ਭਾਈਚਾਰਾ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬਲਾਕ (ਸੀਡੀ ਬਲਾਕ) ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[1] ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕਬਾਇਲੀ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ (ਟੀਡੀ ਬਲਾਕ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[2] ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਵਿਕਾਸ ਅਧਿਕਾਰੀ (BDO) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[3] ਇੱਕ ਸਮੁਦਾਇਕ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਕਈ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[4][5][6]
ਨਾਮਕਰਨ
[ਸੋਧੋ]ਨਾਮਕਰਨ ਰਾਜ ਤੋਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਬਲਾਕ" ਵਰਗੇ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬਲਾਕ, ਪੰਚਾਇਤ ਯੂਨੀਅਨ ਬਲਾਕ, ਪੰਚਾਇਤ ਬਲਾਕ, ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਬਲਾਕ, ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਸੀਡੀ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਹੈ।[7][6][4]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Maheshwari, Shriram. "Rural Development and Bureaucracy in India". The Indian Journal of Public Administration. XXX (3): 1093–1100.
- ↑ Vidyarthi, Lalita Prasad (1981). Tribal Development and Its Administration (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Concept Publishing Company.
- ↑ Sharma, Shailendra D. (1999). Development and Democracy in India. Boulder, Colorado: Lynne Rienner Publishers, Inc. ISBN 9781555878108.
- 1 2 "Development Blocks | District Barabanki, Government of Uttar Pradesh | India" (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2024-04-05.
- ↑ CD Blocks of Assam. "Administrative setup". Archived from the original on 2025-04-29. Retrieved 2026-01-21.
- 1 2 "GUIDELINES FOR THE WORKING ARRANGEMENTS OF THE NEWLY CREATED ADDITIONAL BLOCK DEVELOPMENT OFFICERS IN THE PANCHAYAT UNION ADMINISTRATIVE SET-UP" (PDF). Rural Development Department, Government of Tami Nadu.
- ↑ "Block development offices; Kerala, Commissionerate of Rural Development". Archived from the original on 2020-09-29. Retrieved 2026-01-21.