ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ 1960 ਦੀ ਇਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Water conservation) ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਣ (ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਫੀਅਰ) ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਬਾਦੀ, ਘਰੇਲੂ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਮੀਰਤਾ ਸਭ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੰਚਾਈ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।[1] ਯੂ.ਐਸ. ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।[2]

ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

  • ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਇਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
  • ਵਾਟਰ ਪੰਪਿੰਗ, ਸਪੁਰਦਗੀ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਜੋਂ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਊਰਜਾ ਖਪਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁਝ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਦਾ 15% ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਹੈ।
  • ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਅਤੇ ਮਾਈਗਰੇਟ ਵਾਟਰਫਾਉਲ ਲਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਵੀ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ।[3]

ਰਣਨੀਤੀਆਂ[ਸੋਧੋ]

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ (ਪਾਣੀ ਬਚਾਓ) ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

  1. ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਕਮੀ।[4]
  2. ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ।
  3. ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ।[5][6]

ਇਕ ਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ।[7] ਛੱਪੜਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ ਪੁੱਟਣਾ, ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਗਾਉਣਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਡੱਬੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀ ਸਕਣ, ਜੋ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਸੰਭਾਲੇ ਅਤੇ ਫਿਲਟਰਡ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਖਾਨੇ, ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ, ਲਾਨ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਰਣਨੀਤੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮੀਗਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।[8] ਇਸ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਈਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।[9] ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕੀਆਂ, ਸੈਪਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਬੇਕਾਬੂ ਖਤਰਨਾਕ ਕੂੜਾਦਾਨ, ਲੈਂਡਫਿੱਲਸ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦੂਸ਼ਿਤ, ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਲੂਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਦੂਸ਼ਿਤਤਾ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੁੜ ਭਰਪਾਈ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਰੋਕਥਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਾਅ ਕਰਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਹਿਲੂ ਹੈ।[7]

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਰਣਨੀਤੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ।[7] ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਗੁਰੁਤਾਕ੍ਰਸ਼ਨ ਖਿੱਚ ਕਾਰਨ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[8] ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਪੰਪਿੰਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਪਰਲੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਝੀਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।[9] ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਧ ਪੰਪ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਗੰਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਥਿਰ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਜ[ਸੋਧੋ]

ਘਰੇਲੂ ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਵੈਬਸਾਈਟ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।[10] ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਉਲਟ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਹੈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਾਵਰ ਲੈ ਕੇ),[11] ਮਾਹਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਰੈਟਰੋਫਿਟਿੰਗ ਵਾਸ਼ਰ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂ.ਐਸ. ਵਿੱਚ ਦੋ ਘਰੇਲੂ ਅੰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲੌਗਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[12][13]

ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

  1. ਘੱਟ ਵਹਾਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਵਰ ਹੈਡ ਕਈ ਵਾਰ ਊਰਜਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਸ਼ਾਵਰ ਹੈਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  2. ਘੱਟ ਫਲੱਸ਼ ਟਾਇਲਟ, ਕੰਪੌਸਟਿੰਗ ਟਾਇਲਟ ਅਤੇ ਪਖਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਖਾਨੇ। ਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਟਾਇਲਟ ਦਾ ਵਿਕਸਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਪੱਛਮੀ ਫਲੱਸ਼ ਟਾਇਲਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  3. ਕੈਰੋਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਦੋਹਰਾ ਫਲੱਸ਼ ਟਾਇਲਟਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਫਲੱਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਬਟਨ ਜਾਂ ਹੈਂਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੋਹਰਾ ਫਲੱਸ਼ ਪਖਾਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਖਾਨਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 67% ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  4. ਨਲ ਦੇ ਏਰੀਏਟਰ, ਜੋ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ "ਗਿੱਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ" ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਬੂੰਦਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵੇਲੇ ਛਿੱਟੇ ਘੱਟਦੇ ਹਨ।
  5. ਕੱਚੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਫਲੱਸ਼ਿੰਗ ਜਿੱਥੇ ਟਾਇਲਟ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੇਵਾਟਰ ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  6. ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ:
    • ਫਲੱਸ਼ਿੰਗ ਟਾਇਲਟ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਲਈ ਸਲੇਟੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ।
    • ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੁਆਰਾ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ। ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ - ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਦੇਖੋ।
  7. ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
  8. ਉੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ
  9. ਮੌਸਮ ਅਧਾਰਤ ਸਿੰਚਾਈ ਕੰਟਰੋਲਰ।
  10. ਗਾਰਡਨ ਹੋਜ਼ ਨੋਜ਼ਲ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਹੋਜ਼ ਨੂੰ ਚੱਲਣ ਦਿਓ।
  11. ਵਾਸ਼ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਘੱਟ ਵਹਾਅ ਦੀਆਂ ਟੂਟੀਆਂ।
  12. ਤੈਰਾਕੀ ਤਲਾਅ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਫਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪੂਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  13. ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਨਲ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਨਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜ[ਸੋਧੋ]

ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੰਤਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੱਟ ਫਲੱਸ਼ ਪਖਾਨੇ) ਜੋ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

  • ਪਾਣੀ ਰਹਿਤ ਪਿਸ਼ਾਬਖਾਨੇ
  • ਪਾਣੀ ਰਹਿਤ ਕਾਰ ਧੋਣਾ
  • ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਟੂਟੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਰਸੋਈ ਜਾਂ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਫੱਟਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
  • ਪ੍ਰੈਸ਼ਰਡ ਵਾਟਰ ਝਾੜੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੁਟਪਾਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਜ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  • ਐਕਸ-ਰੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਮੁੜ-ਗੇੜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ।
  • ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਕੰਡਕਵਿਟੀ ਕੰਟਰੋਲਰ
  • ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਫ ਨਿਰਜੀਵਕਤਾ।
  • ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
  • ਵਾਟਰ ਟੂ ਵਾਟਰ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰਜ[ਸੋਧੋ]

ਓਵਰਹੈੱਡ ਸਿੰਚਾਈ, ਕੇਂਦਰ ਪਿਵੋਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ।

ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ: ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੌਰਾਨ ਰਨੋਫ ਜਾਂ ਸਬਸਫਰੇਸ ਡਰੇਨੇਜ। ਖਾਸ ਫਸਲੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਫ ਦਾ ਤਣ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ, ਵੰਡ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਅਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਖੇਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਓਵਰਹੈੱਡ ਸਿੰਚਾਈ, ਸੈਂਟਰ-ਪਿਵੋਟ ਜਾਂ ਲੈਟਰਲ ਮੂਵਿੰਗ ਸਪ੍ਰਿੰਕਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਡਰਿੱਪ ਸਿੰਚਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਪਰ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੁਪਕੇ ਸਿੰਜਾਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚੀ ਲਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਰੇਟਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ। ਟ੍ਰਿਪ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਸਪਰੇਅ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਹਰ ਸਾਲ 30,000 ਗੈਲਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।[14] ਤੁਪਕੇ ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਸਤੇ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਿੱਜਦੀਆਂ ਹੋਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੋ ਕਿ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਧਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਵੀ ਡੁੱਬ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗਾ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਚਾਅ ਦੇ ਯਤਨ ਅਕਸਰ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੂਸਣ, ਨਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਖਾਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।[15] ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੰਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਵ ਹਨ। 2011 ਦੀ ਯੂ.ਐਨ.ਈ.ਪੀ. ਗ੍ਰੀਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਹਰੀ ਖਾਦ, ਮਲਚਿੰਗ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖਾਦ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਬਾਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ”[16] ਜੋ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ[ਸੋਧੋ]

ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਅਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਇਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਵਿਚਾਲੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਜਿਹੇ ਸਥਾਈ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਢੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[17] ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਡੀਸੀਲੀਨੇਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਡੀਸੀਲੀਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਦੇ ਤੀਬਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।[18][19]

ਰੇਤ ਦੀ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੇਤ ਦੇ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਔਪਟੀਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।[20][21] ਰੇਤ ਦੇ ਫਿਲਟਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਜੋਆ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਾਇਰਸਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।[22] ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸਤਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਬਣਨ ਲਈ ਜਰਾਸੀਮ ਦੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜਰਾਸੀਮ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਖੋਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।[23]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਅਲ ਬੇਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
  • ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਤੇ ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਨਿਯਮ
  • ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
  • ਨੈਤਿਕਤਾ ਸੰਭਾਲ
  • ਸੰਭਾਲ ਲਹਿਰ
  • ਸਿੰਚਾਈ ਘਾਟ
  • ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਲਹਿਰ
  • ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ
  • ਗ੍ਰੀਨਪਲਾਈਬਰਸ
  • ਹਾਈਡਰੋਜ਼ੋਨਿੰਗ
  • ਸੂਖਮ-ਸਥਿਰਤਾ
  • ਬਾਹਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਬੰਦੀ
  • ਪੈਨ ਭਾਫ਼
  • ਪੀਕ ਪਾਣੀ
  • ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ
  • ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
  • ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
  • ਗੈਰ-ਮਾਲੀਆ ਪਾਣੀ
  • ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀਬਾੜੀ
  • ਸਹੂਲਤ ਸਬਮੀਟਰ
  • ਜਲ ਕਸਕੇਡ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
  • ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ
  • ਵਾਟਰ ਪਿੰਚ
  • ਵਾਟਰ ਸੈਂਸ - ਈ.ਪੀ.ਏ. ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
  • ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
  • ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Water conservation « Defra". defra.gov.uk. 2013. Retrieved January 24, 2013. 
  2. "Cases in Water Conservation: How Efficiency Programs Help Water Utilities Save Water and Avoid Costs" (PDF). EPA.gov. US Environmental Protection Agency. 
  3. Hermoso, Virgilio; Abell, Robin; Linke, Simon; Boon, Philip (2016). "The role of protected areas for freshwater biodiversity conservation: challenges and opportunities in a rapidly changing world". Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems. 26 (S1): 3–11. doi:10.1002/aqc.2681. 
  4. Duane D. Baumann; John J. Boland; John H. Sims (April 1984). "Water Conservation: The Struggle over Definition". Water Resources Research. 20 (4): 428–434. doi:10.1029/WR020i004p00428. 
  5. Vickers, Amy (2002). Water Use and Conservation. Amherst, MA: water plow Press. p. 434. ISBN 978-1-931579-07-0. 
  6. Geerts, S.; Raes, D. (2009). "Deficit irrigation as an on-farm strategy to maximize crop water productivity in dry areas". Agric. Water Manage. 96 (9): 1275–1284. doi:10.1016/j.agwat.2009.04.009. 
  7. 7.0 7.1 7.2 Kumar Kurunthachalam, Senthil (2014). "Water Conservation and Sustainability: An Utmost Importance.". Hydrol Current Res. 
  8. 8.0 8.1 "Description of the Hydrologic Cycle". nwrfc.noaa.gov/rfc/. NOAA River Forecast Center. 
  9. 9.0 9.1 "Potential threats to Groundwater". groundwater.org/. The Groundwater Foundation. 
  10. "Water Usage Calculator, Water Conservation and Efficiency - Home Water Works". www.home-water-works.org. 
  11. Attari, Shahzeen Z. (26 February 2014). "Perceptions of water use". Proceedings of the National Academy of Sciences. 111 (14): 5129–34. PMC 3986180Freely accessible. PMID 24591608. doi:10.1073/pnas.1316402111 – via www.pnas.org. 
  12. Mayer, P.W.; DeOreo, W.B.; Opitz, E.M.; Kiefer, J.C.; Davis, W.Y.; Dziegielewski, B.; & Nelson, J.O., 1999. Residential End Uses of Water. AWWARF and AWWA, Denver. http://www.waterrf.org/PublicReportLibrary/RFR90781_1999_241A.pdf
  13. William B. DeOreo, Peter Mayer, Benedykt Dziegielewski, Jack Kiefer. 2016. Residential End Uses of Water, Version 2. Water Research Foundation. Denver, Colorado. http://www.waterrf.org/Pages/Projects.aspx?PID=4309
  14. "Water-Saving Technologies". WaterSense: An EPA Partnership Program. US Environmental Protection Agency. 
  15. EPA (2010-01-13). "How to Conserve Water and Use It Effectively". Washington, DC. Retrieved 2010-02-03. 
  16. UNEP, 2011, Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradication, www.unep.org/greeneconomy
  17. Fatta-Kassinos, Despo; Dionysiou, Dionysios D.; Kümmerer, Klaus (2016). Wastewater Reuse and Current Challenges - Springer. The Handbook of Environmental Chemistry. 44. ISBN 978-3-319-23891-3. doi:10.1007/978-3-319-23892-0. 
  18. Elimelech, Menachem; Phillip, William A. (2011-08-05). "The Future of Seawater Desalination: Energy, Technology, and the Environment". Science (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 333 (6043): 712–717. ISSN 0036-8075. PMID 21817042. doi:10.1126/science.1200488. 
  19. Han, Songlee; Rhee, Young-Woo; Kang, Seong-Pil (2017-02-17). "Investigation of salt removal using cyclopentane hydrate formation and washing treatment for seawater desalination". Desalination. 404: 132–137. doi:10.1016/j.desal.2016.11.016. 
  20. Seeger, Eva M.; Braeckevelt, Mareike; Reiche, Nils; Müller, Jochen A.; Kästner, Matthias (2016-10-01). "Removal of pathogen indicators from secondary effluent using slow sand filtration: Optimization approaches". Ecological Engineering. 95: 635–644. doi:10.1016/j.ecoleng.2016.06.068. 
  21. Vries, D.; Bertelkamp, C.; Kegel, F. Schoonenberg; Hofs, B.; Dusseldorp, J.; Bruins, J. H.; de Vet, W.; van den Akker, B. (2017). "Iron and manganese removal: Recent advances in modelling treatment efficiency by rapid sand filtration". Water Research. 109: 35–45. PMID 27865171. doi:10.1016/j.watres.2016.11.032. 
  22. "Slow Sand Filtration". CDC.gov. May 2, 2014. 
  23. Gerba, Charles P.; Betancourt, Walter Q.; Kitajima, Masaaki (2017). "How much reduction of virus is needed for recycled water: A continuous changing need for assessment?". Water Research. 108: 25–31. PMID 27838026. doi:10.1016/j.watres.2016.11.020.