ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼
ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Human Voice) ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਵੋਕਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਆਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਗਾਉਣਾ, ਹੱਸਣਾ, ਰੋਣਾ, ਗੁਣਗੁਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਚੀਕਣਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਧੁਨੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੋਕਲ ਫੋਲਡ (ਵੋਕਲ ਕੋਰਡ) ਮੁੱਖ ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਹਨ। (ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਸੇ ਆਮ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਧੁਨੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਕਲਿੱਕ, ਸੀਟੀ ਅਤੇ ਫੁਸਫੁਸਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।)
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫੇਫੜੇ, ਲੈਰੀਨਕਸ (ਆਵਾਜ਼ ਬਾਕਸ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੋਕਲ ਫੋਲਡ, ਅਤੇ ਆਰਟੀਕੁਲੇਟਰ। ਫੇਫੜਿਆਂ, "ਪੰਪ" ਨੂੰ ਵੋਕਲ ਫੋਲਡਾਂ ਨੂੰ ਵਾਈਬ੍ਰੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੋਕਲ ਫੋਲਡ (ਵੋਕਲ ਕੋਰਡ) ਫਿਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਈਬ੍ਰੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪਲਸਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਜੋ ਲੈਰੀਨਜੀਅਲ ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।[1] ਲੈਰੀਨਕਸ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵੋਕਲ ਫੋਲਡਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ 'ਵਧੀਆ-ਟਿਊਨ' ਪਿੱਚ ਅਤੇ ਟੋਨ ਲਈ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਰਟੀਕੁਲੇਟਰ (ਲੈਰੀਨਕਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੋਕਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਭ, ਤਾਲੂ, ਗੱਲ੍ਹ, ਬੁੱਲ੍ਹ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਲੈਰੀਨਕਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਫਿਲਟਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲੈਰੀਨਜੀਅਲ ਏਅਰਫਲੋ ਨਾਲ ਇੰਟਰੈਕਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਧੁਨੀ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਵੋਕਲ ਫੋਲਡ, ਆਰਟੀਕੁਲੇਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਧੁਨੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।[2][3][4] ਗੁੱਸਾ, ਹੈਰਾਨੀ, ਡਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਸੁਰ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,[5] ਅਤੇ ਇਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।[6][7][8] ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।[9]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "About the voice". Lionsvoiceclinic.umn.edu. Retrieved 2018-02-08.
- ↑ Stevens, K.N.(2000), Acoustic Phonetics, MIT Press, ISBN 0-262-69250-3, 978-0-262-69250-2
- ↑ Titze, I.R. (1994). Principles of Voice Production, Prentice Hall (currently published by NCVS.org), ISBN 978-0-13-717893-3.
- ↑ Titze, I. R. (2006). The Myoelatic Aerodynamic Theory of Phonation, Iowa City:National Center for Voice and Speech, 2006.
- ↑ Johar, Swati (22 December 2015). Emotion, Affect and Personality in Speech: The Bias of Language and Paralanguage. SpringerBriefs in Speech Technology. Springer. pp. 10, 12. ISBN 978-3-319-28047-9.
- ↑ Bachorowski, Jo-Anne (1999). "Vocal Expression and Perception of Emotions" (PDF). Current Directions in Psychological Science. 8 (2): 53–57. doi:10.1111/1467-8721.00013. S2CID 18785659. Archived (PDF) from the original on 2022-10-09.
- ↑ Smith, BL; Brown, BL; Strong, WJ; Rencher, AC (1975). "Effects of speech rate on personality perception". Language and Speech. 18 (2): 145–52. doi:10.1177/002383097501800203. PMID 1195957. S2CID 23498388.
- ↑ Williams, CE; Stevens, KN (1972). "Emotions and speech: some acoustical correlates". The Journal of the Acoustical Society of America. 52 (4): 1238–50. Bibcode:1972ASAJ...52.1238W. doi:10.1121/1.1913238. PMID 4638039.
- ↑ Titze, IR; Mapes, S; Story, B (1994). "Acoustics of the tenor high voice". The Journal of the Acoustical Society of America. 95 (2): 1133–42. Bibcode:1994ASAJ...95.1133T. doi:10.1121/1.408461. PMID 8132903.