ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੋਂ
VSOP ਮਾਡਲ ਰਾਹੀਂ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ
  • Graphic shows variations in five orbital elements:      Axial tilt or obliquity (ε).      Eccentricity (e).      Longitude of perihelion (sin(ϖ)).      Precession index (e sin(ϖ))
  • Precession index and obliquity control insolation at each latitude:      Daily-average insolation at top of atmosphere on summer solstice () at 65° N
  • Ocean sediment and Antarctic ice strata record ancient sea levels and temperatures:      Benthic forams (57 widespread locations)       Vostok ice core (Antarctica)
  • Vertical gray line shows present (2000 CE)

ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਉੱਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਬੀਆਈ ਭੂ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਿਲੁਟਿਨ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜੇਮਜ਼ ਕਰੌਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਸਮਾਦੀ, ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਾਲਾਨਾ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਔਰਬਿਟਲ ਫੋਰਸਿੰਗ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। [1] [2]

ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ

[ਸੋਧੋ]

ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣਾ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਾ, ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।

ਧਰਤੀ ਦਾ ਔਰਬਿਟ ਲਗਭਗ ਗੋਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅੰਡਾਕਾਰ (ਇਸਦੀ ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਔਰਬਿਟ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਭਿੰਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਝੁਕਾਅ (ਇਸਦੀ ਤਿਰਛੀਤਾ ) ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝੁਕਾਅ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਥਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ( ਧੁਰੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਔਰਬਿਟ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ( apsidel precession )। ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਗੋਲੀ ਮੌਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਸੋਲਰ ਫੋਰਸਿੰਗ ( ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਫੋਰਸਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਨੇ 65° ਉੱਤਰ 'ਤੇ ਉਸ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਭੂਮੀ ਪੁੰਜ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਖੋਖਲੇ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵੇਦਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਥਰਮਲ ਜੜਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਔਸਤ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਫੋਰਸਿੰਗ ਕਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [3]

ਔਰਬਿਟਲ ਐਕਸਕੈਂਟ੍ਰਿਸਿਟੀ

[ਸੋਧੋ]
ਗੋਲਾਕਾਰ ਔਰਬਿਟ, ਕੋਈ ਵਿਕੇਦਰੀਕਰਣ ਨਹੀਂ
0.5 ਵਿਕੇਂਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਔਰਬਿਟ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਔਰਬਿਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਹੈ।

ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੰਧ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਮਾਦੀ ਇਸ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਾਪਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲਗਭਗ ਗੋਲਾਕਾਰ (ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਜ਼ੀਰੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਅੰਡਾਕਾਰ (ਪਿਛਲੇ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ 0.0679 ਸੀ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। [4] ਇਸਦਾ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਲਘੂਗਣਕ ਮੱਧਮਾਨ 0.0019 ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ 405,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ (±0.012 ਦੀ ਵਿਸਮਾਦੀ ਭਿੰਨਤਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 95,000-ਸਾਲ ਅਤੇ 124,000-ਸਾਲ ਚੱਕਰ [5] (400,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬੀਟ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਢਿੱਲੇ ਢੰਗ ਨਾਲ 100,000-ਸਾਲ ਚੱਕਰ (−0.03 ਤੋਂ +0.02 ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸਮਾਦੀ 0.0167 [5] ਹੈ ਅਤੇ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਔਰਬਿਟਲ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦਾ ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਰਟਰਬੇਸ਼ਨ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਔਰਬਿਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਔਰਬਿਟਲ ਪੀਰੀਅਡ (ਇੱਕ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ) ਵੀ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [6] ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰੀਹੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨੋਡਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। [4]

ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

[ਸੋਧੋ]

ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੰਧ ਹੋਰ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਰਧ-ਛੋਟਾ ਧੁਰਾ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ( ਪੇਰੀਹੇਲੀਅਨ ) ਵਿੱਚ ਸਾਪੇਖਿਕ ਵਾਧਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ( ਐਫੇਲੀਅਨ ) 'ਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਵਿਸਮਾਦੀਕਤਾ ਦੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਔਰਬਿਟਲ ਵਿਸਮਾਦੀਕਤਾ ਲਈ, ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਲਗਭਗ 6.8% ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 3.4% ( 5.1 million km or 3.2 million mi or 0.034 au ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ).

ਨਜਦੀਕਤਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 3 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੁਰਾਡਾ 4 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਔਰਬਿਟ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਲੱਖਣ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਐਪੇਲੀਅਨ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 23% ਵੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇੰਨੀ ਛੋਟੀ ਹੈ (ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਸ ਸਮੇਂ) ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਮੌਸਮੀ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਕਾਰਕ ਹੈ, ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੂਮੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਪੇਖਿਕ ਆਸਾਨੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ। [7]

ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

[ਸੋਧੋ]
ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ [8]
ਸਾਲ ਉੱਤਰੀ



ਅਰਧ-ਗੋਲਾ 		ਦੱਖਣੀ



ਅਰਧ-ਗੋਲਾ 		ਮਿਤੀ ( UTC ) ਸੀਜ਼ਨ



ਮਿਆਦ
2005 ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ 21 ਦਸੰਬਰ 2005 18:35 88.99 ਦਿਨ
2006 ਬਸੰਤ ਸਮਰਾਤ ਪਤਝੜ ਸਮਰਾਤ 20 ਮਾਰਚ 2006 18:26 92.75 ਦਿਨ
2006 ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ 21 ਜੂਨ 2006 12:26 93.65 ਦਿਨ
2006 ਪਤਝੜ ਸਮਰਾਤ ਬਸੰਤ ਸਮਰਾਤ 23 ਸਤੰਬਰ 2006 4:03 89.85 ਦਿਨ
2006 ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ 22 ਦਸੰਬਰ 2006 0:22 88.99 ਦਿਨ
2007 ਬਸੰਤ ਸਮਰਾਤ ਪਤਝੜ ਸਮਰਾਤ 21 ਮਾਰਚ 2007 0:07 92.75 ਦਿਨ
2007 ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ 21 ਜੂਨ 2007 18:06 93.66 ਦਿਨ
2007 ਪਤਝੜ ਸਮਰਾਤ ਬਸੰਤ ਸਮਰਾਤ 23 ਸਤੰਬਰ 2007 9:51 89.85 ਦਿਨ
2007 ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ 22 ਦਸੰਬਰ 2007 06:08

ਰੁੱਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਦੇ ਚਾਰਹਿਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਸੰਕ੍ਰਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸਮਭੂਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੇਪਲਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਰਾਬਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਪੰਧ ਵੇਗ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਅਪੇਲੀਅਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਪੇਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। [9] ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 3 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵੇਗ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਨਾਲੋਂ 4.66 ਦਿਨ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਪਤਝੜ ਨਾਲੋਂ 2.9 ਦਿਨ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। [9] ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਲਟ ਹੈ, ਸਰਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲੋਂ 4.66 ਦਿਨ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਬਸੰਤ ਨਾਲੋਂ 2.9 ਦਿਨ ਲੰਬੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਪੰਧ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੰਧ ਘੱਟ ਪੰਧ (ਲਗਭਗ ਗੋਲਾਕਾਰ) ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। [9]

ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ (ਡੋਲਣਤਾ)

[ਸੋਧੋ]
ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਿਰਛੇਪਣ ਦੀ 22.1–24.5° ਰੇਂਜ।

ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਕੋਣ, ਔਰਬਿਟਲ ਪਲੇਨ ( ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਿਰਛੀਤਾ) ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 41,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, 22.1° ਅਤੇ 24.5° ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਝੁਕਾਅ 23.446° ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਹੈ। ਝੁਕਾਅ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 8,700 BCE ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ, ਹੋਲੋਸੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਘਟਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲ 11,800 CE ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਆਪਣੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। [9] ਵਧਿਆ ਝੁਕਾਅ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਐਪਲੀਟਿਊਡ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਵਧਿਆ ਝੁਕਾਅ ਉੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁੱਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। [9]

ਝੁਕਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਹਲਕੇ ਮੌਸਮਾਂ (ਗਰਮ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ। [9] ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਉੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਝੁਕਾਅ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਦੋ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ (ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੰਢੇ ਜਲਵਾਯੂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ: 1) ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਗਰਮੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2) ਉੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਘੱਟ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਜੋ ਪਿਛਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ)। [9]

ਧੁਰੀ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ

[ਸੋਧੋ]
ਧੁਰੀ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਤੀਕਰਮੀ ਗਤੀ।

ਧੁਰੀ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਸਥਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੁਝਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 25,700 ਸਾਲ ਹੈ। ਸਮਭੂਮੀ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੋਲਾਰਿਸ ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜਵਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਪੇਰੀਹੇਲੀਅਨ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਵਾਲੇ ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੱਖਣੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮੀ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੇ ਕਿਰਨੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਭਿੰਨਤਾ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੋ ਕਾਰਕ ਸਾਲ ਦੇ ਉਲਟ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ: ਉੱਤਰ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਤਿ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲਗਭਗ 13,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਅਤੇ ਔਰਬਿਟਲ ਐਕਸੈਂਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੇ। ਧੁਰੀ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਦੇ ਕਿਰਨੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਤਿ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪੇਲੀਅਨ ਅਤੇ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਸਮਭੂਮੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਐਕਸੈਂਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ

[ਸੋਧੋ]
ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅੰਡਾਕਾਰ (ਅੰਡਾਕਾਰ) ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ (ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੈਸ਼ਨ)। ਇਸ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੀ ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਦਰ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲਈ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਔਰਬਿਟਲ ਅੰਡਾਕਾਰ ਖੁਦ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨਿਯਮਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸਥਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਪੇਖਕ ਲਗਭਗ 112,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। [10] ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮਤਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਾਪੇਖਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਔਰਬਿਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਛੋਟੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੁੱਧ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। [11]

ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ 25,700-ਸਾਲ ਦੇ ਧੁਰੀ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ( ਉੱਪਰ ਦੇਖੋ) ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਸਕੇ। ਅਪਸੀਡਲ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 21,000 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਛੋਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤ (1965) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ 300,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਮੁੱਲ 23,000 ਸਾਲ ਸੀ, ਜੋ 20,800 ਅਤੇ 29,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [10]

ਰੁੱਤਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ( ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਇਕਸਾਰ ਗਤੀ ( ਉੱਪਰ ਦੇਖੋ) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਰਦੀਆਂ ਪੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਪਸਾਈਡ (ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ) ਸਮਭੂਮੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਲੰਬਾਈ ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕ੍ਰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

ਔਰਬਿਟਲ ਝੁਕਾਅ

[ਸੋਧੋ]

ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਧ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਗਤੀ ਨੂੰ "ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਵਸਥਾ" ਜਾਂ "ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਵਸਥਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਟੱਲ ਤਲ (ਉਹ ਤਲ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਕੋਣੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ - ਲਗਭਗ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਪੰਧ ਤਲ) ਦੇ ਸਾਪੇਖਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਝੁਕਾਅ 1.57° ਹੈ। [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ</span> ] ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਦੇ ਸਾਪੇਖਿਕ, ਲਗਭਗ 70,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਧ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਟੱਲ ਸਮਤਲ ਦੇ ਸਾਪੇਖਿਕ, ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਆਦ 100,000-ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਸਮਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਮਿਆਦ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ 100,000-ਸਾਲ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। [12]

ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ

[ਸੋਧੋ]
ਟੈਬਰਨਾਸ ਮਾਰੂਥਲ, ਸਪੇਨ: ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਲਛਟ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਪਿਛਲੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਸੀਜਨ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਬਰਫ਼ ਬਣਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਲੋਬਲ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਹਨ। ਇਸ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [13] ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਗੋਲੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾਵਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜੋਸਫ਼ ਅਧੇਮਰ, ਜੇਮਜ਼ ਕਰੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, [14] [15] ਅਤੇ ਹੇਜ਼, ਇਮਬਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਕਲਟਨ [16] ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੇਪਰ ਭੌਤਿਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1,700 ft (520 m) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਲਵਾਯੂ ਰਿਕਾਰਡ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਕੋਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਪੈਟਰਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਊ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੋਰ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 215 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। [17]

100,000 ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਕ

[ਸੋਧੋ]

ਸਾਰੇ ਔਰਬਿਟਲ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਟੇਢੇਪਣ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਉੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਬਰਫ਼ ਯੁੱਗ ਲਈ 41,000-ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ। [18] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਦੀ ਖੋਜ [16] [19] [20] ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਟਰਨਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਯੁੱਗ ਚੱਕਰ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ 'ਤੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸਮਾਦੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਤਰ ਲਈ ਕਈ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਮੋਡੂਲੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੀਡਬੈਕ ( ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਡਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 100,000-ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। [21] [22] ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਟੋਚੈਸਟਿਕ ਰੈਜ਼ੋਨੈਂਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। [23]

ਬ੍ਰਾਊਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੰਗ-ਯੂਨ ਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਸੇਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੋਖਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਪ੍ਰੇਸੇਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਐਕਸੈਂਟਰਿਟੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ 21,000-ਸਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲੋਂ 100,000-ਸਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ।" [24] [25] ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਐਕਸੈਂਟਰਿਟੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। [26]

ਪਰਿਵਰਤਨ ਬਦਲਾਅ

[ਸੋਧੋ]
ਚੱਕਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲਛਟ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਕਰ।
ਵੋਸਟੋਕ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 420,000 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਆਈਸ ਕੋਰ ਡੇਟਾ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹਾਲੀਆ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ।

1–3 ਤੋਂ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਲਵਾਯੂ ਚੱਕਰ 41,000-ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਤਿਰਛੇਪਣ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਿਡ-ਪਲਾਈਸਟੋਸੀਨ ਪਰਿਵਰਤਨ (MPT) 100,000-ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਵਿਸਮਾਦੀਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਿੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਬਦਲਿਆ ਸੀ। [27] MPT ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਘਟਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਰੈਗੋਲਿਥ ਨੂੰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। [28]

ਅਣਵੰਡੇ ਪੀਕ ਵੇਰੀਐਂਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ

[ਸੋਧੋ]

ਪਿਛਲੇ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਲਵਾਯੂ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਵਿਸਮਾਦੀ ਵਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਵਿਸਮਾਦੀ ਵਿੱਚ 95,000 ਅਤੇ 125,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਚੱਕਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡ ਇਹਨਾਂ ਸਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਸਿਰਫ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਵਿਸਮਾਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਅਨ ਐਲਮ ਸ਼ੈਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡ੍ਰਿਲ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਵੇਂ ਪੜਾਅ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

[ਸੋਧੋ]

ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੋਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਈਸੋਟੋਪ ਪੜਾਅ 5 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅੰਤਰ-ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਅੰਤਰਾਲ 130,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੂਰਜੀ ਬਲ ਤੋਂ 10,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ। (ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।) [29]

ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ

[ਸੋਧੋ]
ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, 65° ਉੱਤਰ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ 'ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ। ਹਰਾ ਵਕਰ ਵਿਸਮਾਦੀ e ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 0 'ਤੇ ਸੈੱਟ ਹੈ। ਲਾਲ ਵਕਰ e ਦੇ ਅਸਲ (ਅਨੁਮਾਨਿਤ) ਮੁੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨੀਲਾ ਬਿੰਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀਆਂ (2000 CE) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਬਿਟਲ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹਨ, [30] ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਜੋ ਔਰਬਿਟਲ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ: ਉਹ ਵਿਧੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਔਰਬਿਟਲ ਫੋਰਸਿੰਗ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੈਰ-ਔਰਬਿਟਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ [31] [32] [33] )।

ਇੰਬਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਕਸਰ-ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ 1980 ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਮਾਡਲ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੂਲਿੰਗ ਰੁਝਾਨ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 6,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਗਲੇ 23,000 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ". ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਮ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 65 ° N ਤੇ ਸੋਲਰ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 6,500 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 460 W·m−2 ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 16,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ (450 W·m·2′) ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ।[34][35][36] ਅਗਲੇ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੱਟ ਵਿਕੇਂਦਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤਿਰਛੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਹਾਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ 50,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਘਟਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ.[37][38] 

ਹੋਰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪਿੰਡ

[ਸੋਧੋ]

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ

[ਸੋਧੋ]

1972 ਤੋਂ, ਕਿਆਸਅਰਾਈਆਂ ਨੇ ਧਰੁਵੀ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਹਨੇਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਜਲਵਾਯੂ ਫੋਰਸਿੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 2002 ਵਿੱਚ, ਲਾਸਕਾ, ਲੇਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਮਸਟਰਡ ਨੇ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਬਰਫ਼-ਪਰਤ ਦੀ ਚਮਕ ਦਿਖਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਲੇਓਕਲਾਈਮੇਟ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 51 ਸਾਲ ਸੀ, ਤਿਰਛਤਾ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 120 ਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸਮਾਦੀ ਦੀ ਮਿਆਦ 95 ਅਤੇ 99 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ, ਹੈੱਡ, ਮਸਟਰਡ, ਕ੍ਰੇਸਲਾਵਸਕੀ, ਮਿਲਿਕੇਨ ਅਤੇ ਮਾਰਚੈਂਟ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਪਿਛਲੇ 400 ਸਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਹਿਸ਼ਤਾਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ 400 ਅਤੇ 2100 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹਿਸ਼ਤਾਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਤਿਰਛਤਾ 30° ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ। ਇਸ ਅਤਿਅੰਤ ਟੇਢੇਪਣ 'ਤੇ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਟੇਢੇਪਣ ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਆਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [39] [40] ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਔਰਬਿਟਲ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਫੂਰੀਅਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, 128 ਸਾਲ ਦੀ ਟੇਢੇਪਣ ਅਵਧੀ ਅਤੇ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਸੇਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਅਵਧੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। [41] [42]

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਤਿਰਛੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਚੰਦਰਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 10 ਤੋਂ 70 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਧਰੁਵੀ ਟੋਪੀਆਂ ਦੀ ਹੱਦ, ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਮਝਾਏਗਾ। [43] [44]

ਬਾਹਰੀ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ

[ਸੋਧੋ]

ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਟਾਈਟਨ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਗਭਗ 60,000 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੀਥੇਨ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੈਪਚਿਊਨ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਟ੍ਰਾਈਟਨ ਵਿੱਚ ਟਾਈਟਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਠੋਸ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। [45]

ਐਕਸੋਪਲੈਨੇਟਸ

[ਸੋਧੋ]

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਤਿਅੰਤ ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਟੇਢਾਪਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ-ਅਧਾਰਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਜਿਹੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੀਵਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਗੇ। [46] ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਟੇਢਾਪਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਹੈ, 1.5 ਤੋਂ 4.5 ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਅਰਬ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਿਰਛਤਾ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰੁਵ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਿੱਧੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। [47]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

[ਸੋਧੋ]
  • Cenomanian-Turonian boundary event § Milankovitch cycles
  • Supercontinent § Milankovitch cycles

ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  2. ↑ Edwards, Kevin J. (2022). "'The most remarkable man': James Croll, Quaternary scientist". Journal of Quaternary Science (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 37 (3): 400–419. Bibcode:2022JQS....37..400E. doi:10.1002/jqs.3420. ISSN 0267-8179. {{cite journal}}: |hdl-access= requires |hdl= (help)
  3. ↑ Michon Scott (24 April 2006). "Earth's Big Heat Bucket". NASA Earth Observatory.
  4. ↑ 4.0 4.1 "La2010: A New Orbital Solution for the Long-term Motion of the Earth" (PDF). Astronomy & Astrophysics. 532 (A889): A89. 2011. arXiv:1103.1084. Bibcode:2011A&A...532A..89L. doi:10.1051/0004-6361/201116836. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help) See specifically the downloadable data file. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "Laskar2010" defined multiple times with different content
  5. ↑ 5.0 5.1 ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named auto
  6. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  7. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  8. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  9. ↑ 9.0 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 Buis, Alan; Jet Propulsion Laboratory (27 February 2020). "Milankovitch (Orbital) Cycles and Their Role in Earth's Climate". climate.nasa.gov. NASA. Retrieved 10 May 2021. Over the last million years, it has varied between 22.1 and 24.5 degrees. ... The greater Earth's axial tilt angle, the more extreme our seasons are .... Larger tilt angles favor periods of deglaciation (the melting and retreat of glaciers and ice sheets). These effects aren't uniform globally – higher latitudes receive a larger change in total solar radiation than areas closer to the equator. ... Earth's axis is currently tilted 23.4 degrees, ... As ice cover increases, it reflects more of the Sun's energy back into space, promoting even further cooling. Note: See Axial tilt. Zero obliquity results in minimum (zero) continuous insolation at the poles and maximum continuous insolation at the equator. Any increase of obliquity (to 90 degrees) causes seasonal increase of insolation at the poles and causes decrease of insolation at the equator on any day of the year except an equinox. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "NASABBuis2021" defined multiple times with different content
  10. ↑ 10.0 10.1 "On the Precession as a Cause of Pleistocene Variations of the Atlantic Ocean Water Temperatures". Geophysical Journal International. 11 (3): 323–336. 1966. Bibcode:1966GeoJ...11..323V. doi:10.1111/j.1365-246X.1966.tb03086.x. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help) Note: The reader may question the number and precision of the periods which the author reports in this early paper. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "Heuvel" defined multiple times with different content
  11. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  12. ↑ "Spectrum of 100-kyr glacial cycle: orbital inclination, not eccentricity". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 94 (16): 8329–34. August 1997. Bibcode:1997PNAS...94.8329M. doi:10.1073/pnas.94.16.8329. PMC 33747. PMID 11607741. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  13. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  14. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  15. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  16. ↑ 16.0 16.1 "Variations in the Earth's Orbit: Pacemaker of the Ice Ages". Science. 194 (4270): 1121–32. December 1976. Bibcode:1976Sci...194.1121H. doi:10.1126/science.194.4270.1121. PMID D. Hays James D. Hays. {{cite journal}}: Check |pmid= value (help); Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help) ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; name "Hays1976" defined multiple times with different content
  17. ↑ Edwards, Kevin J. (2022). "'The most remarkable man': James Croll, Quaternary scientist". Journal of Quaternary Science (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 37 (3): 400–419. Bibcode:2022JQS....37..400E. doi:10.1002/jqs.3420. ISSN 0267-8179. {{cite journal}}: |hdl-access= requires |hdl= (help)
  18. ↑ . Belgrade. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help); see also "Astronomical Theory of Climate Change".
  19. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  20. ↑ Edwards, Kevin J. (2022). "'The most remarkable man': James Croll, Quaternary scientist". Journal of Quaternary Science (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 37 (3): 400–419. Bibcode:2022JQS....37..400E. doi:10.1002/jqs.3420. ISSN 0267-8179. {{cite journal}}: |hdl-access= requires |hdl= (help)
  21. ↑ "Cryothermodynamics: the chaotic dynamics of paleoclimate". Physica D. 77 (1–3): 130–159. 1994. Bibcode:1994PhyD...77..130G. doi:10.1016/0167-2789(94)90131-7. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  22. ↑ "Sea ice as the glacial cycles' climate switch: Role of seasonal and orbital forcing". Paleoceanography. 15 (6): 605–615. 2000. Bibcode:2000PalOc..15..605G. doi:10.1029/1999PA000461. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  23. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  24. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  25. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  26. ↑ "Quantitative estimate of the Milankovitch-forced contribution to observed Quaternary climate change". Quaternary Science Reviews. 23 (9–10): 1001–12. 2004. Bibcode:2004QSRv...23.1001W. doi:10.1016/j.quascirev.2004.02.014. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  27. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  28. ↑ "Mid-Pleistocene transition in glacial cycles explained by declining CO2 and regolith removal". Science Advances. 5 (4). April 2019. Bibcode:2019SciA....5.7337W. doi:10.1126/sciadv.aav7337. PMC 6447376. PMID 30949580. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  29. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  30. ↑ "Successive Refinements in Long-Term Integrations of Planetary Orbits". The Astrophysical Journal. 592 (1): 620–630. 2003. Bibcode:2003ApJ...592..620V. doi:10.1086/375560. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  31. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  32. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  33. ↑ Edwards, Kevin J. (2022). "'The most remarkable man': James Croll, Quaternary scientist". Journal of Quaternary Science (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 37 (3): 400–419. Bibcode:2022JQS....37..400E. doi:10.1002/jqs.3420. ISSN 0267-8179. {{cite journal}}: |hdl-access= requires |hdl= (help)
  34. ↑ "Modeling the climatic response to orbital variations". Science. 207 (4434): 943–53. February 1980. Bibcode:1980Sci...207..943I. doi:10.1126/science.207.4434.943. PMID 17830447. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  35. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  36. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  37. ↑ "Climate. An exceptionally long interglacial ahead?". Science. 297 (5585): 1287–8. August 2002. doi:10.1126/science.1076120. PMID 12193773. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  38. ↑ Edwards, Kevin J. (2022). "'The most remarkable man': James Croll, Quaternary scientist". Journal of Quaternary Science (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 37 (3): 400–419. Bibcode:2022JQS....37..400E. doi:10.1002/jqs.3420. ISSN 0267-8179. {{cite journal}}: |hdl-access= requires |hdl= (help)
  39. ↑ "Orbital forcing of the martian polar layered deposits" (PDF). Nature. 419 (6905): 375–7. September 2002. Bibcode:2002Natur.419..375L. doi:10.1038/nature01066. PMID 12353029. Archived from the original (PDF) on 19 July 2011. Retrieved 11 December 2020. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  40. ↑ "Recent ice ages on Mars" (PDF). Nature. 426 (6968): 797–802. December 2003. Bibcode:2003Natur.426..797H. doi:10.1038/nature02114. PMID 14685228. Archived from the original (PDF) on 15 April 2021. Retrieved 11 December 2020. {{cite journal}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)
  41. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  42. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  43. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  44. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  45. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
  46. ↑ Kerr, Richard A. (14 July 1978). "Climate Control: How Large a Role for Orbital Variations?". Science. 201 (4351): 144–146. Bibcode:1978Sci...201..144K. doi:10.1126/science.201.4351.144. JSTOR 1746691. PMID 17801827. Retrieved 29 July 2022.
  47. ↑ Buis, Alan (27 February 2020). "Why Milankovitch (Orbital) Cycles Can't Explain Earth's Current Warming". NASA. Retrieved 29 July 2022.
"https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ_ਚੱਕਰ&oldid=829056" ਤੋਂ ਲਿਆ