ਨੀਰਾ ਆਰੀਆ
ਨੀਰਾ ਆਰੀਆ (1902 - 1998) ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਝਾਂਸੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਸੂਸ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਨੀਰਾ ਨਾਗਿਨੀ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਕਈ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਨੀਰਾ ਨਾਗਿਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਭਜਨ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ।[1] ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਨੀਰਾ ਨਾਗਿਨੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਨ ਦੀ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।[2] ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ, ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੇਦੰਮਾ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।[3]
ਨੀਰਾ ਆਰੀਆ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[4] ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ[5] ਅਖਿਲੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ[6] ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਨੀਰਾ ਆਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।[7][8][9] ਅਖਿਲੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਨੀਰਾ ਆਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।[10] ਨੀਰਾ ਆਰੀਆ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਾਗਪਤ ਦੇ ਖੇਖਰਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ ਧਾਮਾ ਅਤੇ ਮਧੂ ਧਾਮਾ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 70 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਨੀਰਾ ਆਰੀਆ ਯਾਦਗਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ[11][12], ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[13][14]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "नीरा नागिनी पर लोकगीत". यूट्यूब. यूट्यूब. Retrieved 23 अप्रैल 2016.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "देश की पहली महिला जासूस नीरा आर्य". जागरण. दैनिक जागरण. Archived from the original on 21 जनवरी 2019. Retrieved 18 जनवरी 2019.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|archive-date=(help) - ↑ "Did you know a Hydrabadi brave woman". www.telanganamata.com. telangana mata. Archived from the original on 12 अप्रैल 2021. Retrieved 31 मार्च 2021.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|archive-date=(help) - ↑ "नीरा आर्य की स्मृति में पुरस्कार". hindusthansamachar.in. हिन्दुस्तान समाचार. Archived from the original on 3 अक्तूबर 2023. Retrieved 4 फरवरी 2020.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|archive-date=(help) - ↑ "नीरा आर्य पुरस्कार अखिलेश पांडे को". bhaskar.com. दैनिक भास्कर. Retrieved 7 फरवरी 2020.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "नीरा आर्य सम्मान अखिलेश पांडे को". agniban.com. अग्निबाण. Archived from the original on 5 फ़रवरी 2020. Retrieved 5 फरवरी 2020.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|archive-date=(help) - ↑ "नीरा आर्य सम्मान अखिलेश पांडे को". jogiexpress.com. जोगीएक्सप्रेस. Retrieved 6 फरवरी 2020.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "अखिलेश पांडे को मिलेगा नीरा आर्य सम्मान". mediapassion. टाइम्स आफ छत्तीसगढ़. Retrieved 6 फरवरी 2020.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help)[ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ] - ↑ "अखिलेश पांडे को नीरा आर्य सम्मान मिलेगा". brahmastra.news. ब्रह्मास्त्र. Archived from the original on 6 फ़रवरी 2020. Retrieved 6 फरवरी 2020.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|archive-date=(help) - ↑ "नीरा आर्य सम्मान से सम्मानित हुए अखिलेश पांडे". jogiexpress.com. दैनिक जोगीएक्सप्रेस. Retrieved 15 फरवरी 2020.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "नीरा आर्या का खेकड़ा में बनेगा स्मारक और संग्रहालय". www.amarujala.com. अमर उजाला. Retrieved 2 जनवरी 2022.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "पहली महिला जासूस नीरा आर्य का स्मारक बनकर तैयार". ddnews.gov.in. डीडी न्यूज. Retrieved 16 जनवरी 2024.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "देश की पहली महिला जासूस को मिला सम्मान". panchjanya.com. पांचजन्य. Retrieved 27 जनवरी 2024.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ "महिला जासूस का स्मारक उद्घाटित, महेश योगी को सम्मान". hindi.news18.com. न्यजू 18. Retrieved 28 जनवरी 2024.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(help)