ਰਾਗ ਦੇਬਕੀਰੀ
(ਓਡੀਆਃ هد ، ਰੋਮਨਃ ਦੇਬਕੀਰੀ) ਰਾਗ ਦੇਬਕੀਰੀ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਰਾਗ ਹੈ।[1][2][3] ਇਹ ਰਾਗ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਦਾ ਥਾਟ ਜਾਂ ਮੇਲ ਧਣਾਸ਼੍ਰੀ ਹੈ।ਧਣਾਸ਼੍ਰੀ ਮੇਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਗੰਧਾਰ (ਗ) ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਨਿਸ਼ਾਦ(ਨੀ) ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਰਾਗ ਕਰੂਣਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।[4][5] ਰਾਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੀਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[5][6][7]
ਬਣਤਰ
[ਸੋਧੋ]ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗ ਦੇਬਕੀਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਵੀ-ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।[8] ਰਾਗ ਸੰਪੂਰਨਾ ਜਾਂ ਹੈਪਟੌਨਿਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਅਰੋਹ ਅਤੇ ਅਵਰੋਹ (ਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਉਤਪੰਨਾ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰੋਹਾ-ਅਵਰੋਹਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈਃ
ਅਰੋਹਾਃ ਸ ਰੇ ਗ ਮ ਪ ਧ ਨੀ ਪੀ ਸੰ
Abaroha: ਸੰ ਨੀ ਧ ਪ ਮ ਗ ਰੇ ਸ
ਰਾਗ ਪੰਚਮਾ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਉਦਾਸ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।[9]
ਰਚਨਾਵਾਂ
[ਸੋਧੋ]ਇਸ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨਃ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ 1.0 1.1 1.2 . Bhubaneswar.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help); Unknown parameter|deadurl=ignored (|url-status=suggested) (help) ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid<ref>tag; name ":3" defined multiple times with different content - ↑ . India.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help); Unknown parameter|deadurl=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ . Bhubaneswar.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help); Unknown parameter|deadurl=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ . Bhubaneswar.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ . Bhubaneswar.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help); Unknown parameter|deadurl=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ . Bhubaneswar.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named:0 - ↑ . Bhubaneswar, Odisha.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help); Unknown parameter|deadurl=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ . Bhubaneswar.
{{cite book}}: Missing or empty|title=(help); Unknown parameter|deadurl=ignored (|url-status=suggested) (help)