰੇ। ਪੱਲਵ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਚਾਲੁਕਿਆ ਸਮਰਾਟ ਪੁਲਕਸ਼ੀਨ ਦੂਜਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਤਰੀ ਪੱਲਵ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਪੱਲਵ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ।[5] ਇਸ ਨਾਲ ਚਾਲੂਕੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਲਵ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ।
ਪੁਲਕੇਸ਼ਿਨ ਦੂਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੱਲਵ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੱਲਵ ਰਾਜ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲੇ ਵੱਲ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਨੇ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂਕਿਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਤੋਂ 20 ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਨੀਮੰਗਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪੱਲਵ ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਨਰਸਸਿੰਹਵਰਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਰਨੈਲ ਪਰਾਂਜੋਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਤਾਪੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, 642 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂਕਿਆ ਸਮਰਾਟ ਪੁਲਕੇਸ਼ਿਨ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।[6][7][8] ਉਹ ਜੇਤੂ ਹੋ ਕੇ ਕਾਂਚੀਪੁਰਮ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਤਾਪੀਕੋਂਡਨ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।[9][10][11]
ਉਸ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਪਰਣਜੋਤੀ (ਇੱਕ ਵਿਕਰਮ ਕੇਸਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਦੁਰਗਮਰਦਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 63 ਨਯਨਾਰ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨਰਸਿਮਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਵਾਤਾਪੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੇੱਕੀਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ 12ਵੀਂ ਤਿਰੂਮੁਰਾਈ ਇਸ ਸਿਰੁਤੋਂਡਰ ਨੂੰ ਪੱਲਵਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੁਸ਼ਟ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 'ਸਿਰੂਥੋਂਡਰ' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਰਤੱਵਪੂਰਨ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡਾਕਟਰ ਜਿਸਨੇ "ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ"। ਇਸ ਵਿਕਰਮਕੇਸਰੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਚੇਂਗੱਟਨਕੁਡੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ "ਕਿਲਿਸਯੋਨੇਰਿਵ ਵਿਮੱਤਿਤ ਵਾਥਾਪੀ" ਜਾਂ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
[ਸੋਧੋ]ਸਿੰਹਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮਾਨਵਰਮਨ ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪੁਲਕਸ਼ੀਨ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮਾਨਵਰਮਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਮਾਨਵਰਮਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ 691 ਤੋਂ 726 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਸਕੁਡੀ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਾਵੰਸ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।[12]
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
[ਸੋਧੋ]ਪੰਚ ਰੱਥ, ਇੱਕ ਅਖੰਡ ਚੱਟਾਨ-ਕੱਟ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ
[ਸੋਧੋ]ਕਲਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸ਼ਿਵਗਾਮੀਅਨ ਸਬਧਾਮ, ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲੂਕੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਕਲਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪਾਰਥੀਬਨ ਕਾਨਵੂ ਨਰਸਿੰਹਵਰਮਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀਪੁਰਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀਪੁਰਮ ਵਿਖੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland. 1885.
- ↑ Rabe, Michael Dan (1987). The Monolithic Temples of the Pallava Dynasty: A Chronology (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). University of Minnesota.
- ↑ Gangoly, Ordhendra Coomar (1957). The art of the Pallavas (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). G. Wittenborn.
- ↑ Sekkizhar (2000). Periya Puranam: A Tamil Classic On the Great Saiva Saints of South India, By Sekkizhaar, English translation by Vanmikanathan.
- ↑ Keay 2001, p. 170
- ↑ Sen, Sailendra (2013). A Textbook of Medieval Indian History. Primus Books. pp. 41–42. ISBN 978-9-38060-734-4.
- ↑ Sastri 2008, p. 136
- ↑ SOUTH INDIAN INSCRIPTIONS VOL I (in English). SVCLRC, UDL TTD TIRUPATI. THE GOVERNMENT PRESS,MADRAS. 1890.
{{cite book}}: CS1 maint: others (link) CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ Keay 2001, p. 172
- ↑ Historical Inscriptions Of Southern INida. BRAOU, Digital Library Of India. Kitabistam,Allahabad.
{{cite book}}: CS1 maint: others (link) - ↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in English).
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ C. 2004, p. 5