ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਤੋਂ ਰੀਡਿਰੈਕਟ)
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ
High Rise.JPG
ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ, ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ
ਦਰਜਾ ੯ਵਾਂ (ਨਾਂ-ਮਾਤਰ) / ਤੀਜਾ (PPP)
ਮੁਦਰਾ ੧ (INR) (INR) = ੧੦੦ ਪੈਸੇ
ਮਾਲੀ ਵਰ੍ਹਾ ੧ ਅਪ੍ਰੈਲ – ੩੧ ਮਾਰਚ
ਵਪਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ WTO, ਸਾਫ਼ਟਾ, ਜੀ-੨੦ ਅਤੇ ਹੋਰ
ਅੰਕੜੇ
ਜੀਡੀਪੀ $੧.੮੨੪ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ (ਨਾਂ-ਮਾਤਰ) ੧੦ਵਾਂ; ੨੦੧੨)[1]
$੪.੬੮੪ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ (PPP: ਤੀਜਾ; ੨੦੧੨)[1]
ਜੀਡੀਪੀ ਵਾਧਾ 3.986% (੨੦੧੨-੧੩)[1]
ਜੀਡੀਪੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ $੧,੪੯੧ (ਨਾਂ-ਮਾਤਰ: ੧੪੧ਵਾਂ; ੨੦੧੨)[1]
$੩,੮੨੯ (PPP: ੧੩੦ਵਾਂ; ੨੦੧੨)[1]
ਜੀਡੀਪੀ ਖੇਤਰਾਂ ਪੱਖੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ: ੧੭.੨%, ਉਦਯੋਗ: ੨੬.੪%, ਸੇਵਾਵਾਂ: ੫੬.੪% (੨੦੧੧ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)
ਫੈਲਾਅ (ਸੀਪੀਆਈ) CPI: ੯.੩੧%, WPI: ੪.੭% (ਅਪ੍ਰੈਲ ੨੦੧੩)
ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ
ਹੇਠਾਂ ਅਬਾਦੀ
੨੯.੮% (੨੦੧੦)
ਜਿਨੀ ਅੰਕ ੩੬.੮
ਲੇਬਰ ਬਲ 498.4 ਮਿਲੀਅਨ (2012 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)
ਲੇਬਰ ਬਲ
ਕਿੱਤੇ ਪੱਖੋਂ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ: ੫੩%, ਉਦਯੋਗ: ੧੯%, ਸੇਵਾਵਾਂ: ੨੮% (੨੦੧੧ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)
ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ 3.8% (2011 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)[2]
ਔਸਤ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ $1,410 ਸਲਾਨਾ (2011)
ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗ ਕੱਪੜੇ, ਰਸਾਇਣ, ਭੋਜਨ ਉਪਜ, ਸਟੀਲ, ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਯੰਤਰ, ਸੀਮੈਂਟ, ਖਾਨ ਉਤਪਾਦ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ, ਦਵਾਈਆਂ
ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੌਖ ਦਾ ਸੂਚਕ ੧੩੨ਵਾਂ[3] (2012)
ਬਾਹਰੀ
ਨਿਰਯਾਤ $309.1 ਬਿਲੀਅਨ (2012 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)[2]
ਨਿਰਯਾਤੀ ਮਾਲ ਪਟਰੋਲ ਪਦਾਰਥ, ਕੀਮਤੀ ਨਗ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਸਟੀਲ, ਰਸਾਇਣ, ਵਾਹਨ, ਕੱਪੜੇ
ਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਜੋੜੀਦਾਰ  ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ੧੨.੭%
 ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ੧੨.੩%
 ਚੀਨ ੫.੦%
 ਸਿੰਘਾਪੁਰ ੫.੦%
 ਹਾਂਗਕਾਂਗ ੪.੧% (੨੦੧੨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)[4]
ਅਯਾਤ $੪੮੮.੬ ਬਿਲੀਅਨ (੨੦੧੨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ) [3]
ਅਯਾਤੀ ਮਾਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ, ਕੱਚੇ ਕੀਮਤੀ ਨਗ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਖਾਦਾਂ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਸਟੀਲ, ਰਸਾਇਣ
ਮੁੱਖ ਅਯਾਤੀ ਜੋੜੀਦਾਰ  ਚੀਨ ੧੧.੦%
 ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਇਮਰਾਤ ੭.੭%
 ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ 6.7%
 ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ੫.੯%
 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ੪.੯% (੨੦੧੨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)[5]
ਐੱਫ਼.ਡੀ.ਆਈ. ਭੰਡਾਰ $੪੭ ਬਿਲੀਅਨ (੨੦੧੧–੧੨)[6]
ਕੁੱਲ ਬਾਹਰੀ ਕਰਜ਼ਾ $੨੯੯.੨ ਬਿਲੀਅਨ (੩੧ ਦਸੰਬਰ ੨੦੧੨)
ਪਬਲਿਕ ਵਣਜ
ਪਬਲਿਕ ਕਰਜ਼ਾ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ੬੭.੫੮% (੨੦੧੨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)[7]
ਬਜਟ ਘਾਟਾ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ੫.੨% (੨੦੧੧–੧੨)
ਆਮਦਨ $੧੭੧.੫ ਬਿਲੀਅਨ ਬਿਲੀਅਨ (੨੦੧੨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)
ਖਰਚਾ $੨੮੧ ਬਿਲੀਅਨ ਬਿਲੀਅਨ (੨੦੧੨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ)
ਆਰਥਕ ਮਦਦ $੨.੧੦੭ ਬਿਲੀਅਨ (੨੦੦੮)[8]
ਕਰਜ਼ ਦਰਜਾ BBB- (ਘਰੇਲੂ)
BBB- (ਵਿਦੇਸ਼ੀ)
BBB+ (T&C Assessment)
ਨਜ਼ਰੀਆ: ਸਥਾਈ
(Standard & Poor's)[9]
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਿਜ਼ਰਵ $੨੯੫.੨੯ ਬਿਲੀਅਨ (ਅਕਤੂਬਰ ੨੦੧੨)[10]
ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਸਰੋਤ: CIA ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁਕ
ਸਾਰੇ ਅੰਕੜੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿਚ ਹਨ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ ਪੱਖੋਂ ਨੌਵੀਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪੱਖੋਂ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਹੈ।[1] ਭਾਰਤ ਜੀ-੨੦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਰਥਚਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਮੈਬਰ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਕ ਫੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ਼ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ ਪੱਖੋਂ ੧੪੧ਵੇਂ ਅਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪੱਖੋਂ ੧੩੦ਵੇਂ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਹੈ।[11] ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਪੱਖੋਂ ੧੯ਵਾਂ ਅਤੇ ਅਯਾਤ ਪੱਖੋਂ ੧੦ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ੨੦੧੨-੧੩ ਮਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ ਲਈ ਅਰਥਚਾਰਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ ੬.੨% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ ੫.੦% ਹੋ ਗਈ।[12] ੨੦੧੦-੧੧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ੯.੩% ਦੇ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧੀ ਸੀ; ਭਾਵ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਲੱਗਭੱਗ ਅੱਧਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ ੨੦੧੩-੧੪ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ੬.੧-੬.੭% ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜਰਵ ਬੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦਰ ੫.੭% ਹੋਵੇਗਾ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 "India". International Monetary Fund. Retrieved 2013-04-16. 
  2. "Report on Employment & Unemployment Survey (2009–10)" (PDF). Bureau of Labor Statistics, Indian Government. 8 October 2010. Retrieved 2011-01-17. 
  3. "Doing Business in India 2012". World Bank. Retrieved 2011-11-21. 
  4. "Export Partners of India". CIA World Factbook. 2012. Retrieved 2013-07-23. 
  5. "Import Partners of India". CIA World Factbook. 2012. Retrieved 2013-07-23. 
  6. FACT SHEET ON FOREIIGN DIIRECT IINVESTMENT date= March 2012
  7. World Economic Outlook Database, October 2012
  8. "Net official development assistance received (current US$)". World Bank. Retrieved 2011-03-19. 
  9. "Sovereigns rating list". Standard & Poor's. Retrieved 26 May 2011. 
  10. "RBI Weekly Statistical Supplement". RBI. Retrieved 2012-08-24. 
  11. "Country and Lending Groups". World Bank. Retrieved 2011-11-20. 
  12. [1]