ਮੈਸੂਰ ਅਗਰਬੱਤੀ
ਮੈਸੂਰ ਅਗਰਬਤੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Mysore Agarbathi) ਇੱਕ ਤੀਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਧੂਫ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਧੂਫ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਟੈਗ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ।[1]
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਧੂਪ - ਡੰਡੀਆਂ ਬਣਾਉਣਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 'ਅਗਰਬੱਤੀ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਉਦਯੋਗ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਊਡਾਬਾਥੀ (ਧੁੱਪ ਉਡਾਉਣ) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੌਖੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਸੀ ਜੋ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਗਿਜੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ 'ਤੇ ਰੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਮੁੱਖ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਧੂਪ-ਸਟਿਕਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ।[2] ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵੈਂਬਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਸਟਿਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।[1]
ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
[ਸੋਧੋ]ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਫੁੱਲ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ, ਛਿੱਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਕੋਲੇ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕ ਪੀਸ ਕੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਪੇਸਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਂਸ ਦੀ ਸੋਟੀ 'ਤੇ ਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਦਨ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਕੜ, ਆਇਲੈਂਥਸ ਮਾਲਾਬਾਰਿਕਮ ਜੋ ਹਲਮਾਦੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ
[ਸੋਧੋ]ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅਗਰਭਾਤੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਅਗਰਭਾਤੀ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਵਸਤੂਆਂ ਐਕਟ, 1999 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕੰਟਰੋਲਰ-ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਪੇਟੈਂਟਸ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ, ਚੇਨਈ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਇਨਸੈਂਸ ਸਟਿੱਕਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਮੈਸੂਰ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਸਥਾਨਕ ਉਪਲਬਧ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।[1] ਇਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2005 ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]- ਮੈਸੂਰ ਚੰਦਨ ਦਾ ਤੇਲ
- ਮੈਸੂਰ ਸੈਂਡਲ ਸਾਬਣ
- ਮੈਸੂਰ ਪਾਕ
- ਨਵਲਗੁੰਡ ਡੁਰੀਜ਼
- ਕੂਰਗ ਹਰੀ ਇਲਾਇਚੀ
- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ |
- ਧੂਪ ਰਸਤਾ
- ਕੋਡੋ, ਧੂਪ ਕਲਾ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ 1.0 1.1 1.2 "Geographical Indications Journal No. 4 Application Number 18" (PDF). Geographical Indications Journal (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) (4). Government of India. 2005. Archived from the original (PDF) on 2009-04-10.
- ↑ DODDAMANI, CHANDRASHEKHAR. "CLUSTER DEVELOPMENT PROGRAMME, INDIA DIAGNOSTIC STUDY ARTISAN AGARBATHI (INCENSE STICK) CLUSTER MYSORE (KARNATAKA)" (PDF) (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). NEw Delhi: UNIDO. p. 3. Archived from the original (PDF) on 9 January 2014.