ਬੀਰ-ਆਸਨ
ਬੀਰ-ਆਸਨ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Bir-asan) ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖ ਸਰੀਰਕ-ਆਵਾਸ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰਿਆ ਆਸਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਤਿਆਰੀ (ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ) ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਗੋਡੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਫੜਨਾ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਗੋਡੇ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।[1][2] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਟਕਸਾਲੀ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਗੋਡੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਗੋਡੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਬੀਰ-ਆਸਨ ਪੋਜ਼ ਵਾਂਗ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਰੂਪ ਦਾ ਉਲਟ ਹੈ। ਡਬਲਯੂ.ਐਚ. ਮੈਕਲਿਓਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਸੱਜੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਆਸਣ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸੱਜਾ ਗੋਡਾ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਬਾ ਗੋਡਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਲੇਖਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਪਰਸ਼ਨ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ, ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪੋਜ਼ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪਾਹੁਲ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪੋਜ਼ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।[1] ਨਿੱਕੀ-ਗੁਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੋਜ਼ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗੀ ਜਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਅਰਥ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਡਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਜ਼ ਦੀਆਂ "ਮਾਚੋ" ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਖੁੰਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।[1]
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬੀਰ-ਆਸਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਪੁਜੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
[ਸੋਧੋ]"ਬੀਰ" ਸ਼ਬਦ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਹੀਰੋ", "ਵੀਰ" ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਰਦਾਨਾ"।