ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ
| ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ | |
|---|---|
 | |
| ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ |
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ (ਗਰਭਪਾਤ) ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਿਊ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 2000-2019 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 86.7% ਹਿੰਦੂਆਂ (80% ਆਬਾਦੀ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ (14% ਆਬਾਦੀ) ਦੁਆਰਾ 6.6%, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ (1.7% ਆਬਾਦੀ) ਦੁਆਰਾ 4.9%। ਖੋਜ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਧੀ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ।[1]
ਕੁਦਰਤੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਔਰਤਾਂ 103 ਅਤੇ 107 ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਖਿਆ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਸ ਸਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 0 ਤੋਂ 6 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1961 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਔਰਤਾਂ 102.4 ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1980 ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ 107.5, 2011 ਵਿੱਚ 108.9 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਆਮ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਹਰਿਆਣਾ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (2011 ਤੱਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 118, 120 ਅਤੇ 116) ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।[2] 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 113, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 112 ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 111 ਸੀ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਿੰਗ-ਚੋਣਵੇਂ "ਰੋਕਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ" (ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ) ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।[3] ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਧਾਰਨ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1991, 2001 ਅਤੇ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ 115 ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ 104 ਤੋਂ 106 ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ "ਆਮ" ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਿਮ, ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਈਸਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਿੰਗ ਚੋਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ, ਅਮੀਰ ਵਰਗਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।[4]
ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਉੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸਿਰਫ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[5] ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਕੰਸੈਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਨੇਟਲ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਕਨੀਕਸ ਐਕਟ (PCPNDT) ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰੈਰੇਟਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰੂਣ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜਾਂ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ ਕਿ PCPNDT ਐਕਟ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[6]
ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ
[ਸੋਧੋ]ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਡੇਟਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, 2011 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 0-1 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ।[7] ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 18 ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 107 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਰਦ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਦਾ ਮੌਤ ਦਰ ਪਰ 1 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 13 ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 0-1 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸੀ, ਅਤੇ 4 ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 103 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਦਾ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਰਦ ਮੌਤ ਦਰ ਪਰ 1 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
| ਰਾਜ/ਯੂ.ਟੀ | ਮੁੰਡੇ (0-1 ਉਮਰ)
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ[8] |
ਕੁੜੀਆਂ (0-1 ਉਮਰ)
2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ[8] |
ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ
(ਮੁੰਡੇ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕੁੜੀਆਂ) |
|---|---|---|---|
| ਭਾਰਤ | 10,633,298 | 9,677,936 | 109.9 |
| ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ | 154,761 | 120,551 | 128.4 |
| ਹਰਿਆਣਾ | 254,326 | 212,408 | 119.7 |
| ਪੰਜਾਬ | 226,929 | 193,021 | 117.6 |
| ਉਤਰਾਖੰਡ | 92,117 | 80,649 | 114.2 |
| ਦਿੱਲੀ | 135,801 | 118,896 | 114.2 |
| ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ | 946,095 | 829,465 | 114.1 |
| ਲਕਸ਼ਦੀਪ | 593 | 522 | 114.0 |
| ਰਾਜਸਥਾਨ | 722,108 | 635,198 | 113.7 |
| ਗੁਜਰਾਤ | 510,124 | 450,743 | 113.2 |
| ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 1,844,947 | 1,655,612 | 111.4 |
| ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ | 8,283 | 7,449 | 111.2 |
| ਦਮਨ ਅਤੇ ਦੀਵ | 1,675 | 1,508 | 111.1 |
| ਬਿਹਾਰ | 1,057,050 | 957,907 | 110.3 |
| ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 53,261 | 48,574 | 109.6 |
| ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 733,148 | 677,139 | 108.3 |
| ਗੋਆ | 9,868 | 9,171 | 107.6 |
| ਝਾਰਖੰਡ | 323,923 | 301,266 | 107.5 |
| ਮਣੀਪੁਰ | 22,852 | 21,326 | 107.2 |
| ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 626,538 | 588,309 | 106.5 |
| ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ | 518,251 | 486,720 | 106.5 |
| ਉੜੀਸਾ | 345,960 | 324,949 | 106.5 |
| ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ | 3,181 | 3,013 | 105.6 |
| ਕਰਨਾਟਕ | 478,346 | 455,299 | 105.1 |
| ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ | 658,033 | 624,760 | 105.0 |
| ਅਸਾਮ | 280,888 | 267,962 | 104.8 |
| ਨਾਗਾਲੈਂਡ | 17,103 | 16,361 | 104.5 |
| ਸਿੱਕਮ | 3,905 | 3,744 | 104.3 |
| ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ | 253,745 | 244,497 | 103.8 |
| ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ | 28,650 | 27,625 | 103.7 |
| ਮੇਘਾਲਿਆ | 41,353 | 39,940 | 103.5 |
| ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ | 11,799 | 11,430 | 103.2 |
| ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ | 2,727 | 2,651 | 102.9 |
| ਕੇਰਲ | 243,852 | 238,489 | 102.2 |
| ਪੁਡੁਚੇਰੀ | 9,089 | 8,900 | 102.1 |
| ਮਿਜ਼ੋਰਮ | 12,017 | 11,882 | 101.1 |
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Kaur, Banjot (2022-09-06). "Foeticide: More 'Missing' Girls Among Hindus Than Muslims in Last Two Decades, Official Data Shows". The Wire. Retrieved 2022-09-06.
- ↑ Child Sex Ratio in India Archived 2013-12-03 at the Wayback Machine. C Chandramouli, Registrar General & Census Commissioner, India (2011)
- ↑ "Sex ratio worsens in small families, improves with 3 or more children | India News". The Times of India. 15 February 2016.
- ↑ IMPLEMENTATION OF THE PCPNDT ACT IN INDIA - Perspectives and Challenges Archived 2019-10-06 at the Wayback Machine. Public Health Foundation of India, Supported by United Nations FPA (2010)
- ↑ James W.H. (July 2008). "Hypothesis:Evidence that Mammalian Sex Ratios at birth are partially controlled by parental hormonal levels around the time of conception". Journal of Endocrinology. 198 (1): 3–15. doi:10.1677/JOE-07-0446. PMID 18577567.
- ↑ "UNICEF India". UNICEF. Archived from the original on 2014-12-23. Retrieved 2012-05-06.
- ↑ Age Data - Single Year Age Data - C13 Table (India/States/UTs ) Population Enumeration Data (Final Population) - 2011, Census of India, Ministry of Home Affairs, Government of India
- 1 2 Age Data - Single Year Age Data - C13 Table (India/States/UTs ) Population Enumeration Data (Final Population) - 2011, Census of India, Ministry of Home Affairs, Government of India