ਮਿਕਲੋਸ ਰਾਦਨੋਤੇ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਮਿਕਲੋਸ ਰਾਦਨੋਤੇ
ਮਿਕਲੋਸ ਰਾਦਨੋਤੇ
ਜਨਮ ਮਿਕਲੋਸ ਗਲੈਤਰ
5 ਮਈ 1909(1909-05-05)
ਬੁਦਾਪੈਸਤ, ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ
ਮੌਤ ਨਵੰਬਰ 1944 (ਉਮਰ 36)
ਆਬਦਾ ਨੇੜੇ, ਹੰਗਰੀ
ਕੌਮੀਅਤ ਹੰਗਰੀਆਈ
ਕਿੱਤਾ ਕਵੀ

ਮਿਕਲੋਸ ਰਾਦਨੋਤੇ (ਜਨਮ ਨਾਮ ਮਿਕਲੋਸ ਗਲੈਤਰ; 5 ਮਈ 1909, ਬੁਦਾਪੈਸਤ, ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ — ਨਵੰਬਰ 1944 ਆਬਦਾ ਨੇੜੇ, ਹੰਗਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ) ਸੀ ਹੰਗਰੀਆਈ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੀ।

ਜੀਵਨੀ[ਸੋਧੋ]

ਮਿਕਲੋਸ ਗਲੈਤਰ ਬੁਦਾਪੈਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਪਾਰ ਕੰਪਨੀ ਬਰਿਕ ਐਂਡ ਗ੍ਰੋਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸੀ। ਮਿਕਸੋ ਗਲਾਟਰ ਬੂਡੈਪੇਸਟ ਵਿਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਪਾਰ ਕੰਪਨੀ ਬਰਿਕ ਐਂਡ ਗ੍ਰੋਜ਼ ਦੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸੀ. ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਆਸਟਰੀਆ-ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਰੋਇਲ ਹੰਗਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 13 ਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਆਰਟਰ ਫਿਨਲਿਪਟੋਵਰਸ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਉਸਦਾ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਮ੍ਰਿਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਡੇਜ਼ਸੋ ਗਰੋਸਜ਼ ਉਸ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮਾਲਿਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1921 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

ਰਾਦਨੋਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ 1927-28 ਤੱਕ ਲਿਬਰਿਕ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅੰਕਲ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਲਾਹ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1930 ਤੱਕ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਦਨੋਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਸਜ਼ੇਜਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਹੰਗਰੀਅਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 

1934 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਡਾਕਟਰਲ ਥੀਸਸ, 'ਮਾਰਗਟ ਕਫਕਾ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ' ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਰਾਦਨੋਵਿਸ (ਹੰਗਰੀਆਈ: ਰਾਦਨੋਤੇ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਰਾਦਨੋਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਅਗਸਤ 1935 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਿਆਰਮਟੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਹਾਊਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਧੀ, ਉਸਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਫੈਨੀ (1912-2014) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਮੰਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੇਔਲਾਦ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ 1935-36 ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਬੁਦਾਪੈਸਤ ਵਿਚ ਜ਼ਿਗਮੋਂਦ ਕੈਮਨੀ ਜਿਮਨੇਜੀਅਮ ਵਿਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਨੁਭਵ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। 

ਸਤੰਬਰ 1940 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਦਸੰਬਰ ਤਕ ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜੁਲਾਈ 1942 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1943 ਤਕ ਜਬਰੀ ਭਰਤੀ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। . 2 ਮਈ 1943 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਆਪਣਾ ਲਿਆ। ਮਈ 1944 ਵਿਚ, ਰਾਡੌਨੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਮਿਲਟਰੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਨੂੰ ਸਰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। 1943 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੰਗਰੀ-ਯਹੂਦੀ ਬੇਗਾਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬੋਰ ਦੀਆਂ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਯੁੱਧ ਉਦਯੋਗ ਦੇ 50% ਲੋੜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 

17 ਸਤੰਬਰ 1944 ਨੂੰ, ਮਿੱਤਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਟਰੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਦਨੋਤੇ ਨੂੰ ਲਗਪਗ 3,600 ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਕਪੋ ਦੇ ਕੈਂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੋਰ ਤੋਂ ਪੈਨਚੇਵੋ-ਗਲੋਗੋਂਜ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ੇਂਤਕਰਿਆਲੀਜ਼ਾਬਾਦਜਾ ਨੂੰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਜਬਰੀ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ। ਨਵੰਬਰ 1944 ਵਿਚ, ਹੰਗਰੀ ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ 20 ਹੋਰ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਕਰਨ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 6 ਤੋਂ 10 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2009 ਹੰਗਰੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਵੇਰਵੇਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ 4 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਜ਼ੇਂਤਕਰਿਆਲੀਜ਼ਾਬਾਦਜਾ ਤੋਂ ਅਬਦਾ ਤੱਕ ਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1 ਘੰਟਾ ਅਤੇ 30 ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਰਾਦਨੋਤੇ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸਹਿਤ ਕੇਰੇਪੇਸੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। 2013 ਵਿਚ ਅਬਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। [1][2][3][4][5][6][7][8]

ਗੈਲਰੀ [ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Online catalogue of the Exhibition, Hungarian Academy of Sciences; retrieved 17 January 2018.
  2. Zsuszanna Ozsváth, In the footsteps of Orpheus: the life and times of Miklós RadnótiIndiana University Press, Bloomington 2000;
  3. Biographical Dictionary of Central and Eastern Europe in the Twentieth Century, Taylor & Francis, New York 2015;
  4. Death Blows Overhead: The Last Transports from Hungary, November 1944, European Holocaust Research Infrastructure (EHRI); retrieved 17 January 2018.
  5. Article on Miklos Radnóti on the Website by the Poetry Foundation; retrieved 17 January 2018.
  6. Final Poem,Translation 1 on the Website The HyperTexts,Translation 2 on the Website by Hungarian Academy of Sciences; retrieved 17 January 2018.
  7. Grave of the spouses; retrieved 17 January 2018.
  8. The fate of the Radnóti statue in Abda, report on the Website Hungarian Spectrum, retrieved on 2018-01-19.