ਭੁਜੀਮੋਲ ਲਿਪੀ
 | ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਤਸਦੀਕ ਲਈ ਹੋਰ ਹਵਾਲੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। (April 2015) |
ਭੁਜੀਮੋਲ ਲਿਪੀ (ਜਾਂ ਭੁਜੀਮੋਲ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ: भुजिमोल ਜਾਂ भुजिंमोल) ਨੇਪਾਲ ਲਿਪੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਨੇਪਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਭੁਜੀਮੋਲ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰੁਕਤੀ
[ਸੋਧੋ]
ਭੁਜੀਮੋਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੱਖੀ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ", ਨੇਪਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ "ਭੁਜਿਨ", ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਹਾਊਸਫਲਾਈ", ਅਤੇ "ਮੋਲ", ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਿਰ"। "ਸਿਰ" ਹੌਰੀਜੈਂਟਲ ਲਾਈਨ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੁਜੀਮੋਲ ਇਸਦੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣ
[ਸੋਧੋ]
ਭੁਜੀਮੋਲ ਲਿਪੀ ਦੇ ਸਵਰ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਚਾਰਟ। ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ।
ਹਾਲੀਆ ਖੋਜਾਂ
[ਸੋਧੋ]2003 ਵਿੱਚ ਚਾਬਹਿਲ ਸਟੂਪ ਜਾਂ ਧੰਦੋ ਚੈਤਿਆ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚਾਬਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਟ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਇੱਟ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਅਤੇ ਭੁਜੀਮੋਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਸਨ : ਉੱਪਰਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਵਿੱਚ ਚਾ ਰੁ ਵਾ ਤੀ ਅਤੇ ਚਾ ਰੁ ਵਾ ਤੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੁਜੀਮੋਲ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਧਾਂਡੇ/ਹੇ ਤੂ ਪ੍ਰਾ ਭਾ । ਉੱਪਰਲੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਿਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਸਤਿਕ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਇੱਟ ਦਾ ਮਾਪ 35.5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ x 23 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ x 7 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰ 8.6 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਟ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। [1] [2]
ਕਠਮੰਡੂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਚਾਂਗੂ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਧੀ ਚਾਰੂਮਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "Renovation work may prove Indian emperor built Nepal monastery | ThingsAsian". thingsasian.com. Retrieved 2022-09-03.
- ↑ "Charumati: The Princess and the Stupa". ECS NEPAL (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2022-09-03.