ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ
Mukesh Ambani.jpg
ਜਨਮ(1957-04-19)19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1957
ਅਦਨ, ਯਮਨ[1][2]
ਰਿਹਾਇਸ਼ਮੁੰਬਈ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਭਾਰਤੀ
ਅਲਮਾ ਮਾਤਰਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਪੇਸ਼ਾਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਐ੍ਮ ਡੀ
ਕਮਾਈ 45.1 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ[3] (2018)
ਸਾਥੀਨੀਤਾ ਅੰਬਾਨੀ
ਬੱਚੇਆਕਾਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ
ਅਨੰਤ
ਇਸ਼ਾ ਅੰਬਾਨੀ[4]
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ(s)ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ
ਕੋਲਿਕਾਬੇਨ ਅੰਬਾਨੀ
ਸੰਬੰਧੀਅਨਿਲ ਅੰਬਾਨੀ (ਭਰਾ)
ਵੈੱਬਸਾਈਟMukesh Ambani

ਮੁਕੇਸ਼ ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ (ਗੁਜਰਾਤੀ - મુકેશ ધીરુભાઈ અંબાણી;ਜਨਮ 19 ਅਪਰੈਲ 1957) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰ ਜਗਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਲਾਇੰਸ ਓਦਯੋਗ ਦਾ ਚੇਅਰਮੇਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 500 ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋ ਕੀਮਤੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਕੋਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ 44.7% ਸ਼ੇਅਰ ਹਨ। ਇਹ ਧੀਰੂ ਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਲੜਕਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ।

ਜਨਵਰੀ 2018 ਤਕ, ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨੂੰ 43.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਫੋਰਬਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 18 ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਫੋਰਬਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ[5]। ਰਿਲਾਇੰਸ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ, ਫੋਰਬਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਖੇਡ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅੰਟਿਲਿਆ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਹੈ[6]। ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਰੂਨ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2015 ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ[7]

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਮੁਕੇਸ਼ ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1957 ਨੂੰ ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਕੀਲਾਬੇਨ ਅੰਬਾਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਅਨਿਲ ਅੰਬਾਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ, ਦੀਪਤੀ ਸੈਲਗੰਕਾਰ ਅਤੇ ਨੀਨਾ ਕੋਠਾਰੀ ਹਨ। ਅੰਬਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ 1970 ਤੱਕ ਭੂਲੇਸ਼ਵਰ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਇੱਕ ਆਮ ਬੈੱਡਰੂਮ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।[8] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧੀਰੂਭਾਈ ਨੇ ਕੋਲਾਬਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 14 ਮੰਜ਼ਲ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਬਲਾਕ 'ਸੀ ਵਿੰਡ' ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਤਕ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਜ਼ਲਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।[9] ਉਸਨੇ ਪੇਡਾਰ ਰੋਡ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹਿੱਲ ਗ੍ਰੇਜ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਬੀ.ਈ. ਡਿਗਰੀ, ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੈਮੀਕਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਯੂਡੀਸੀਟੀ), ਮਟੂੰਗਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।[10] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁਕੇਸ਼ ਨੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਐਮ ਬੀ ਏ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਿਲਾਇੰਸ ਅਜੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਉਦਯੋਗ ਸੀ।[11]

ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਰੀਅਰ[ਸੋਧੋ]

1980 ਵਿਚ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੀਐਫਆਈ (ਪੋਲੀਐਟ੍ਰਟਰ ਫਿਲਾਮੈਂਟ ਯਾਰਨ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਖ੍ਹੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਟਾਟਾ, ਬਿਰਲਾਸ ਅਤੇ 43 ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਧੀਰੂਭਾਈ ਅੰਬਾਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੀਐਫਆਈ ਨਿਰਮਾਣ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਇਸੰਸ ਮਿਲ ਗਿਆ।[12] ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਉਣ ਲਈ ਧੀਰੂਭਾਈ ਨੇ ਸਟੇਨਫੋਰਡ ਤੋਂ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਮੁਕੇਸ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਰਿਲਾਇੰਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਲਿਸੀਅਰ ਫਾਈਬਰਜ਼ ਤੱਕ ਅਤੇ ਅੱਗੇ 1981 ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇਨਫੋਕੌਮ ਲਿਮਿਟੇਡ (ਹੁਣ ਰਿਲਾਇੰਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ[13]। ਅੰਬਾਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਾਮਨਗਰ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ 660,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (33 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ) ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ[14]। ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿਚ ਅੰਬਾਨੀ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪੰਜਾਬ ਸੰਮੇਲਨ' ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 4 ਜੀ ਨੈਟਵਰਕ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈੱਲ ਨਾਲ "ਸਹਿਯੋਗੀ ਉੱਦਮ" ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।[15]

18 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੀ 40 ਵੀਂ ਏ.ਜੀ.ਐਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿਚ 1.8 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ 2015 ਵਿਚ 4 ਜੀ ਬਰਾਡਬੈਂਡ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਵੇਗਾ[16]। ਫਰਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ, ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਜਿਓ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ 4 ਜੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਰਿਲਾਇੰਸ ਲਾਈਫ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਰੀ ਵਾਲਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸੀ[17]। ਫਰਵਰੀ 2018 ਤੱਕ, ਬਲੂਮਬਰਗ ਦੇ "ਰੌਬਿਨ ਹੁੱਡ ਇੰਡੈਕਸ" ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਅੰਬਾਨੀ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਦੌਲਤ ਭਾਰਤੀ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 20 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੀ।[18]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Nolan, Jeannette. "Mukesh Ambani". Encyclopaedia Britannica. Retrieved 7 October 2013. 
  2. "The Rediff Business Interview/ Mukesh Ambani". Rediff.com. 17 June 1998. Retrieved 22 Aug 2013. 
  3. "Billionaire Mukesh Ambani topples Jack Ma as Asia's richest person" (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Real Time Net Worth. Online. Retrieved Jul 13, 2018. 
  4. "NY Times pics on Mukesh Ambani". The New York Times. India. 15 June 2008. Retrieved 22 Aug 2013. 
  5. https://www.forbes.com/powerful-people/list/#tab:overall
  6. https://www.theage.com.au/lifestyle/indias-richest-man-builds-worlds-first-billiondollar-home-20101015-16mrg.html%7Caccessdate=15 October 2010}}
  7. https://qz.com/321114/indias-biggest-philanthropist-is-seven-times-more-generous-than-the-next/%7Caccessdate=18 May 2016|
  8. "Reliance didn't grow on permit raj: Anil Ambani". Rediff.com. 11 May 2002. Retrieved 28 October 2010. 
  9. Yardley, Jim (28 October 2010). "Soaring Above India's Poverty, a 27-Story Home". The New York Times. 
  10. "Mukesh Ambani on his childhood, youth". Mukesh Ambani on his childhood, youth. Rediff.com. Retrieved 5 October 2011. 
  11. "Always invest in businesses of the future and in talent". Rediff Business – Interview with Mukesh Ambani, 2007. Rediff.com. Retrieved 17 October 2011. 
  12. "Reliance Industries – Company Profile". Reliance Industries Ltd. – Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on Reliance Industries Ltd. Read more: Reliance Industries Ltd. – Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on Reliance Industries Ltd. - Reference for Business. Advameg Inc. Retrieved 17 October 2011. 
  13. "Reliance Infocomm Ushers a Digital Revolution in India". Press Release by Reliance Infocomm. Reliance Communications. 27 December 2002. Retrieved 22 August 2013. 
  14. "Mukesh Ambani :: Reliance Group :: Reliance Petroleum Limited :: Reliance Industries". RIL. Retrieved 18 February 2010. 
  15. "Mukesh Ambani hints at venture between Reliance Industries and Bharti Airtel". The Indian Express. 9 December 2013. 
  16. "Reliance 4G services to be launched in 2015: Mukesh Ambani". ABP Live. 18 June 2014. 
  17. Gloria Singh, Surbhi (May 14, 2016). "Mukesh Ambani's Reliance Jio Infocomm's LYF mobile: A whopping $1 billion brand?". The Financial Express. Retrieved July 14, 2016. 
  18. Strauss, Marine; Lu, Wei (11 February 2018). "What If the World's Richest Paid for Government Spending?". Bloomberg Politics. Retrieved 14 February 2018.