ਮਨੀਲਾਲ ਨਾਗ
Manilal Nag | |
|---|---|
 | |
| ਜਾਣਕਾਰੀ | |
| ਜਨਮ | 16 ਅਗਸਤ 1939 Bankura, India |
| ਵੰਨਗੀ(ਆਂ) | Indian classical music |
| ਸਾਜ਼ | Sitar |
ਪੰਡਿਤ ਮਣੀਲਾਲ ਨਾਗ (ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1939) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਤਾਰ ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[1][2][3]
ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ
[ਸੋਧੋ]ਪੰਡਿਤ ਮਨੀ ਲਾਲ ਨਾਗ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਂਕੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੋਕੁਲ ਨਾਗ ਤੋਂ ਸਿਤਾਰ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1953 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸੰਗੀਤ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ,ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਮਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਤਬਲਾ ਵਜਾਇਆ।[4] ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1954 ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 1973 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1979 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਕਲਾ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਡੈਲੀਗੇਟ ਵਜੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਪੰਡਿਤ ਮਨੀਲ ਲਾਲ ਨਾਗ 2005 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਰਿਸਰਚ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਸਨ।[5]
ਮਣੀਲਾਲ ਨਾਗ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀ ਦੇ ਸਿਤਾਰਵਾਦਕ ਮੀਤਾ ਨਾਗ [ਡੀ] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।[de][6]
ਪੁਰਸਕਾਰ
[ਸੋਧੋ]ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਅਲਾਉਦੀਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਬੰਗ ਬਿਭੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਮਹਾਸਮਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ. ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ, ਡੋਵਰਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮਾਨ, ਪ੍ਰਚੀਨ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਚੰਡੀਗਡ਼੍ਹ ਤੋਂ ਕੋਸਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵਿਤਸਟਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
[ਸੋਧੋ]- ਰਾਗ ਜੋਗ, ਭੈਰਵੀ (ਰੇ ਸਪੀਗਲ, ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ 215)
- ਰਾਗ ਲਲਿਤ (ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ 213.
- ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ-ਰਾਗ ਸੂਹਾ ਕਾਹਨੜਾ (ਮਹਾਪੁਰੂਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਤਬਲਾਃ Koch World Music Library KICC 5111) ਕਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ (ਜਪਾਨ K30Y 5101) ।
- ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ-ਰਾਗਸ ਪੁਰੀਆ ਧਨਸ਼੍ਰੀ, ਰਾਗਸ਼੍ਰੀ (ਮਹਾਪੁਰੂਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਤਬਲਾਃ ਕੋਚ ਵਰਲਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕੇ. ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. 5112 ਕਿੰਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਕੇ30ਵਾਈ 519.
- ਰਾਗ ਦਰਬਾਰੀ ਕਨਾਡ਼ਾ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਾਫੀ (ਸੰਖਾ ਚੈਟਰਜੀ, ਤਬਲਾਃ ਦੁਨੀਆ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਐਫਵਾਈ 8025 (ਇਟਲੀ)
- ਜੁਗਲਬੰਦੀ, ਇੱਕ ਸ਼ੈਨਈ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰ ਜੋਡ਼ੀ। ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਹੁਸੈਨ ਖਾਨ ਸ਼ੈਨਈ, ਸੁਭੇਨ ਚੈਟਰਜੀ ਤਬਲਾ। ਰਾਗਾ ਦੇਸ਼ਃ ਰਾਇਮ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ RCD 9805
- ਸਿਤਾਰ ਅਤੇ ਸਹਨਾਈ-ਮਨੀਲਾਲ ਨਾਗ ਅਤੇ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ੈਨਈ, ਸੁਭੇਨ ਚੈਟਰਜੀ ਤਬਲਾ। ਮਾਰਵਾ, ਅਭੋਗੀ, ਆਨੰਦ ਕਲਿਆਣ, ਪੂਰਵੀ ਧੁਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬੀ. ਆਈ. ਐੱਸ. 115
- ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਵੀ ਜੀ ਜੋਗ ਵਾਇਲਿਨ, ਆਨੰਦ ਗੋਪਾਲ ਭੰਡੋਪਾਧਿਆਏ ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਸ਼ਿਆਮ ਕਲਿਆਣ, ਰਾਗ ਬਸੰਤ, ਰਾਗ ਬਿਹਾਰੀ। ਵਿਸਟਾ ਇੰਡੀਆ VIST 114770
- ਰਾਗ ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ (ਹੋਮ ਨਾਥ ਉਪਾਧਿਆਏ, ਤਬਲਾਃ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸੰਗੀਤ ਚੱਕਰ ਆਰ. ਐਸ. ਐਮ. ਸੀ.-18.
- ਰਾਗਸ ਜੋਗਕੌਂਸ, ਸਰਸਵਤੀ (ਸਾਬਿਰ ਖਾਨ, ਤਬਲਾਃ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਕੰਪਨੀ STCS 02B 6189.
- ਜਪਾਨ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ, 1985-ਰਾਗਸ ਪੁਰੀਆ ਕਲਿਆਣ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਪੀਲੂ, ਖਾਮਾਜ (ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਤਬਲਾਃ ਰਾਗ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ 103 [7]
- ਰਾਗਸ ਆਫ਼ ਡਾਨ, 2020 (ਸਮਰ ਸਾਹਾ, ਤਬਲਾ-ਰਾਗ ਬਿਲਾਸ਼ਕਾਨੀ ਟੋਡੀ, ਰਾਗ ਭੈਰਵੀਃ ਐਮਰੇਕ (ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਐਮਡੀ, ਯੂਐਸਏ) [8]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "Padma honours for Ajoy Chakraborty, Manilal Nag". The Times of India. 26 January 2020. Retrieved 26 January 2020.
- ↑ "Arun Jaitley, Sushma Swaraj, George Fernandes given Padma Vibhushan posthumously. Here's full list of Padma award recipients". The Economic Times. 26 January 2020. Retrieved 26 January 2020.
- ↑ "MINISTRY OF HOME AFFAIRS" (PDF). padmaawards.gov.in. Retrieved 25 January 2020.
- ↑ "Manilal Nag Biography, Songs, & Albums". AllMusic.
- ↑ ITC Sangeet Research Academy: Our Faculty Archived 2006-05-12 at the Wayback Machine..Accessed 1 July 2014
- ↑ "My Padma award is a recognition for the Bishnupur gharana: Pt Manilal Nag | Kolkata News". The Times of India.
- ↑ "Manilal Nag Discography".
- ↑ "Ragas Of Dawn".