ਭੂਚਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਭੂਚਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਧੁਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਖਾਰੇਪਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਧੁਨੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ 10,000 Hz ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੂਚਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ 500 ਤੋਂ ਘੱਟ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। Hz. ਘੱਟ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਧੁਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭੂਚਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਉੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੇਟਵੀਂ ਦੂਰੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2003 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ,[1] ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਰਚਿਆਂ,[2] ਐਡੀਜ਼,[3] ਥਰਮੋਹਾਲਿਨ ਪੌੜੀਆਂ,[4] ਗੰਧਲੀ ਪਰਤਾਂ[5] ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਮੀਥੇਨ ਸੀਪਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[6] ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗਤੀ[7] ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ।[8]

ਵਿਧੀ[ਸੋਧੋ]

ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਭੂਚਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੂਚਾਲ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਿੰਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਕਰਣ ਨੂੰ ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਯੰਤਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੀਮਰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਝ ਸੌ ਮੀਟਰ ਅਤੇ 10 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ km. ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਮਰ ਦੋਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਹਨ।

ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਰੈੱਸਡ ਹਵਾ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਚਾਰਜ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਵੱਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹਨਾਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਜਾਂ ਖਾਰਾਪਣ ਬਦਲਦਾ ਹੈ (ਇਹ ਸੀਮਾਵਾਂ ਥਰਮੋਹਾਲਾਈਨ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ)।[9] ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। 30 ਮਿੰਟ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ,[10][11] ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕੋ ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Holbrook, S. W; Páramo, P.; Pearse, S; Schmitt, R. W. (2003). "Thermohaline Fine Structure in an Oceanographic Front from Seismic Reflection Profiling". Science. 301 (5634): 821–824. Bibcode:2003Sci...301..821H. ISSN 0036-8075. PMID 12907798. doi:10.1126/science.1085116. 
  2. Nakamura, Y.; Noguchi, T.; Tsuji, T.; Itoh, S.; Niino, H.; Matsuoka, T. (2006). "Simultaneous seismic reflection and physical oceanographic observations of oceanic fine structure in the Kuroshio extension front". Geophysical Research Letters. 33 (23). Bibcode:2006GeoRL..3323605N. ISSN 0094-8276. doi:10.1029/2006GL027437. 
  3. Pinheiro, Luis Menezes; Song, Haibin; Ruddick, Barry; Dubert, Jesus; Ambar, Isabel; Mustafa, Kamran; Bezerra, Ronaldo (2010). "Detailed 2-D imaging of the Mediterranean outflow and meddies off W Iberia from multichannel seismic data". Journal of Marine Systems. 79 (1–2): 89–100. Bibcode:2010JMS....79...89P. ISSN 0924-7963. doi:10.1016/j.jmarsys.2009.07.004. 
  4. Fer, I.; Nandi, P.; Holbrook, W. S.; Schmitt, R. W.; Páramo, P. (2010). "Seismic imaging of a thermohaline staircase in the western tropical North Atlantic". Ocean Science. 6 (3): 621–631. Bibcode:2010OcSci...6..621F. ISSN 1812-0792. doi:10.5194/os-6-621-2010.  |hdl-access= requires |hdl= (help)
  5. Vsemirnova, E. A.; Hobbs, R. W.; Hosegood, P. (2012). "Mapping turbidity layers using seismic oceanography methods". Ocean Science. 8 (1): 11–18. Bibcode:2012OcSci...8...11V. ISSN 1812-0792. doi:10.5194/os-8-11-2012. 
  6. Jiang-Xin, CHEN; Hai-Bin, SONG; Yong-Xian, GUAN; Sheng-Xiong, YANG; Yang, BAI; Ming-Hui, GENG (2017). "A Preliminary Study of Submarine Cold Seeps by Seismic Oceanography Techniques". Chinese Journal of Geophysics. 60 (1): 117–129. ISSN 0898-9591. doi:10.1002/cjg2.30032. 
  7. Tang, Qunshu; Wang, Caixia; Wang, Dongxiao; Pawlowicz, Rich (2014). "Seismic, satellite and site observations of internal solitary waves in the NE South China Sea". Scientific Reports. 4 (1): 5374. Bibcode:2014NatSR...4E5374T. ISSN 2045-2322. PMC 4064323Freely accessible. PMID 24948180. doi:10.1038/srep05374. 
  8. Kubichek, Robert; Helfrich, L. Cody; Klymak, Jody M.; Lizarralde, Daniel; Schmitt, Raymond W.; Fer, Ilker; Holbrook, W. Steven (2013). "Estimating Oceanic Turbulence Dissipation from Seismic Images". Journal of Atmospheric and Oceanic Technology. 30 (8): 1767–1788. Bibcode:2013JAtOT..30.1767H. ISSN 0739-0572. doi:10.1175/JTECH-D-12-00140.1.  |hdl-access= requires |hdl= (help)
  9. Sallarès, V.; Biescas, B.; Buffett, G.; Carbonell, R.; Dañobeitia, J. J.; Pelegrí, J. L. (2009). "Relative contribution of temperature and salinity to ocean acoustic reflectivity". Geophysical Research Letters. 36. Bibcode:2009GeoRL..36.0D06S. ISSN 0094-8276. doi:10.1029/2009GL040187.  |hdl-access= requires |hdl= (help)
  10. Falder, Matthew; White, N. J.; Caulfield, C. P. (2016). "Seismic Imaging of Rapid Onset of Stratified Turbulence in the South Atlantic Ocean". Journal of Physical Oceanography. 46 (4): 1023–1044. Bibcode:2016JPO....46.1023F. ISSN 0022-3670. doi:10.1175/JPO-D-15-0140.1. 
  11. Dickinson, Alex; White, N. J.; Caulfield, C. P. (2017). "Spatial Variation of Diapycnal Diffusivity Estimated From Seismic Imaging of Internal Wave Field, Gulf of Mexico". Journal of Geophysical Research: Oceans. 122 (12): 9827–9854. Bibcode:2017JGRC..122.9827D. ISSN 2169-9275. doi:10.1002/2017JC013352.