ਮਹਾਤੀ ਰਾਗ
ਮਹਾਤੀ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ (ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨਾ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ ਜੋ ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[1] ਇਹ ਇੱਕ ਚਾਰ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾਂ ਰਾਗ ਹੈ (ਟੈਟਰੈਟੋਨੀਕ ਸਕੇਲ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ 72 ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਰਾਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 14 ਵੇਂ ਵਕੁਲਭਰਣਮ, 28 ਵੇਂ ਹਰਿਕਮਭੋਜੀ ਅਤੇ 34 ਵੇਂ ਮੇਲਕਾਰਤਾ ਰਾਗਾ ਵਾਗਧੀਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[2]
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਕੋਈ ਰਾਗ ਜਾਂ ਪੈਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਨ
[ਸੋਧੋ]
ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਕਲਿਆਣੀ ਇੱਕ ਸਮਰੂਪ ਰਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇ ਅਰੋਹ-ਅਵਰੋਹ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਮਾਨੇ) ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭਮ, ਮੱਧਮਮ ਅਤੇ ਧੈਵਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਅਰੋਹਣ-ਅਵਰੋਹਣ (ਚਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ) ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
- ਅਰੋਹਣ: ਸ ਗ3 ਪ ਨੀ 2 ਸੰ
- ਅਵਰੋਹਣਃ ਸੰ ਨੀ2 ਪ ਗ3 ਸ
ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰ ਸ਼ਡਜਮ, ਅੰਤਰ ਗੰਧਾਰਮ, ਪੰਚਮ, ਕੈਸ਼ੀਕੀ ਨਿਸ਼ਾਦਮ ਦੋਵੇਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਚਤੁਰਸਵਾਰ ਰਾਗ ਹੈ - ਚਤੁਰਸਵਾਰਾ ਰਾਗਮ
ਰਚਨਾਵਾਂ
[ਸੋਧੋ]ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸੰਗੀਤ ਰਚਨਾ
- ਮਹਾਨੀਆ ਮਧੁਰਾ - ਐਮ ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।[3]
ਬੰਦਿਸ਼ਾ
[ਸੋਧੋ]ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
- ਮਹਾਨੀਆ ਮਧੁਰਾ - ਐਮ ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।[4]
- ਅਧਿਸਯਾ ਰਾਗਮ (ਫ਼ਿਲਮ) - ਐਮ. ਐਸ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੇ ਜੇ ਯੇਸੂਦਾਸ ਦੁਆਰਾ 1975 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਪੂਰਵਾ ਰਾਗੰਗਲ ਲਈ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।
ਨੋਟ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "M Balamuralikrishna: The Ultimate Creative Genius" (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਅਮਰੀਕੀ)). 2021-07-06. Retrieved 2023-01-22.
- ↑ Scale 1169: Raga Mahathi (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), retrieved 2023-01-22
- ↑ Raga Mahati Mahaneeya Tala Roopakam (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), retrieved 2023-01-22
- ↑ Raga Mahati Mahaneeya Tala Roopakam (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ), retrieved 2023-01-22