ਬਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਘੋਸ਼
ਬਰਿੰਦਰ ਘੋਸ਼ ਜਾਂ ਬਰਿੰਦਰਨਾਥ ਘੋਸ਼ (5 ਜਨਵਰੀ 1880 – 18 ਅਪਰੈਲ 1959) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਯੁਗਾਂਤਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਰਵਿੰਦ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ
[ਸੋਧੋ]ਬਰਿੰਦਰ ਘੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1880 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਕਾਇਸਥ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਇਡਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹੁਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਨਗਰ ਸੀ।[1] ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਧਨ ਘੋਸ਼, ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਜਨ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਵਰਨਲਤਾ ਬੰਗਾਲ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਰਾਜਨਾਰਾਇਣ ਬਾਸੂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ, ਅਰਬਿੰਦੋ ਬਰਿੰਦਰਨਾਥ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਮਨਮੋਹਨ ਘੋਸ਼, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਰੋਜਨੀ ਘੋਸ਼ ਸੀ।
ਬਰਿੰਦਰਨਾਥ ਨੇ ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1901 ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਟਨਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ - 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ) ਬਾਰਿਨ ਅਰਬਿੰਦੋ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਗਏ।
ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
[ਸੋਧੋ]1902 ਵਿੱਚ, ਬਾਰਿਨ ਕਲਕੱਤਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ (2001 ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਜਤਿੰਦਰਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1906 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜੁਗਾਂਤਰ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜੁਗਾਂਤਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਗਠਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜੁਗਾਂਤਰ ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਸਮਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਬਾਰਿਨ ਅਤੇ ਜਤਿੰਦਰਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ ਉਰਫ਼ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਬੰਗਾਲ ਭਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਮਾਨਿਕਤਲਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਕਤਲਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1908 ਨੂੰ ਦੋ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਖੁਦੀਰਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਦੁਆਰਾ ਕਿੰਗਸਫੋਰਡ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 2 ਮਈ 1908 ਨੂੰ ਬਾਰਿਨ ਅਤੇ ਅਰਬਿੰਦੋ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕਈ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੁਕੱਦਮੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਲੀਪੁਰ ਬੰਬ ਕੇਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਰਬਿੰਦੋ ਘੋਸ਼, ਬਾਰਿਨ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਲਾਸਕਰ ਦੱਤ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਚਿਤਰੰਜਨ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਰਿਨ ਨੂੰ 1909 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਡੇਮਾਨ ਦੀ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।[2] ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਿਨ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 1915 ਵਿੱਚ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ।[3] ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਨਾਲ ਬਾਲਾਸੋਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਰਿਨ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਪੁਰੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਰਿਹਾਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
[ਸੋਧੋ]ਬਾਰਿਨ ਘੋਸ਼ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ 1915 ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਲਾਸੋਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਰਿਨ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਪੁਰੀ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਦੀ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 5 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਕਾਂਤ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੌਰਾਨ, ਬਾਰਿਨ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ "ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਮਾਈ ਐਕਸਾਈਲ - ਟਵੈਲਵ ਈਅਰਜ਼ ਇਨ ਅੰਡੇਮਾਨ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।[4] 1923 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਰਬਿੰਦੋ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਬਿੰਦੋ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਬਿੰਦੋ ਤੋਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ। ਬਾਰਿਨ 1929 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1933 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ, ਦ ਡਾਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਖਬਾਰ 'ਦ ਸਟੇਟਸਮੈਨ' ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਦੈਨਿਕ ਬਾਸੁਮਤੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1959 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।ref>"বারীন্দ্রকুমার ঘোষ". onushilon.org. Retrieved 2024-03-01.</ref>
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Bandyopadhyay, Amritalal, Rishi Aurobindo, 1964, Biswas Publishing House, p. 6
- ↑ "A revolutionary in exile". The Hindu (in Indian English). 2012-03-19. ISSN 0971-751X. Retrieved 2024-03-01.
- ↑ "নারকেল পিষে রোজ ২৫ কেজি তেল বানাতে হত". www.anandabazar.com (in Bengali). Retrieved 2024-03-01.
- ↑ Ghose, Barindra Kumar (1922). The tale of my exile - twelve years in Andamans. Pondicherry: Arya Publications.