ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਪਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ
ਪਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ

ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਇਕ ਬਿਜਲੀ ਪੈਂਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਲਾਂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸੋਮਾ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਪੈਂਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਭਾਫ ਪੈਂਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਚਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਪਰਮਾਣੂ ਦੀ ਨਿਊਕਲੀ ਫੱਟ[1] ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। । ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ 31 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 435 ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਰਮੀ ਭਾਰੇ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜਨ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰੇਨੀਅਮ

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ[ਸੋਧੋ]

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਕੁੱਡੂਕੁਲਮ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਤਾਪੁਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ), ਚੁਟਕਾ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਗੋਰਖਪੁਰ (ਹਰਿਆਣਾ), ਮਿੱਠੀ ਵਿਰਦੀ (ਗੁਜਰਾਤ) ਅਤੇ ਕੋਵੱਡਾ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਹਾਦਸੇ[ਸੋਧੋ]

ਰੂਸ ਦੇ ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਹਾਦਸਾ ਸੰਨ 1986 ਵਿਚ ਵਾਪਰਿਆ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਫੂਕੁਸ਼ੀਮਾ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਫੂਕੁਸ਼ੀਮਾ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਨਾਲ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਜਪਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਚੇਰਨੋਬਿਲ ਹਾਦਸੇ ਨਾਲ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਾਡੇਕਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਐੱਸ.ਪੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੱਖਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਿਸਮਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਇਹ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਰਖਪੁਰ (ਹਰਿਆਣਾ) ਤੇ ਚੁਟਕਾ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੀ ਅਦਾਰੇ ‘ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ’ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੇ ਹਨ।

ਵਿਕਿਰਣ[ਸੋਧੋ]

ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਕਿਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਫ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿੱਚ ਖਿਲਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲੀਅਤ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੱਧਰ ਤਕ ਵਿਕਿਰਣਾਂ ਚੌਗਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਰ ਜੀਵਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਪੌਦੇ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਨਾਂਹਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਨੂੰਨ[ਸੋਧੋ]

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਜੁਆਬਦੇਹੀ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਟਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "PRIS - Home". Iaea.org. Retrieved 2015-11-01.