ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਰਾਮਹਰੀ ਦਾਸ

ਜੋੜ ਸੋਧੋ
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Professor
Ramhari Das
ରାମହରି ଦାସ
Guru Ramhari Das performing at Rajarani Music Festival 2021
ਜਾਣਕਾਰੀ
ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮRamhari Das
ਜਨਮ(1953-02-01)1 ਫਰਵਰੀ 1953
Kanpur, Balasore, Odisha
ਵੰਨਗੀ(ਆਂ)Odissi music
ਕਿੱਤਾOdissi music Guru, singer, professor, scholar, musicologist, composer
Awards: Sangeet Natak Akademi Award 2008

ਪੰਡਿਤ (ਓਡੀਆਃ கார்மாரியான், ਰੋਮਨਃ ਰਾਮਹਰੀ ਦਾਸ,Odia: [raːmɔhɔri d̪aːsɔ] ⓘOdia: [raːmɔhɔri d̪aːsɔ] ⓘ [rːmɑhɑri dʃaːsɑ] ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ।[1] Odia: [raːmɔhɔri d̪aːsɔ] ⓘਆਪਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ, ਰਚਨਾਵਾਂ, ਭਾਸ਼ਣ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਾਸ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਉਤਕਲ ਸੰਗੀਤ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਅਤੇ ਉਤਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ ਸਮੇਤ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਵੋਕਲ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ।[2] ਉਹ ਬੀਰਗੋਬਿੰਦਾਪੁਰ, ਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਰਾਮਹਰੀ ਦਾਸ ਓਡੀਸੀ ਗੁਰੂਕੁਲ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ।[3] ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਦਾਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।[2]

ਜੀਵਨ.

[ਸੋਧੋ]

1953 ਵਿੱਚ ਬਾਲਾਸੋਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਦਾਸ ਨੇ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਕੁਮਾਰ ਸੂਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਸੰਗੀਤ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੰਡੇ ਮਹਾਪਾਤਰਾ, ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾਸ, ਭਿਕਾਰੀ ਚਰਨ ਬਾਲ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਚੰਦਰ ਪਾਂਡਾ ਸਮੇਤ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਖਦੇ ਰਹੇ ।[1][3] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ 1985 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।[2] ਉਹ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਏਕਲ ਗਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੋਕਲ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਓਡੀਸੀ ਨਾਚ ਅਤੇ ਨਾਚ-ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।[1]

ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਓਡਿਸੀ ਸੰਗੀਤਾਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਓ ਪ੍ਰਯੋਗਾ, ਸੰਗੀਤਾ ਸੰਗਿਆ, ਅਲੰਕਾਰਾ ਰਤਨਾਬਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸਿੱਖਿਆ (ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।[4][5][6] ਦਾਸ ਕਈ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੀ ਜਾਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।[1][7][8] ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਵੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।[9] ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, ਉਤਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕਲਚਰ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਡੀਸੀ ਵੋਕਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇਲੁਚਰਣ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਓਡੀਸੀ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।[1][2][10] ਉਹ ਸੰਗੀਤਾ ਸੁਧਾਕਰ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਡੈਸ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।[11]

ਗੁਰੂ ਰਾਮਹਰੀ ਦਾਸ ਦੀ 'ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤਾ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ' ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਓਡੀਸੀ ਸੱਗੀਤ ਉੱਤੇ ਦਰਜਾਬੰਦ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਸ ਖੁਦ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਕਲਪਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ (ਰਾਗ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ) ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।[12]

ਸੰਸਥਾ

[ਸੋਧੋ]
ਦਾਸ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏਓਡੀਸ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ

ਦਾਸ ਦੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਪਿਕ ਮੈਕੇ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਿਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਾਮਹਰੀ ਦਾਸ ਓਡੀਸੀ ਗੁਰੂਕੁਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।[3] ਗੁਰੂਕੁਲ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ-ਕਮ-ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਓਡੀਸੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵੋਕਲ, ਓਡੀਸੀ ਮਰਦਾਲਾ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਬੀਨਾ (ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਹਰੀ ਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਸਵੈਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਰਾਓ ਪਾਤਰਾ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਓਡੀਸੀ ਬੀਨਾ (ਵੀਨਾ) ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।[13] ਗੁਰੂਕੁਲ ਉਤਸਵ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।[14]

ਰਾਮਹਰੀ ਦਾਸ ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ

ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ

[ਸੋਧੋ]

ਦਾਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖਿਤਾਬ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ।[1]

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ

[ਸੋਧੋ]
  • ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤਾਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਓ ਪ੍ਰਯੋਗਾ (2004) [4]
  • ਸੰਗੀਤਾ ਸੰਗਿਆ (1989) [5]
  • ਅਲੰਕਾਰਾ ਰਤਨਾਬਲੀ (1984) [6]

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

[ਸੋਧੋ]

 

ਹਵਾਲੇ

[ਸੋਧੋ]
  1. 1 2 3 4 5 6 . Bhubaneswar, Odisha. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)
  2. 1 2 3 4 5 6 7 "Ramhari Das". Sangeet Natak Akademi Awards. Retrieved 28 November 2020.
  3. 1 2 3 "About Guru Ramhari Das". Ramhari Das Odissi Gurukula. Archived from the original on 4 ਅਗਸਤ 2021. Retrieved 28 November 2020.
  4. 1 2 . Bhubaneswar, Odisha. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)
  5. 1 2 . Badahata, Biragobindapur, Sakhigopal, Puri. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)
  6. 1 2 . Bhubaneswar, Odisha. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help)
  7. ↑ "Shreshtha Bharat Sanskriti Samagam" (PDF). Sangeet Natak Akademi. 10 July 2018. Retrieved 28 November 2020.
  8. ↑ "Art forms merge on single platform". www.telegraphindia.com. Retrieved 2020-11-28.
  9. ↑ "List of selected candidates for award of Senior & Junior Fellowships for 2012-13" (PDF). India Culture, Government of India. 2012–13. Retrieved 28 November 2020.[permanent dead link]
  10. ↑ Minati Singha (2 Aug 2013). "Odissi music must get classical tag: Ramahari Das | Bhubaneswar News - Times of India". The Times of India (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2020-11-28.
  11. ↑ "An evening in memory of Odissi music legend". The New Indian Express. Archived from the original on 7 December 2020. Retrieved 2020-11-28.
  12. ↑ Das, Ramhari. "Pathshala - YouTube". www.youtube.com. Retrieved 2020-11-28.
  13. ↑ "72-year-old Veena player of Odisha reviving the glory of the instrument". The New Indian Express. 31 August 2019. Retrieved 2020-11-28.
  14. ↑ "Gurukul Utsav – a befitting birthday bash for Guru Ramahari Das". The Samikhsya (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਅਮਰੀਕੀ)). 2020-01-31. Retrieved 2020-11-28.
  15. ↑ "Odisha Sangeet Natak Akademy Award Winners (1970-2012)" (PDF). Odisha Reference Annual - 2011. Government of Odisha: 104–108. 2011. Archived from the original (PDF) on 2020-12-08. Retrieved 2025-03-31.
  16. ↑ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":0".
  17. ↑ Das, Ramhari (2019). "Guru Gopal Panda Odissi Academy". YouTube.
"https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=ਰਾਮਹਰੀ_ਦਾਸ&oldid=840110" ਤੋਂ ਲਿਆ